अत्यधिक गर्मीले जनजीवन प्रभावित

बिनु तिम्सिना

विराटनगर — इलामका दिलाराज गोर्खाली विराटनगर आएको एक महिना मात्रै भयो । उनी एक छोरा र श्रीमतीसहित अटो रिक्सा चलाउन विराटनगर झरेका हुन् । तर, पाँच दिनदेखि बढेको गर्मीमा उनले अटो चलाउन सकेका छैनन् ।

अत्याधिक गर्मी भएपछि छहारीमा विश्राम गर्दै रिक्सा चलाक । तस्बिर : विनु/कान्तिपुर

आइतबार पनि गर्मीका कारण उनी दिनभर शीतल छहारीमा बसिरहे । ‘इलाम जस्तो जाडो ठाउँबाट आएको मलाई त विराटनगरको गर्मीले हैरान नै बनायो,’ उनले भने, ‘ठूलो सहर भनेर अटो चलाउन यतै आएको यहाँ त धेरै पो गर्मी हुने रैछ ।’

खर्च कटाएर दैनिक एक हजार आम्दानी गर्ने गोर्खालीले गर्मीले आम्दानी पनि घटेको बताए । यस्तै विराटनगर १५ रानीका जयराम साहले रिक्सा चलाउन थालेको लगभग २० वर्ष भयो । विराटनगरका सिटी रिक्सा र अटोले रिक्सालाई विस्थापित गराउन लागेको अवस्थामा गर्मीले झन काम गर्नै नसक्ने बनाएको साहले बताए ।

दैनिक ५ सय आम्दानी गर्ने उनले दुई दिनदेखि रिक्सा चलाउन नै नसकेको बताए । विराटनगरमा भएका रूख बिरुवा पनि काटेकाले छहारी कतै नभेटिने उनले गुनासो गरे । ‘पहिला पहिला त विराटनगरमा धेरै रूख थिए, सवारीलाई गन्तव्यमा पुर्‍याएर एक छिन छहारीमा शीतल खाएपछि फेरि हिंड्न सकिन्थ्यो,’ उनले भने, ‘अहिले त विराटनगरमा रूख–बिरुवा भेट्टाउनैमुस्किल छ ।’

पूर्वी तराईमा पाँच दिनदेखि बढेको अत्यधिक गर्मीले जनजीवन अस्तव्यस्त भएको छ । वायुमण्डलीय तापक्रममा वृद्धिसँगै हावा नचल्नु र चल्दा पनि तातो हावा आउनुले सर्वसाधारणलाई घरबाहिर निस्किनसमेत समस्या उत्पन्न भएको छ । अत्यधिक गर्मीले बजार, शैक्षिक संस्था, सरकारी कामकाज समेत प्रभावित भएको छ । मजदुर र विद्यार्थी गर्मीका कारण धेरै समस्यामा परेका छन् ।

शुक्रबार विराटनगरको तापक्रम ३८ डिग्री सेल्सियस मापन गरिएको जल तथा मौषम विज्ञान विभाग अन्तर्गत मौसम पूर्वानुमान महाशाखाकी मौशम विद् गंगा नगरकोटीले बताइन् । गर्मी बढदा चिसो पेयसँगै फलफूल जुसको व्यापार बढेको छ । मध्याह्न र अपराह्न सरकारी कार्यालयसहित बजारमा सर्वसधारणको उपस्थिति पातलिएको छ ।

गर्मी छल्न पेयपदार्थ पिउनेसँगै सर्वसाधारणले अन्य उपाय अपनाउँदै आएका छन् । नियमित विद्युत् आपूर्ति नहुँदा र विद्युत्को भोल्टेज कम हुँदा बढदो गर्मीमा सर्वसधारण झनै पिरोलिएका छन् । गर्मीमा छाला ढाक्ने कपडा लगाउन, घाममा हिँडा नियमित अन्तरालमा बसेर शीतल पानीले हात मुख धुने जस्ता सुझाव चिकित्सकको छ ।

नियमित पानी पर्दा वायुमण्डलीय तापक्रम घटाउन सहयोग गर्ने भए पनि पछिल्लो एक सातामा पानी परेको छैन । मनसुनको कतै कुनै अत्तोपत्तो छैन जसले गर्दा गर्मी बढ्ने क्रममा रहँदा सर्वसाधारण अझै बढी छटपटिएका छन् । गर्मीका कारण दही, चिसो पेय पदार्थ, खरबुजा, स्याउ, आइसक्रिम लगायतका सामाग्रीको बिक्री भने बढेको छ ।

विराटनगर स्थित गुद्री बजारमा फलफुलको व्यापार गर्दै आएका दिनेशकुमार साहले तिन चारदिन यता खरवुजाको बिक्री बढेको बताए । अन्य समयमा दैनिक ४०/५० वटा खरबुजा बिक्री हुने गरेकोमा अहिले दैनिक सय वटासम्म बिक्री भइरहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : असार २, २०७६ ११:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फोहोरबाट मोहोर बनाउन अध्ययन

बिनु तिम्सिना

विराटनगर — विराटनगर महानगरपालिकाले फोहोरलाई मोहर बनाउने गुरुयोजना निर्माणका लागि अध्ययन सुरु गरेको छ । घर तथा पसलहरूबाट निस्कने ठोस फोहोरलाई तह लगाउँदा कसरी आयआर्जन गर्न सकिन्छ भन्ने अध्ययन थालेको हो । 

नगरको फोहोरमैला व्यवस्थापन टाउको दुखाइको विषय बन्दै गएको बेला कोरियाली सरकारको सहयोगमा ठोस फोहोरमैलाको व्यवस्थापन र कसरी उर्जामा परिणत गर्ने भन्ने विषयमा गुरुयोजना बनाउन अध्ययन थालिएको सुरु गरेको महानगरपालिकाका प्रमुख भीम पराजुलीले बताए ।

संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय र कोरियन इन्भेष्टमेन्टल इन्ड्रष्ट्री एण्ड टेक्नोलोजी इन्स्टिच्युट (केइआईटिआई) बीच गत जुन ६ मा विराटनगर र भरतपुर महानगरपालिकाको फोहोरको बारेमा अध्ययन गर्ने र सदुपयोगका बारेमा गुरुयोजना बनाउने सम्झौता भएको थियो ।

इन्स्टिच्युटले १५ महिनाको अवधिमा आफ्नो अध्ययन सक्ने छ । दुइवटै महानगरपालिकाको फोहोरमैला अध्ययनका लागि ६ करोड रुपैयाँ खर्च लाग्ने भएपनि महानगरपालिकाले ब्योहोर्नु नपर्ने प्रमुख पराजुलीले बताए । अध्ययनमा हुने सबै खर्च कोरियाली कम्पनीले व्योहोर्ने सम्झौतामा छ ।

कस्तो कस्तो ठोस फोहर उत्पादन हुन्छ, अवस्था, कति प्रतिशत अर्गानीक, कति मात्रामा हुन्छ, फोहोरले पुर्‍याउने असर र कसरी सदुपयोग गर्दा फाइदा हुन्छ भन्ने विषयमा अध्ययन गरिने महानगरपालिकाका इन्जिनियर घनश्याम काफ्लेले बताए । ‘फोहोरबाट ग्यास, विद्युत र मल आदि के उत्पादन गर्दा फाइदाजनक हुन्छ त्यो विषयमा अध्ययन हुँदैछ,’ उनले भने, ‘फोहोरबाट विद्युत उत्पादन गर्ने हो भने कति युनिट हुनसक्छ र त्यसका लागि कति खर्च लाग्छ भन्ने पनि अध्ययनको विषय हो ।’

फोहोरबाट उर्जा उत्पादनका लागि लाग्ने खर्चको स्रोत कसरी जुटाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा पनि अध्ययनले प्रष्ट पार्ने उनले बताए । महानगर क्षेत्रभित्र अहिले दैनिक करिव सय मेट्रिक टन फोहर उत्पादन हुने गरेको छ ।

प्रकाशित : असार २, २०७६ १०:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्