शवस्थल र चालक खोज्दै प्रहरी

यादवले छोरीलाई कहाँ जलाएको हो भन्न मानिरहेका छैनन्,
अजित तिवारी, सन्तोष सिंह

जनकपुर — बिरामीको बहाना बनाउँदै ‘हत्या’ पछि छोरीलाई अन्त्येष्टि गरिएको स्थल र उनलाई भारत लैजान प्रयोग भएको गाडीका चालकलाई प्रहरीले खोज्न सुरु गरेको छ । 

चरम यातना दिएर १९ वर्षीया छोरी स्नेहा कुमारी यादवको ‘हत्या’ गरेको आरोपमा पक्राउ परेका उनका बुवा दिलिपकुमार यादवले दिएको बयानका आधारमा धनुषा प्रहरीले अन्त्येष्टि गरिएको स्थल र छोरीलाई लैजान प्रयोग गरिएको गाडीका चालकलाई खोज्न थालेको छ । धनुषा प्रहरीका प्रमुख एसपी चक्रबहादुर सिंहले शव जलाइएको ठाउँ र प्रयोग गरिएको गाडीका चालकलाई खोजी गर्न प्रहरीको एउटा टिम परिचालन गरिएको बताए ।

Yamaha

काठमाडौंको नासा कलेजमा कक्षा १२ मा अध्ययनरत्त स्नेहाको बिरामी भएर मृत्यु नभएको बरु हत्या गरिएको भन्दै धनुषा प्रहरीले उनका बुवा ४० वर्षीय दिलिपलाई शनिबार नियन्त्रणमा लिएको थियो । जनकपुर–२ वकिल टोलस्थित डेराको घरमा चरम यातना दिएपछि स्नेहाको मृत्यु भएको प्रहरीको दाबी छ । ‘स्नेहाको शवलाई जलाएको ठाउँ, भारत लैजान प्रयोग गरिएको गाडी र त्यसका चालकलाई पहिचान गर्ने काम भइरहेको छ,’ एसपी सिंहले कान्तिपुरसँग भने, ‘अरू थप प्रमाण पनि जुटाउँदै छौं ।’
धनुषा प्रहरीले यादवको डेराबाट संकलन गरेको रगत र अन्य प्रमाण परीक्षणका लागि काठमाडौंस्थित नेपाल प्रहरीको फोरेन्सिक ल्यावमा पठाएको छ । एसपी सिंहका अनुसार संकलन गरिएको सवुत–प्रमाणको ल्याव टेस्ट आएपछि अनुसन्धान अझै साँघुरो हुनेछ । ‘यादवले छोरीलाई कहाँ जलाएको हो भन्न मानिरहेका छैनन्,’ एसपी सिंहले भने, ‘छोरी लैजान प्रयोग गरिएको गाडी र चालकबारे उनले केही बताउन चाहिरहेका छैनन् ।’

स्नेहा अचानक कसरी बिरामी परिन् ? गम्भीर बिरामी भनिए पनि कुनै पनि चिकित्सकलाई नजचाएको, गाडी र चालकबारे मौन रहनु र छोरीको अन्त्येष्टि हतारहतारमा किन गर्‍यो र अन्त्येष्टि गर्ने बेलामा अरू को–को उपस्थित थिए ? धनुषा प्रहरीले बुवा दिलिपसित यही पेरिफेरिमा अनुसन्धान केन्द्रीत गरेको छ ।
स्नेहा अध्ययनरत काठमाडौंस्थित नासा कलेजले उनको आचरणसम्बन्धी कम्प्लेन गरेपछि उनलाई बुवा दिलिपले जनकपुर लिएर आएका थिए । स्नेहा हत्या प्रकरणको अनुसन्धान गरिरहेका धनुषा प्रहरीका एक अधिकृतका अनुसार छोरीलाई सम्झाउन जनकपुर लिएर आए पनि बुवा–आमा मिलेर स्नेहालाई दिनहुँ यातना दिन थालेको थियो । फागुन ८ गते साँझ वकिल टोलको यादवको डेरामा ठूलै झगडा परेको छिमेकीहरूले प्रहरीलाई बताएको थियो । सधैं झगडाको कोकोहोलो हुने घर फागुन ९ गते बिहानदेखि एकदम शान्त भएपछि स्थानीयले प्रहरीलाई खबर गरेको थियो ।

फागुन ८ गतेकै झगडाका क्रममा स्नेहाको मृत्यु भएको धनुषा प्रहरीको दाबी छ । ‘छोरी नदेखिएपछि हामीले दिलिपलाई पछ्याउन थाल्यौं,’ एसपी सिंहले भने, ‘गाउँ र जनकपुरको ऊ बस्ने टोलमा पनि छोरीको मृत्यु भएको भन्दै हिँडेको देखिन्छ ।’ एसपी सिंहका अनुसार स्नेहा हत्या प्रकरणमा अन्य प्रमाण जुटाउने काम भइरहेको बताए । धनुषा प्रहरीले कर्तव्य ज्यान मुद्दामा स्नेहाका वुवा दिलिपलाई अदालतबाट म्याद थप गराएर अनुसन्धान थालेको छ । आमा सरिता कुमारी यादव घटनापछि फरार छिन् । नेपाल विद्युत् प्राधिकरण जनकपुर शाखामा प्राविधिकमा कार्यरत स्नेहाका बुवा दिलिप छोरीको अन्त्येष्टि गरेलगत्तै फरार भएका थिए । सिरहा नगरपालिकास्थित ससुराली घरमा लुकेर बसिरहेका उनलाई धनुषा प्रहरीले शनिबार पक्राउ गरेको थियो । छोरीको शव जलाएको चार दिनपछि बुवा दिलिपले भारतबाटै उनको घर धनुषाको सहिदनगर–७ धबौलीमा फोन गरेर छोरीको मृत्यु भएको खबर गरेका थिए । छोरी मृत्यु भए पनि उनको घरमा जुठो बार्ने बाहेक अन्य संस्कार गरिएन । प्रहरीसँग बयानमा दिलिपले छोरी बिरामी रहेको र उपचारका लागि भारतको दरभंगा लैजाने क्रममा बाटोमै मृत्यु भएपछि अन्त्येष्टि गरेर फर्केको बताएका छन् ।

स्नेहाको हत्या अनुसन्धान गरिरहेका प्रहरी अधिकृतका अनुसार बुवा दिलिप उनीसित दुइटा कारण रिसाएका थिए । पहिलो कारण कलेजले स्नेहाको आचरणसम्बन्धी कम्प्लेन गर्नु र दोस्रो कारण स्नेहाकै व्यवहारका कारण केटापक्षले उनीसित विवाह गर्न इन्कार गर्नु । प्रहरीका ती अधिकृतका अनुसार काठमाडौंमा अर्कै केटासित घुमिरहेको देखेपछि स्नेहासित विवाह गर्न टुंगो लागे पनि केटापक्षले अस्वीकार गरेको थियो । यही दुई कारणले स्नेहासित उनका आमा–बुवा रिसाएका थिए ।

जनकपुर वकिल टोलका यादवका एक छिमेकीले स्नेहालाई फागुन ८ गते बाथरुम पसिरहेको देखेकी थिइन् । ‘बाथरुम पस्नुअघि के छ खबर भनेर हामीबीच बोलचाल पनि भएको थियो,’ नाम नलेख्ने सर्तमा ती छिमेकीले भनिन्, ‘स्नेहामा त्यति बेलासम्म बिरामी रहेको कुनै लक्षण देखिएको थिएन, ९ फागुन साँझ अचेतजस्तो गरी काँधमा बोकेर गाडीमा हाल्दा छक्क पर्‍यौं ।’ ती छिमेकीका अनुसार स्नेहालाई गाडीमा हालेर लैजाने क्रममा बुवा दिलिप, आमा सरितासहित अन्य दुई जना महिला–पुरुष देखिएको थियो । गाडीमा स्नेहालाई राखेपछि आमा सरिताले हतारहतार गरेर डेरा घरमा ताल्चा लगाउन आएकी थिइन् ।

प्रकाशित : फाल्गुन २९, २०७४ १०:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सुरक्षा निकायको भूमिका कस्तो छ ?

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सिरहा–मुलुक प्रादेशिक संरचनाको अभ्यास गर्न थालेको छ । संघीय र प्रादेशिक संरचनाअनुसार स्थानीय तहमा जननिर्वाचित प्रतिनिधिले काम थालेको ८ महिना पुगिसक्यो । यही संरचनाअनुरूप स्थानीय तहमै विषयगत कार्यालयका कर्मचारी गाउँमै पुगेर काम थालिसकेका छन् ।

प्रदेश र जिल्लाको शान्ति सुरक्षा नै विकास र समृद्धिको मेरुदण्ड मानिन्छ । मुलुक नयाँ संरचनामा गएपछि शान्ति–सुरक्षाको क्षेत्रमा पनि चुनौती र अवसर दुवै थपिएको छ । सिरहाको सुरक्षा व्यवस्था कस्तो हुनुपर्छ ? सुरक्षा निकायको भूमिकाले स्थानीय कतिको सुरक्षित महसुस गरिरहेका छन् । यसै विषयमा गरिएको व्यक्त गरिएको विचार ।

राजनीतिक दबाब हाबी

बादलप्रसाद यादव
अध्यक्ष, संघीय समाजवादी फोरम नेपाल

नागरिक, प्रशासन, प्रहरी सबै तहतप्का विधि र प्रक्रियाअनुसार चल्नुपर्छ । अनुशासनको पालन, कर्तव्य र जिम्मेवारीबोध सबैमा भयो भने सुरक्षा व्यवस्था आफैं बलियो हुन्छ । तर, सिरहामा त्यसो हुन सकिरहेको छैन । हरेक कुरामा राजनीतिक दबाबमा काम गराउने विगतको परिपाटी अहिलेसम्म पनि कायम छ । यो दबाबलाई जिम्मेवार निकायले विधि र प्रक्रियाअनुसार अगाडि बढ्नुपर्‍यो । अझ, प्रहरी र प्रशासनले राजनीतिक दबाबलाई पन्छाउन सक्नुपर्छ । सिरहामा सुरक्षा चुनौती धेरै छन् । एकातिर खुला सीमा छ, खुला सीमाकै आडमा आपराधिक मनोवृत्तिमा संलग्नले आफ्ना गतिविधि बढाउँछन् । यसका लागि हरेक गाउँपालिकामा प्रहरी चौकी राख्न आवश्यक छ । खुला सीमाकै कारण लागूऔषधलाई नियन्त्रण गर्न समस्या भएको छ । यसले पनि थप सुरक्षा चुनौती बढाएको छ । महिला र बालबालिकाका मुद्दामा राजनीतिक दबाब बढदो छ । यो दबाबलाई न्यूनीकरण गर्न प्रहरीले अनुसन्धानको पाटोलाई फराकिलो बनाउन जरुरी छ । अनुसन्धानको पाटो वैज्ञानिक भएको छैन । प्रहरीको कार्यान्वयन पक्ष दह्रो हुनुपर्‍यो । तर, सुरक्षा सुदृढ गर्नका लागि हरेक नागरिकमा सजगता, जिम्मेवारबोध जरुरी छ ।

सीमामा कडाइ आवश्यक

प्रमोद पोद्दार
अध्यक्ष, सिरहा उद्योग वाणिज्य संघ

नयाँ संरचनामा मुलुक गएपछि सुरक्षा व्यवस्थामा केही सुधार महसुस गरेका छौं । खुला सीमाका कारण सीमा क्षेत्रमा अझै पनि केही उल्झन छन् । सुरक्षा मजबुती गर्न बोर्डरमा चेकजाँचलाई कडाइ गर्न जरुरी छ । प्रशासनिक काम छिटोछरितो हुने गरे पनि विकासको अनुभूति हुन सकिरहेको छैन । सुरक्षाको सवाल जनप्रतिनिधिको काँधमा पनि जिम्मेवारी भएकाले सबै तह जिम्मेवार बन्न जरुरी छ । अपराध बढ्नुभन्दा अपराधी पक्राउ पर्नु र सजाय पाउनु ठूलो कुरा हो । यसतर्फ सबैको ध्यान जान जरुरी छ । सुरक्षा क्षेत्रलाई थप सुदृढ गर्न सुरक्षा निकायलाई प्रविधिमैत्री बनाउनुपर्छ । हरेक बजार र बोर्डर चेकपोस्टमा सीसीक्यामेरा जडान गर्नु आवश्यक छ । यसले पनि अपराधीको मनोबल घटाउन सहयोग गर्छ ।

प्रविधिमैत्री सुरक्षा हुनुपर्छ

सञ्जय साह
सुनचाँदी व्यवसायी

पहिलाको तुलनामा सुरक्षा चुनौती कम भएको छ । विगतमा जस्तो चन्दा आतंकलगायत आपराधिक घटनामा कमी आएको छ । शान्ति–सुरक्षा भएन भने व्यवसाय चलाउन सम्भव हुँदैन । व्यवसाय चलाउन पनि सुरक्षा अपरिहार्य छ । तसर्थ, सुरक्षा नै समृद्धिको पहिलो खुडकिलो हो । अझै पनि सुरक्षालाई थप मजबुत बनाउन प्रविधिको प्रयोग गर्न आवश्यक छ । स्रोत साधन र जनशक्ति थप्न जरुरी छ । सुरक्षालाई सुदृढ गर्न पनि हरेक नागरिक सजग हुन जरुरी छ ।

हिंसा–बलात्कार बढ्यो

जिबछी यादव
महिला अभियन्ता

पहिलाको तुलनामा सुरक्षा जोखिम जिल्लामा कम भएको छ । तर घरेलु महिला हिंसा, बलात्कारका घटनामा कमी आउन सकेको छैन । यसको प्रमुख कारण राजनीतिक चलखेल र दबाबलाई प्रहरी–प्रशासनले थेग्न नसक्दाको परिणति हो । यस्ता संगीन घटनामा कमी ल्याउन प्रहरी–प्रशासनले भरपर्दो र विश्वास योग्य काम गर्नुपर्छ । प्रहरीमा पुग्ने हरेक घटनामा राजनीतिक दबाब पर्छ । सिरहामै महिला सेल क्रियाशील हुन सकेको छैन । प्रहरी निरीक्षकको नेतृत्वमा यसलाई क्रियाशील गर्न जरुरी छ । र, प्रहरी निकायदेखि राजनीतिक, सामाजिक तहमा परम्परागत कार्यशैली र सोचलाई परिवर्तन गर्न जरुरी छ । राजनीतिक दबाबले बढाउने अपराधलाई न्यूनीकरण गर्नसके सुरक्षा चुनौती स्वत: कम हुन्छ । यो रोक्न नसके सुरक्षा र न्यायको अनुभूति पाउन सकिँदैन ।

पुरानै ढर्राको निकाय

राजकुमार राउत कुर्मी
अगुवा, नागरिक समाज

सुरक्षा संयन्त्र अझै पनि पुरानै ढर्रामै सञ्चालित छ । प्रहरीको नियतमाथि प्रश्न उठिरहेका छन् । तर पनि नयाँ सुरक्षा नीति तर्जुमा गरी अगाडि बढन जरुरी छ । वैज्ञानिक सुरक्षा नीति अवलम्बन गर्नुपर्‍यो । यसमा सबैभन्दा बढी राजनीतिक दल जिम्मेवार बन्नुपर्‍यो । प्रहरी संगठनमा जनशक्ति थप्न जरुरी छ । मानव अधिकार, महिला, बालबालिका हिंसालाई शून्य सहनशीलता अपनाएर प्रहरी अगाडि बढ्नुपर्छ ।

सुरक्षा सुदृढ पारेका छौं

शेखर कोइराला
प्रहरी उपरीक्षक, जिल्ला प्रहरी कार्यालय, सिरहा

शान्ति सुरक्षा कायम राख्न प्रहरी संगठन नयाँ संरचनाअनुसार काम गर्न कटिबद्ध छ । र, प्रयासरत पनि छ । प्रहरी सेवालाईजनमुखी र प्रभावकारी बनाउन सीमितस्रोत साधन र जनशक्तिका बावजुद पनि हामी क्रियाशील छौं ।

हामीले आफ्नो स्रोत साधन, जनशक्ति र दक्षताले भ्याएसम्म अपराध अनुसन्धान, शान्ति सुरक्षा, जनताप्रतिको निष्पक्षसेवाभाव र सेवाग्राहीप्रतिको सभ्यव्यवहारलाई मूलमन्त्र मानेर काम गर्दै आएका छौं । भावी दिनमा नयाँसंरचनाअनुसार जिल्लाको शान्ति, सुरक्षा कायम गर्न कुनै कसर बाँकी राख्ने छैनौं । यसमा स्थानीय तहका पदाधिकारी, राजनीतिक दल, नागरिक समाज, अधिकारकर्मी, सरोकारवाला निकायलगायत सबै तहतप्काको सहयोग आवश्यक छ । सबैको सहयोगले जिल्लामा
सुरक्षा सुदृढ र कायम गर्न सकिन्छ भन्नेमा प्रतिबद्ध छौं ।

कार्यशैली र आचरण फेर्नुपर्छ

अशोक कामती
दलित अधिकारकर्मी

सिरहाको सुरक्षा अवस्था सन्तोषजनक नै छ । तर प्रादेशिक संरचनामामुलुक गएपछि सुरक्षा निकायको संरचना केन्द्रीकृत प्रक्रियाले नै परिचालित छ । स्थानीयस्तरमा खटिएको प्रहरी कर्मचारीको मनोबल अहिले पनि उच्च हुन सकेकोछैन । अहिले पनि पीडितको आवाजतुरुन्त सुनुवाइ हुन सकेको छैन ।

पीडितहरूको समस्या सुनुवाइ गर्नका लागि अगुवा, राजनैतिक दलले पहल गर्दा मात्र सम्भव भइरहेको छ । यसले न्याय प्रक्रिया अझै पनि धेरै महँगो र झन्झटिलो बनाइदिएको छ । यस्ता समस्या निरुत्साहित गर्न जिल्लाप्रहरीले केही हदसम्म प्रयास गरेका छन् । स्थानीयस्तरमा प्रहरी कार्यालयहरू शक्तिशाली बनाउन जरुरी छ ।

जनतासँग प्रहरीनजिक हुन जरुरी छ । समय–समयमा स्थानीयको सुझावअनुसार प्रहरी संगठनको कार्यशैली र आचरण परिवर्तन गर्नु आवश्यक छ । प्रहरीले अनुसन्धानको दायरालाई फराकिलो बनाएर पञ्चायती गरेर मुद्दा छिनोफानो गर्ने प्रणालीलाई हटाउनुपर्छ । जसले गर्दा घटना अनुसन्धानमा समय दिन सकेको पाइँदैन । यसतर्फ सचेत हुन जरुरी छ ।
प्रस्तुति : भरत जर्घामगर

प्रकाशित : फाल्गुन २९, २०७४ १०:३७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT