वडामा ‘गुडिया’ सुरक्षा योजना

साउनयता जन्मिएका सबै बालिकाका नाममा वडा कार्यालयले बैंक खाता खोलिदिने
लक्ष्मी साह

बारा — करैयामाई गाउँपालिकाको ८ नम्बर वडा कार्यालयले बालिकाको सुरक्षाका लागि विशेष योजना अघि सारेको छ । ‘गुडिया’ सुरक्षा योजना नाम दिइएको यो अभियान वडाका सबैजसो गाउँमा लागू गरिएको छ ।

उक्त वडामा नरही, इँंटहर, औनिया, सिर्सिया र बेलाही गाउँ समेटिएका छन् । मधेसी समाजमा बालिकालाई स्नेहपूर्वक ‘गुडिया’ भन्ने चलन छ ।

उता प्रदेश २ सरकारले ‘बेटी बचाऊ, बेटी पढाऊ’ योजना ल्याउने घोषणा गरिसकेको छ । चालू आवको साउनयता जन्मिएका बालिकाको सुरक्षा र भविष्यका लागि वडाले आफ्नो बजेटबाट प्रत्येकका नाममा जनही ५ हजार रुपैयाँको बैंक खाता सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ । यसका लागि वडा कार्यालयले सार्वजनिक सूचना जारी गरेपछि अभिभावकले धमाधम जन्म दर्ता गराएर खाता सञ्चालनका लागि आवेदन दिन थालेका छन् ।

Yamaha

वडाध्यक्ष सुरेन्द्र साहका अनुसार समाजमा छोरीहरूप्रति देखिएको नाकारात्मक भावना अन्त्य गर्न, भ्रूण हत्या हुन नदिन, छोरीप्रतिको विभेद हटाउन, दहेज प्रथा निरुत्साहित गर्न छोरीलक्षित योजना ल्याइएको हो । ‘जुन घरमा छोरी जन्मिन्छिन्, तिनका नाममा वडाबाट ५ हजारबाट खाता खोल्छौं । त्यसपछि अभिभावकलाई इच्छाअनुसारको रकम खातामा अनिवार्य बचत गराउने अभियान थाल्छौं,’ साहले भने, ‘यसबाट कुप्रथा र कुसंस्कार घट्ने र शिक्षासम्बन्धी चेतना जागृत हुने विश्वास छ ।’ यो अभियान सुरु भएसँगै अभिभावकको आकर्षण बढेको स्थानीय रामु साहले बताए । आठ महिने छोरीको नाममा खाता सञ्चालन गर्न उनले वडामा निवेदन दिइसकेका छन् ।

वडाध्यक्ष साहका अनुसार सूचना जारीपछि ३० जना अभिभावकले साउनयता जन्मिएका छोरीका नाममा खाता सञ्चालन गर्न आवेदन दिएका छन् । ‘छोरीको नाममा वचत हुने रकम १६ वर्षसम्म झिक्न नपाउने व्यवस्था गरिनेछ,’ उनले भने, ‘छोरीको खाता सञ्चालन गर्न आमाको नागरिकता अनिवार्य गरी आमा र बाबुलाई संरक्षक राखिनेछ ।’ यो योजनाबाट छोरीहरूको वार्षिक जन्मदर यकिन हुने र उनीहरूलाई भविष्यमा विद्यालयमा वडाको तर्फबाट छात्रवृत्तिको व्यवस्था मिलाउन सहज हुने उनको भनाइ छ । यो योजनाले छोरीमाथिको सामाजिक हिंसा कम हुने स्थानीय अभिभावक योगेन्द्र पटेलले बताए ।

छोरीमोह बढ्दै
मधेसी समाजमा केही समयता छोरीप्रति मोह बढ्दो छ । छोरी जन्मिने घरमा अभिभावकले दैलामा ‘बधइया’ (नर्तकी) सांस्कृतिक कार्यक्रम गर्न थालेका छन् । दुई सन्तान छोरी नै भए पनि परिवार नियोजन गराउने दम्पतीसमेत छन् । पहिले यस्तो हुँदैनथ्यो । छोरीलाई शिक्षा दिक्षा दिने, सरकारी जागिर र सार्वजनिक अवसरमा समेत उनीहरूको सहभागिता खोज्ने बढेका छन् । कुमारी नागरिकता र पोसपोर्ट बनाउनेको संख्या बढ्दो छ । वडाध्यक्ष साह भन्छन्, ‘पहिला छोरी जन्मेलगत्तै दाइजो र तिलकतिर अभिभावकको ध्यान सोझिन्थ्यो । यसले गर्दा उनीहरू छोरीलाई बोझ सम्झिन्थे ।

अहिले यस्तो मनोविज्ञान र धारणा विस्तारै हट्दै गएको छ ।’ कलैया ८ की गीता चौधरीले दुई छोरी जन्मिएपछि परिवार नियोजन गराइसकेकी छन् । उनी भन्छिन्, ‘श्रीमान्, सासू ससुरासितै सल्लाह गरेर परिवार नियोजन गराएकी हुँ ।’

अहिले मधेसमा अहेब र नर्सिङ पढ्ने छोरीचेली निकै देखिन थालेको जनस्वास्थ्य कार्यालयकी कम्युनिटी नर्सिङ पूर्वनिरीक्षक कलावती शाह बताउँछिन् । शाहका अनुसार २०३२ ताका उनी मधेसका ग्रामीण भेगमा पुग्दा ‘छोरीचेली भएर पनि गाउँगाउँ घुमेको भन्दै’ स्थानीय अचम्म मान्थे । ‘अहिले धेरैजसोले छोरीमै चित्त बुझाएर परिवार नियोजनसमेत गराइरहेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘मधेस तराईमा छोरी पनि छोरासमान हुन् भन्ने चेतना बढेको छ ।’ जिल्ला प्रशासन कार्यालयका प्रशासकीय अधिकृत ओम खड्काले मधेसी समुदायमा जागिर र उच्च शिक्षाका लागि उमेर पुगेका छोरीचेलीको नागरिकता र पासपोर्ट बनाउने चलन बढेको बताए । ‘दैनिक ५ देखि १० को संख्यामा नागरिकता र पासपार्ट बनाउन छोरीचेली आउने गरेकी छन्,’ उनले भने, ‘अधिकृतभन्दा तल्लो पदमा मधेसी महिलाले जागिरको अवसर पाइरहेका छन् ।’

Esewa Pasal

प्रकाशित : चैत्र २५, २०७४ ११:१३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

क्रसर उद्योगमा बम विस्फोटन

डिल्लीराम खतिवडा

उदयपुर — उदयपुरको त्रियुगा नगरपालिका–७ चुहाडेस्थित जेडआइसी शर्मा एण्ड लामा ज्वाईन्टभेन्चरको क्रसर उद्योगमा आइतबार बिहान बम विस्फोटन भएको छ । 

प्रतिकात्मक तस्बिर

अज्ञात समूहले गराएको सिलिण्डर बम विस्फोटनले क्रसर उद्योगमा क्षति पुगेको जेडआइसी शर्मा एण्ड लामाका प्रोजेक्ट म्यानेजर निर्माण पोखरेलले बताए।

धरान–चतरा–हेटौडा सडक निर्माण गरिरहेको उक्त कम्पनीले सडक निर्माणका लागि नै कम्पनीले क्रसर उद्योग स्थापना गरेको हो।

क्रसर उद्योग परिसरमै विस्फोटनपछि एक सुतली बम फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ। उक्त बम निष्क्रिय पार्न सेनाको रणशार्दुल गणबाट डिस्पोजल टोली घटनास्थल गएको प्रहरी उपरीक्षक नवराज भट्टले बताए।

विस्फोटन गराउनेको पहिचान भएको छैन। विस्फोटनको कारण पनि खुलेको छैन। विस्फोटन गराउने समुह र कारण खोजी रहेको प्रहरी उपरीक्षक भट्टले बताए।

प्रकाशित : चैत्र २५, २०७४ ११:१०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT