‘आरकेस्ट्रा’ र ‘डिजे’ बन्द गराउँदै जनप्रतिनिधि

लक्ष्मी साह

बारा — मधेसको गाउँ–सहरमा बढ्दो डीजे बाजा, आरकेस्ट्रा र अश्लील भोजपुरी गीतमाथि निगरानी बढाइएको छ । बिहेबारधीको सिजनमा मनोरञ्जनका लागि सांस्कृतिक कार्यक्रममार्फत बजाइने डीजे बाजा र अश्लील गीत तथा नचाइने आरकेस्ट्राले सामाजिक विकृति बढेपछि रोक लगाउन थालिएको हो ।

६ वर्षअघि स्थानीय प्रशासनले समेत यस्तो विकृति रोक्न जिल्ला सुरक्षा समितिबाट निर्णय गरी प्रतिबन्ध लगाएको थियो । उल्लंघन गर्नेलाई कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिइएको थियो । स्थानीय प्रशासनको निर्देशनमा प्रहरीले ती नाचको विरुद्धमा सबैतिर निगरानी बढाउन मातहतका प्रहरी पोस्टलाई उर्दी जारी गरेको थियो । तर यो प्रवृत्ति झन् बढ्दै गएपछि अब स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूले त्यसविरुद्ध चासो देखाउन थालेका हुन् ।

कलैया उपमहानगरपालिकाले यस्तो प्रवृत्ति जारी राख्नेलाई ५ हजार जरिवाना गर्ने निर्णय गरेको वडाअध्यक्ष मिश्री सहनीले बताए । ‘गीत बजाउन पाइन्छ । तर अश्लील होइन,’ उनले भने, ‘डीजे बाजाको चर्को आवाजले ध्वनि प्रदूषणसँगै वातावरण र मानवीय स्वास्थ्यमा असर पर्छ । त्यसैले सर्वसाधारणको भावना बुझेर यस्तो निर्णय गरेका हौं ।’ उनले अश्लील गीत बजाउँदा सामाजिक वातावरण खलबलिने र त्यस्ता गीत, बाजा र आरकेस्ट्रा नै यौन हिंसासम्बन्धी घटनाको कारक बन्ने गरेको बताए ।


सिम्रौनगढ नगरपालिकाको वडा नं ८ कचोर्वामा समेत जनप्रतिनिधिले यस्तो बाजामा महिलालाई ननाच्न, अश्लील गीत नबजाउन र बिहेबारीमा गाउँलेलाई डीजे बाजाको साथमा ननाच्न उर्दी जारी गरेका हुन् । साथै केटा र केटीको विवाहमा माइब्रह्म पुज्ने र दुलधधहालाई घरबाट निकाल्ने क्रममा महिलालाई नाच्न एक सातादेखि प्रतिबन्ध लगाइएको वडा अध्यक्ष दामोदरलाल साहले बताए ।

‘महिलाले घरमा विवाहको क्रममा डोमकच खेलून्, तर सार्वजनिक स्थलमा ननाचून् भन्ने हाम्रो चाहना हो । मौलिक संस्कृतिलाई जोगाउँदै विकृति नबढ्ने खालका वातावरणमा मनोरञ्जन गरियोस्,’ उनले भने, ‘डीजे बाजा, आरकेस्ट्रा र अश्लील गीतले विद्यार्थी, युवा–युवतीमा नकारात्मक असर परिरहेकाले रोक लगाइएको छ ।’

Yamaha

निर्णय विरुद्धमा कसैले काम गरे ११ हजार जरिवाना तोकिएको उनले जानकारी दिए । एक सातादेखि लगाइएको प्रतिबन्धले सुधार हुन थालेको उनले बताए । प्रसौनीमा गाउँपालिकाको बेलहियामासमेत यस्तो रोक लगाइएको वडाअध्यक्ष बजृकिशोरप्रसाद कुसवाहाले बताए । यसविरुद्ध कडा रूपमा प्रस्तुत हुन स्थानीय प्रशासनलाई समेत ज्ञापन पत्र दिइएको उनले बताए । यस्तै जिल्लाका कतिपय स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिले डिजे बाजा, आरकेस्ट्रा र अश्लिल गीतमाथि निगरानी बढाएका हुन् । मेला र विवाहको जन्तीसहित स्थानीयको मनोरञ्जनका लागि सट्टापट्टा गरी नचाइने भारतीय नाच आरकेस्ट्रा नृत्यमा महिला नाच्ने गरेका छन् ।


उनीहरूसँगै गाउँका युवा रक्सी खाएर नाच्ने गरेकाले त्यसबाट समाजमा कोलाहल फैलिने गरेका पाइएको छ । जसले सामाजिक पञ्चायती गर्ने जनप्रतिनिधि र सुरक्षा दिने प्रहरीलाई समेत हम्मेहम्मे पर्ने गरेको छ । केटी सहितको सहभागितामा गरिने त्यस्ता नाचगानलाई स्थानीय भाषामा आरकेस्ट्रा भनिने चलन छ ।

‘मौलिकतामा आधारित नाचगान गर्न भने पाइन्छ,’ उनले भने । मौलिक संस्कृतिविरुद्धका यस्ता नाचले विकृति फैलाउने सम्भावना बढी रहने गरेको उनको भनाइ छ । यस्ता आरकेस्ट्रा नचाउन सम्बन्धित सरोकारवालाले एक दिनका लागि ३० हजारदेखि १ लाखसम्म खर्चिने गरेका छन् । ‘यो परम्पराले समाजमा विकृति फैलाउने गरेकाले रोक लगाइएको हो’ सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी मुकेश केशरीले भने, ‘सामाजिक विकृति र विसंगतिविरुद्ध जनप्रतिनिधिको प्रयास सराहनीय छ ।’

Esewa Pasal

प्रकाशित : वैशाख २६, २०७५ १०:२४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

महत्त्वाकांक्षी लक्ष्यसहित ऊर्जाको श्वेतपत्र

तीन वर्षमा ३ हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादन गरी ऊर्जामा आत्मनिर्भर हुने र १० वर्षमा १५ हजार मेगावाट उत्पादन गर्ने लक्ष्य
विजय तिमल्सिना

काठमाडौँ — महत्त्वाकांक्षी लक्ष्यसहित ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री वर्षमान पुनले श्वेतपत्र जारी गरेका छन् ।श्वेतपत्रले तीन वर्षमा ३ हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादन गरी ऊर्जामा आत्मनिर्भर हुने र १० वर्षमा १५ हजार मेगावाट उत्पादन गर्ने लक्ष्य सार्वजनिक गरेको छ ।

श्वेतपत्रमा आगामी चार वर्षभित्र ४ सय केभीए क्षमताको बुटवल–गोरखपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण गरिसक्ने र पाँच वर्षभित्र चीन जोड्ने गल्छी–रसुवागढी–केरुङ जोड्ने ४ सय केभी क्षमताको प्रसारण लाइन निर्माण गरिसक्ने लक्ष्य राखेको छ ।


४ सय केभी क्षमताको नेपाल–भारत अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन बनाउने विषयमा केही अघि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भारत भ्रमणका क्रममा पनि छलफल भएको थियो । त्यसलगत्तै बसेको नेपाल–भारतबीच भएको ऊर्जा व्यापार सम्झौता (पीटीए) कार्यान्वयनका लागि गठित सचिव र सहसचिवस्तरीय बैठकमा प्रसारण लाइनको विषयमा सहमति जुटेको थियो । सहमतिअनुसार प्रसारण लाइन बनेपछि यसको लगानी उठाउन केही समय नेपालले शुल्क तिर्ने र त्यसपछि भारतले तिर्ने सहमति भएको थियो । नेपालले कति समयसम्म शुल्क तिर्ने भन्ने विषय भने नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र भारतको सेन्ट्रल इलेक्ट्रिक अथोरिटीले तयार पार्ने अध्ययन प्रतिवेदनले निक्र्योल गर्नेछ ।


प्रसारण लाइन निर्माणमा निजी क्षेत्रलाई सहभागी गराउन निर्माण र हस्तान्तरण अवधारणामा आयोजनाको विकास गर्न सकिने गरी नीति लागू गर्नेसमेत श्वेतपत्रमा उल्लेख छ । आगामी ३ वर्षमा ३ हजार मेगावाट, ५ वर्षभित्र ५ हजार मेगावाट र दस वर्षभित्र १५ हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य श्वेतपत्रमा राखिएको छ । योमध्ये १० हजार मेगावाट आगामी १० वर्षमा आन्तरिक खपतका लागि आवश्यक पर्ने ऊर्जा मन्त्रालयको अनुमान छ ।


सरकारले नेपालको पानी जनताको लगानी, हरेक नेपाली विद्युत् सेयरधनी नारा दिएर आकर्षक र नाफामूलक आयोजनामा जनताको सोझै लगानी रहने गरी निर्माण गर्ने जनाएको छ । हरेक प्रदेशमा एक ठूलो आयोजना निर्माण पनि सरकारको प्राथमिकतामा रहेको श्वेतपत्रमा जनाइएको छ । साथै हरेक स्थानीय तह र प्रदेश सरकारको लगानी रहने मझौला क्षमताका जलविद्युत् आयोजना निर्माण अघि बढाउने श्वेतपत्रमा उल्लेख छ । पूर्व–पश्चिम राजमार्ग र मध्य पहाडी लोकमार्गको समानान्तरमा ४००/७६५ केभी प्रसारण लाइन र नदी बेसिनको आधारमा उत्तर–दक्षिण ४ सय केभी प्रसारण लाइन निर्माण गरिने पनि श्वेतपत्रमा उल्लेख छ ।


प्रसारण लाइन प्रभावित जग्गा भाडामा
सरकारले प्रसारण लाइनबाट प्रभावित हुने जग्गाहरू भाडामा लिने गरी नीति बनाउने भएको छ । प्रसारण लाइनको राइट अफ वेमा पर्ने जग्गाको मुआब्जा विषयमा विवाद हुँदा अहिले निर्माणाधीन अधिकांश प्रसारण लाइन आयोजना प्रभावित भएका छन् । अहिले प्रसारण लाइनको राइट अफ वेमा पर्ने जग्गाहरूको मुआब्जा कुल मूल्यांकनको १० प्रतिशत दिन सकिने व्यवस्था छ । तर, जग्गाधनीहरूले जग्गामाथि प्रसारण लाइनको तार लैजाँदा बैंकमा धितो राख्न नमिल्ने, घर बनाउन नपाइनेजस्ता कारण मुआब्जा कम भएको भन्दै अवरोध गर्दै आएका छन् ।


राइट अफ वेमा पर्ने जग्गाको मुआब्जा दिने उपयुक्त मोडल निक्र्योल गर्न ऊर्जा मन्त्रालयका सहसचिव प्रवीणराज अर्यालको संयोजकत्वमा एक समितिसमेत गठन गरिएको छ ।

प्रकाशित : वैशाख २६, २०७५ १०:०२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT