बुर्कामै सीप सिक्दै मुस्लिम महिला

शंकर आचार्य

पर्सा — वीरगन्ज महानगर १४ बहुअरीकी ३० वर्षीया रेश्मा खातुनको व्यस्तता अचेल बढेको छ । घरको चुलोचौकाको काम सिध्याएर उनलाई टोलमै सञ्चालित ड्रेस मेकरको तालिममा सहभागी हुने चटारो हुन्छ ।

वीरगन्ज १४ बहुअरीका मुस्लिम महिला ड्रेस मेकर तालिम लिँदै । तस्बिर : शंकर

शिक्षा मन्त्रालयद्वारा इभेन्ट परियोजनाको आर्थिक सहयोगमा साना व्यवसाय परामर्श तथा तालिम केन्द्र प्रालिद्वारा सञ्चालित ३ सय ९० घण्टाको यो तालिममा उनले विभिन्न थरीका कपडा सिउने सीप सिक्दै छिन् । ९० दिने तालिमको ५१ औं दिनमा बुधबार भेटिएकी उनको जोस र उत्साह सुरुका दिनकै जस्तो देखियो ।

एक महिना लामो कठोर उपवास रोजा व्रतमा पनि उनले भोक र प्यासको पर्वाह नगरी तालिमलाई निरन्तरता दिने बताइन् । ‘बिहीबारदेखि रोजा व्रत सुरु हुँदै छ, यस्तो उपयोगी तालिम बीचमै छोड्ने कुरो पनि भएन,’ उनले भनिन्, ‘भोकैप्यासै रहे पनि तालिम कुनै पनि हालतमा सिध्याउँछु ।’

Yamaha

रेश्माका पति सकिल अन्सारी टोलकै एक कपडा उद्योगमा लुम मजदुरका रूपमा काम गर्छन् । ३ छोराछोरीको परिवार पाल्न पतिको कमाइले मात्र पुग्दैन । ‘अब मैले जानेको सीपको सदुपयोग गर्छु, तालिम सकिएपछि टेलर सञ्चालन गरेर हुने कमाइले पतिलाई घरव्यवहार चलाउन सहयोग गर्छु,’ उनले भनिन्, ‘मेरा लागि यो सीपमूलक तालिमको धेरै महत्त्व छ ।’

तालिममा सहभागी अर्की मुस्लिम गृहिणी २८ वर्षीया सहिला खातुनको पनि योजना रेश्माको जस्तै छ । कालो बुर्का लगाएर रंगीबिरंगी कपडामा आफ्नो सीप तिखार्दै गरेकी उनलाई तालिममै सहभागी अन्य प्रशिक्षार्थीसँग मिलेर एउटा टेलर खोल्ने रहर छ । पति असमान अन्सारी गाडी चलाउँछन् । ३ छोराछोरीसहितको परिवार चलाउन उनलाई पनि गाह्रो भएको छ । त्यसकारण टेलर चलाएर स्वरोजगार बन्ने उनको योजना छ । ‘कतिन्जेल घरकै चौघेरामा सीमित भएर बस्ने,’ उनले भनिन्, ‘हातमा सीप भएपछि आफ्नै व्यवसाय थालेर रामै्र कमाइन्छ भन्ने आत्मविश्वास पलाएको छ ।’

रेश्मा र सहिलाजस्ता डेढ दर्जन मुस्लिम महिला यो तालिममा सहभागी छन् । कुल २० प्रशिक्षार्थी महिलामध्ये २ मात्र हिन्दु छन् । बुर्का लगाएर भए पनि तालिम लिन उत्साहित मुस्लिम महिलाको जोस हेर्नलायक छ ।

जोस र लगनका कारण छोटो समयमै उनीहरू टोपी, भोटो, ब्लाउज, साया, चौबन्दी, गाउन आदि मज्जाले सिउन सक्ने भएका छन् । प्रशिक्षिका जहाँ आरा पनि मुस्लिम समुदायकै महिला हुन् । उनले पनि पछिल्लो समय मुस्लिम समुदायका महिलामा सीप र रोजगारीप्रति आकर्षण बढेको बताइन् ।

साना व्यवसाय परामर्श तथा तालिम केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक विजय श्रीवास्तव मुस्लिम टोल भएकाले प्रशिक्षार्थी पनि जुट्दैनन् कि भन्ने चिन्ता भए पनि मुस्लिम महिलाकै उल्लेख्य संख्या भएपछि आफूहरू पनि उत्साहित भएको बताउँछन् । ‘मुस्लिम महिलामा सीप र रोजगारप्रति त नचिताएको लगन पो देखियो,’ उनले भने, ‘यसले नेपाली मुस्लिम महिलामा पछिल्लो समय आएको परिवर्तनलाई संकेत पनि गर्छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ ०९:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

स्थानीय तहमा बेथिति: जनप्रतिनिधिलाई टेर्दैनन् कर्मचारी

अमन कोइराला

सर्लाही — स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि चयन हुँदा जनतामा बेग्लै उत्साह थियो । कर्मचारीका कारण स्थानीय निकायमा झाँगिएको भ्रष्टाचारबाट निराश जनताले जनप्रतिनिधि चुनिएपछि ठूलै परिवर्तन हुने आशामा थिए ।

जनताको अभिमतबाट गाउँको विकासका लागि चुनिएका जनप्रतिनिधि भने अहिले निरीह देखिएका छन् । फेरि पनि स्थानीय तहमा कर्मचारीकै हालीमुहाली छ । हरिपुर नगरपालिकाका मेयर जमरुद्धिन मंसुरले स्थानीय सरकारमा कर्मचारी तन्त्रलाई नै बलियो पारेर नियम बनाएकाले सोचेजस्तो काम गर्न नसकेको स्विकारे । ‘निर्वाचित जनप्रतिनिधि भनेको पहिले स्थानीय निकाय हुँदा गाविस सचिवले बैठकमा बोलाउने सातदल जस्तै भएको छ,’ उनले भने, ‘कानुन नै कर्मचारीको पक्षमा बनेकाले जनप्रतिनिधि साक्षीजस्तो बन्न पुगेका छन् ।’

हरिपुरमा मेयरसँग कुरा नमिलेपछि प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत यादव सापकोटा काम छाडेर हिंडेका थिए । उनको ठाउँमा भर्खरै अर्का उपसचिव आएका छन् । नगरपालिका बोर्डले निर्णय गरे पनि कार्यान्यनको जिम्मा सबै कर्मचारीमा छ । कर्मचारीले प्रक्रिया र नियम मिलेन भन्दै जनतालाई दु:ख दिने गरिरहेका छन् । अधिकांश प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत र लेखाका कर्मचारीले जनताको कामलाई असहज बनाउने भूमिका खेल्दै आएका छन् । केही गरौं भन्ने भाव राख्ने नगर र गाउँपालिका प्रमुख पनि कर्मचारीको असहयोगका कारण सफल हुन सकेका छैनन् । बरहथवा नगरपालिकाका मेयर देवानन्द महतोले लामो समय स्थानीय निकायको चुनाव नभएकाले एकलौटी काम गरेका कर्मचारीलाई जनप्रतिनिधिको सर्वाेच्चता स्वीकार्न गाह्रो परेको हुन सक्ने बताए । उनले जनप्रतिनिधिमा अनुभवको अभाव भएकाले केही त्रुटि हुनसक्ने उल्लेख गर्दै कर्मचारीले पुरानो शैली बदल्न जरुरी रहेको सुनाए ।

मौजुदा कानुनी व्यवस्थाले स्थानीय सरकारसँग जनताले गरेका अपेक्षा पूरा गर्न जनप्रतिनिधि र कर्मचारीबीच आपसी सहयोग आवश्यक छ । कर्मचारीमा जनप्रतिनिधिले स्थानीय तह सञ्चालन ऐन, कानुन, नियम नुबझेको गुनासो छ । जनप्रतिनिधिमा पनि जितको अहंकार देखिन्छ । महतो सबैले आफ्ना कमजोरी सुधारेर जनतालाई जतिसक्दो सेवा दिनुपर्ने बताउँछन् ।

हरिवन नगरपालिकाका मेयर गणेश प्रसाईंको भने भिन्न अनुभव छ । उनले कर्मचारीबाट अत्यन्त सहयोग भएकाले आफूलाई कुनै समस्या नपरेको बताए । ‘अन्यत्र समस्या आएको सुनेको छु,’ उनले भने, ‘यहाँ जनताको अपेक्षा पूरा गर्न जनप्रतिनिधिसँगै कर्मचारीले पनि हातेमालो गरेका छन् । जनताबाट गुनासो छैन, जनप्रतिनिधि पनि सन्तुष्ट छन् ।’

जनप्रतिनिधि आएपछि कमिसन खान पल्केका कर्मचारीलाई नियन्त्रण गर्ने अभियान चलाएका छन् । त्यसले गर्दा पनि धेरै कर्मचारी जनताको काम अडाएर आफूलाई प्रभावशाली देखाउने दौडमा लागेका हुन् । मंसुरले जनप्रतिनिधिले पहिले जस्तै कर्मचारीलाई भ्रष्टाचार गर्ने छुट दिन नसक्ने भएकाले समस्या बढेको बताए । ‘कर्मचारीलाई सर्वेसर्वा मान्दिनुपर्ने अवस्था छ,’ उनले भने, ‘जनताको गुनासो र अपजस जति जनप्रतिनिधिलाई जान्छ । जनताले आफूले चुनाव जिताएकोसँग अपेक्षा गर्ने हो । कानुनी व्यवस्था भने जनप्रतिनिधिलाई साक्षी बनेर बस भने जसरी बनाइएको छ ।’

उनले कर्मचारीलाई रिझाएर राख्नुपर्ने, बजेट हिनामिना गर्न स्वतन्त्र छाड्नुपर्ने, जनप्रतिनिधिले उनीहरूबाट सिक्नुपर्ने भाव कर्मचारीमा रहेको मंसुरले बताए । शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पशुसेवाका अधिकार दिएर पनि स्थानीय तहले केही गर्न नसक्ने बनाइएको गुनासो गरे ।

शिक्षाले पैसा खाँदै जिल्लाबाटै शिक्षक नियुक्त गर्ने जस्तो काम जारी राखेको उनले बताए । ‘कर्मचारीले मनपरि गर्न थालेपछि मैले हाजिर हुन नदिइ रोकेको छु,’ उनले भने, ‘सिंहदरवारको अधिकार गाउँमा आयो भन्ने हल्ला चलाएपछि हेर्दा कतै देखिंंदैन । कर्मचारीको भ्रष्ट मनोवृत्ति अझै सुध्रिएको छैन ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ ०९:४९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT