स्थानीय तहमा बेथिति: जनप्रतिनिधिलाई टेर्दैनन् कर्मचारी

अमन कोइराला

सर्लाही — स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि चयन हुँदा जनतामा बेग्लै उत्साह थियो । कर्मचारीका कारण स्थानीय निकायमा झाँगिएको भ्रष्टाचारबाट निराश जनताले जनप्रतिनिधि चुनिएपछि ठूलै परिवर्तन हुने आशामा थिए ।

जनताको अभिमतबाट गाउँको विकासका लागि चुनिएका जनप्रतिनिधि भने अहिले निरीह देखिएका छन् । फेरि पनि स्थानीय तहमा कर्मचारीकै हालीमुहाली छ । हरिपुर नगरपालिकाका मेयर जमरुद्धिन मंसुरले स्थानीय सरकारमा कर्मचारी तन्त्रलाई नै बलियो पारेर नियम बनाएकाले सोचेजस्तो काम गर्न नसकेको स्विकारे । ‘निर्वाचित जनप्रतिनिधि भनेको पहिले स्थानीय निकाय हुँदा गाविस सचिवले बैठकमा बोलाउने सातदल जस्तै भएको छ,’ उनले भने, ‘कानुन नै कर्मचारीको पक्षमा बनेकाले जनप्रतिनिधि साक्षीजस्तो बन्न पुगेका छन् ।’

हरिपुरमा मेयरसँग कुरा नमिलेपछि प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत यादव सापकोटा काम छाडेर हिंडेका थिए । उनको ठाउँमा भर्खरै अर्का उपसचिव आएका छन् । नगरपालिका बोर्डले निर्णय गरे पनि कार्यान्यनको जिम्मा सबै कर्मचारीमा छ । कर्मचारीले प्रक्रिया र नियम मिलेन भन्दै जनतालाई दु:ख दिने गरिरहेका छन् । अधिकांश प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत र लेखाका कर्मचारीले जनताको कामलाई असहज बनाउने भूमिका खेल्दै आएका छन् । केही गरौं भन्ने भाव राख्ने नगर र गाउँपालिका प्रमुख पनि कर्मचारीको असहयोगका कारण सफल हुन सकेका छैनन् । बरहथवा नगरपालिकाका मेयर देवानन्द महतोले लामो समय स्थानीय निकायको चुनाव नभएकाले एकलौटी काम गरेका कर्मचारीलाई जनप्रतिनिधिको सर्वाेच्चता स्वीकार्न गाह्रो परेको हुन सक्ने बताए । उनले जनप्रतिनिधिमा अनुभवको अभाव भएकाले केही त्रुटि हुनसक्ने उल्लेख गर्दै कर्मचारीले पुरानो शैली बदल्न जरुरी रहेको सुनाए ।

मौजुदा कानुनी व्यवस्थाले स्थानीय सरकारसँग जनताले गरेका अपेक्षा पूरा गर्न जनप्रतिनिधि र कर्मचारीबीच आपसी सहयोग आवश्यक छ । कर्मचारीमा जनप्रतिनिधिले स्थानीय तह सञ्चालन ऐन, कानुन, नियम नुबझेको गुनासो छ । जनप्रतिनिधिमा पनि जितको अहंकार देखिन्छ । महतो सबैले आफ्ना कमजोरी सुधारेर जनतालाई जतिसक्दो सेवा दिनुपर्ने बताउँछन् ।

हरिवन नगरपालिकाका मेयर गणेश प्रसाईंको भने भिन्न अनुभव छ । उनले कर्मचारीबाट अत्यन्त सहयोग भएकाले आफूलाई कुनै समस्या नपरेको बताए । ‘अन्यत्र समस्या आएको सुनेको छु,’ उनले भने, ‘यहाँ जनताको अपेक्षा पूरा गर्न जनप्रतिनिधिसँगै कर्मचारीले पनि हातेमालो गरेका छन् । जनताबाट गुनासो छैन, जनप्रतिनिधि पनि सन्तुष्ट छन् ।’

जनप्रतिनिधि आएपछि कमिसन खान पल्केका कर्मचारीलाई नियन्त्रण गर्ने अभियान चलाएका छन् । त्यसले गर्दा पनि धेरै कर्मचारी जनताको काम अडाएर आफूलाई प्रभावशाली देखाउने दौडमा लागेका हुन् । मंसुरले जनप्रतिनिधिले पहिले जस्तै कर्मचारीलाई भ्रष्टाचार गर्ने छुट दिन नसक्ने भएकाले समस्या बढेको बताए । ‘कर्मचारीलाई सर्वेसर्वा मान्दिनुपर्ने अवस्था छ,’ उनले भने, ‘जनताको गुनासो र अपजस जति जनप्रतिनिधिलाई जान्छ । जनताले आफूले चुनाव जिताएकोसँग अपेक्षा गर्ने हो । कानुनी व्यवस्था भने जनप्रतिनिधिलाई साक्षी बनेर बस भने जसरी बनाइएको छ ।’

उनले कर्मचारीलाई रिझाएर राख्नुपर्ने, बजेट हिनामिना गर्न स्वतन्त्र छाड्नुपर्ने, जनप्रतिनिधिले उनीहरूबाट सिक्नुपर्ने भाव कर्मचारीमा रहेको मंसुरले बताए । शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पशुसेवाका अधिकार दिएर पनि स्थानीय तहले केही गर्न नसक्ने बनाइएको गुनासो गरे ।

शिक्षाले पैसा खाँदै जिल्लाबाटै शिक्षक नियुक्त गर्ने जस्तो काम जारी राखेको उनले बताए । ‘कर्मचारीले मनपरि गर्न थालेपछि मैले हाजिर हुन नदिइ रोकेको छु,’ उनले भने, ‘सिंहदरवारको अधिकार गाउँमा आयो भन्ने हल्ला चलाएपछि हेर्दा कतै देखिंंदैन । कर्मचारीको भ्रष्ट मनोवृत्ति अझै सुध्रिएको छैन ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ ०९:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कहाँबाट आयो त्यो राष्ट्रिय झन्डा ?

स्पष्टीकरण दिन काठमाडौं गए कर्मचारी
अजित तिवारी

जनकपुर — रामायण सर्किटबारे ‘बिफ्रिङ’ गर्न नेपाल र भारतका प्रधानमन्त्री मञ्चमा पुग्दा दुवै देशका राष्ट्रिय झन्डा फहराइएका थिए । मञ्चको दक्षिणी कुनामा भारत र उत्तरी कुनामा नेपालको झन्डा राखिएको थियो ।

दुवै देशका प्रधामन्त्रीले करिब मिल्दोजुल्दो पोसाक पहिरिएकाले सबैको ध्यान त्यतैतिर तानियो । नेपाली राष्ट्रिय झन्डाको आकार र रूप फरक रहेको कसैले हेक्का नै गर्न भ्याएनन् । आखिर कहाँबाट आयो स्वरुप बिगारिएको राष्ट्रिय झन्डा ? जानकी मन्दिरको व्यवस्थापनमा खटिएका अधिकारीहरू नै अनभिज्ञता प्रकट गर्छन । भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीको जनकपुर भ्रमणको तयारी संघीय सरकार, प्रदेश सरकार र जनकपुर उप–महानगरपालिकाले गरेको थियो । जानकी मन्दिरमा मोदीले गरेको विशेष पूजाअर्चनाको व्यवस्थापन मन्दिर प्रशासनको थियो । रामायण सर्किटसँग सम्बन्धित सबै कार्यक्रम जानकी मन्दिरको बाहिरी परिसरमा गरिएको थियो । मोदीको जनकपुर भ्रमणको बिहान मात्रै जानकी मन्दिरको बाहिरी परिसरमा मञ्च निर्माण गरिएको थियो । मञ्चको निर्माण र रेखदेख नेपाली सेना र भारतीय सुरक्षाकर्मीले गरे ।

‘मञ्चमा राष्ट्रिय झन्डा पनि सुरक्षाकर्मीले नै टाँगेका हुन्,’ जानकी मन्दिरमा भ्रमण व्यवस्थापनमा खटिएका एक सरकारी अधिकारीले भने, ‘तर, झन्डाको स्वरूप बिग्रेको कसैले चाल पाएनन् ।’ उनका अनुसार दुवै प्रधानमन्त्रीले जानकी मन्दिरमा छोटो फ्रेस बिफ्रिङ गर्ने कार्यक्रम अन्तिम समयमा तय हुँदा मञ्चको तयारी हतारमा गरिएको थियो । तर, मोदी भ्रमणको एकदिन अघि भारतीय दूतावासले जनकपुरमा आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा रामायण सर्किटबारे दुबै देशका प्रधानमन्त्रीले छोटो फ्रेस बिफ्रिङ गर्ने तालिका सार्वजनिक गरेको थियो ।

मोदी भ्रमणको तयारीमा खटिएका संघीय सरकारका एक अधिकारीका अनुसार दुबै देशका प्रधानमन्त्री, थुप्रै मन्त्री, प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्री र मन्त्री, यतिबिध्न अति विशिष्टका लागि आवश्यक पर्ने राष्ट्रिय झन्डा जनकपुरमा उपलब्ध हुन सकेन । ‘काठमाडौंबाट पनि राष्ट्रिय झन्डा ल्याइएको थियो,’ उनले भने । तयारीमा खटिएका ती अधिकारीको अनुमानमा ‘हतारमा सिलाउन दिएको होला, कहिल्यै राष्ट्रिय झन्डा नबनाएका दर्जीले स्वरूप बिगारिदिएको पनि हुन सक्छ । कहाँबाट आयो त्यो झन्डा हामी आफैं पनि अनभिज्ञ छौं ।’ प्रदेश सरकार र जनकपुर उप–महानगरपालिकाले जानकी मन्दिरको व्यवस्थापनको जिम्मेवारी संघीय सरकार र मन्दिर प्रशासनको रहेको बताइरहेको छ । जानकी मन्दिरका उत्तराधिकारी महन्थ रामरोशन दासले मन्दिरको पूजाअर्चना बाहेकका व्यवस्थापनमा आफ्नो भूमिका नरहेको तर्क गर्छन ।

तर, परराष्ट्र मन्त्रालयले गरेको कार्यविभाजनमा मोदी भ्रमणको तयारी र व्यवस्थापनका लागि जानकी मन्दिरमा प्रदेश सरकारका मुख्यसचिव, आन्तरिक मामिला मन्त्रालयका सचिव, धनुषाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी र जनकपुर उप–महानगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतलाई तोकिएको देखिएपछि संघीय मामिला तथा समान्य प्रशासन मन्त्रालयले उनीहरूलाई स्पष्टीकरण सोधेको छ ।

प्रदेश सरकारका निमित्त मुख्यसचिव हरि फुँयाल, आन्तरिक मामिला मन्त्रालयका सचिव देवीराम भण्डारी, धनुषाका सिडिओ गोपाल पराजुली र उप–महानगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत मदन भण्डारीलाई आकार र रूप फरक रहेको नेपालको राष्ट्रिय झन्डा के, कसरी र कसको लापरबाहीले राखिएको हो ? भनी स्पष्टीकरण सोधिएको छ । यी चारैजनाले मोदीको भ्रमणका दिन आफूहरू जानकी मन्दिर बाहिर खटिएको तर्क गर्दै मञ्च निर्माण र मन्दिर परिसरको व्यवस्थापन गरिएको केही तस्बिर र भिडिओको दृश्य बोकेर स्पष्टीकरण दिन काठमाडौं पुगेका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT