अवैध मदिराले सामाजिक अपराध बढ्यो

शिव पुरी

रौतहट — प्रहरीले घरेलु मदिरा उत्पादनमा कडाइ गर्न थालेको छ । आइतबार मात्र इलाका प्रहरी चन्द्रनिगाहपुरले ४ सय लिटर घरेलु मदिरा बरामद गरी नष्ट गरेको छ । पुसयता अवैध मदिरा उत्पादन गर्ने ३६ जना फक्राउ परिसकेका छन् ।

रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरस्थित इलाका प्रहरी कार्यालयले बरामद गरेको अवैध घरेलु मदिरा नष्ट गर्दै सुरक्षाकर्मी । तस्बिर : शिव

केही दिनअघि प्रहरीले मदिरा र मदिरा बनाउन प्रयोग हुने कच्चा पदार्थ गरी ४ सय लिटर बरामद गरेको थियो । गोप्य सूचनापछि खटिएको प्रहरी टोलीले खानतलासी गर्दा अवैध घरेलु मदिरा बरामद भएको हो ।

घरेलु मदिराका कारण विभिन्न घरेलु हिंसा र जघन्य अपराध हुने गरेकाले कडाइ गरिएको प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) शान्तिराज कोइरालाले बताए । ‘मदिराकै कारण दिनहँु झैझगडा र घरेलु हिंसा बढेको पाइएको छ,’ उनले भने, ‘यसलाई नियन्त्रण गर्न निगरानी बढाएका छाैं।’ चन्द्रनिगाहपुर क्षेत्रमा घरेलु मदिरा उत्पादनमा महिलाको सक्रियता बढी भएको पाइएको छ ।

यसअघि मदिरासहित महिला पक्राउ परेका थिए । डीएसपी कोइरालाका अनुसार चन्द्रनिगाहपुरका २, ३, ४, ६, ८, ९ र १० नम्बर वडाका विभिन्न बस्तीहरूबाट अवैध मदिरा उत्पादन गरिरहेको अवस्थामा ३६ जनालाई पक्राउ गरिएको छ । करदाता कार्यालयले उनीहरूबाट ६ लाख ७५ हजार जरिवाना असुलेको छ ।पक्राउ परेकालाई मदिरा ऐन २०३१ र अन्तशुल्क ऐन २०५८ अन्तर्गत कारबाही गरिएको हो । तर, जरिवाना तिरेपछि पनि उनीहरूले अवैध काम छाडेका छैनन् । घरेलु मदिराले स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्नुका साथै घरेलु हिंसा, महिला हिंसा, चोरी, लुटपाट र कुटपिट, बलात्कार र यौनदुराचार, अशान्ति, होहल्ला, झैझगडा र ग्याङफाइट तथा दुर्घटना बढेको प्रहरी ठम्याइ छ ।

सस्तो पर्ने भएकाले स्थानीय बजार, मेला र सीमापारि भारतसम्म यहाँको मदिरा बिक्री हुन्छ । आर्थिक अवस्था कमजोर भएका र खासगरी मजदुरहरूले घरेलु मदिरा सेवन गर्छन् । ग्रामीण भेगका बस्तीहरूमा यसको उत्पादन बढी हुने गरेको प्रहरीले जनायो । जिल्लाभरि कति रक्सी भट्टी सञ्चालनमा छन् भन्ने जिल्ला प्रहरीसित यथार्थ विवरण छैन । भट्टी नष्ट गरिए पनि त्यसका मालिक खासै पक्राउ पर्दैनन् ।

सुरुमा कडाइ, पछि छुट
जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा नयाँ प्रमुख आउनासाथ मदिरा नष्ट गर्ने अभियान नै चलाउँछन् । २/३ महिनासम्म जिल्लाभरि अवैध मदिरा उत्पादन र बिक्रीमा कडाइ गर्छन् । तर त्यसपछिका दिनमा खासै निगरानी हुँदैन । जिल्ला प्रहरीले पछिल्लो समय झन्डै ६५ हजार लिटर घरेलु मदिरा नष्ट गरिएको जनाएको छ । प्रहरीले मदिरा उत्पादन गर्ने विभिन्न उपकरण समेत बरामद गरेको थियो ।

उत्तरी भेगका गाउँमा उत्पादनमा केही कडाइ गरे पनि दक्षिणी भेगमा प्रहरी मौन छ । केही महिनाअघि जिल्ला प्रहरीको घुमुवा टोलीलाई मदिरा उत्पादन गर्ने गिरोहसित ‘सेटिङ’ मिलाउने गरेको आरोप लागेको थियो । अहिले पनि सुरुमा कडाइ गर्ने र पछि सेटिङमा उत्पादन गर्न दिइने गरेको गौरका एक स्थानीयले बताए ।

प्रकाशित : असार २६, २०७५ ०९:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘हरुवाचरुवा’ महिला उद्यमतर्फ आकर्षित

भरत जर्घामगर

सिरहा — अरूको खेतमा बनिबुतो गरी गुजारा चलाउँदै आएका हरूवाचरुवा परिवारका महिलालाई साबुन र सर्फ बनाउने तालिम दिन सुरु गरिएको छ ।

सिरहाका ‘हरुवाचरुवा’ परिवारका महिलाहरू उद्यमशीलताको माध्यमबाट स्वरोजगारका लागि साबुन र सर्फ बनाउने सिप सिक्दै । तस्बिर : भरत

लहानस्थित सामुदायिक विकास मञ्चले सिरहाको धनगढीमाई, लक्ष्मीपुर पतारी लगायतका कृषि बधुवा मजदुर हरूवाचरुवा परिवारका ५० महिलालाई साबुन र सर्फ बनाउने तालिम दिएको हो । मञ्चका अध्यक्ष विनोद चौधरीले साना व्यवसाय सञ्चालनका लागि हरूवाचरुवा परिवारका ५० महिलालाई उद्यमशीलताका माध्यमबाट स्वरोजगारका लागि सात दिने तालिम दिइएको बताए ।

यसअघि मञ्चले हाटबजारमा चटपटे, तरकारी, चिया पसल लगायत साना व्यवसाय सञ्चालनका लागि १५ हजार रुपैयाँका दरले हरूवाचरुवा परिवारलाई रकम उपलव्ध गराएको थियो । उनका अनुसार जग्गावालको खेतमा बँधुवा मजदुरका रूपमा काम गर्ने परिवारलाई स्वरोजगारको माध्यमबाट आर्थिक स्वतन्त्रता दिलाउन सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले आर्थिक सहयोग गरिएको हो ।

‘अब हामीले जमिन्दारले दिएको ज्याला र मजदुरीले मात्र बाँच्नुपर्ने अवस्था सधैंभरि नरहला’ तालिममा सहभागी धनगढीमाई नगरपालिका ९ चैनपुरकी ४५ वर्षीया दिलिपदेवी रामले भनिन्् ‘अब तालिममा सिकेको सीपबाट साबुन र सर्फ बनाई जिल्लाको विभिन्न बजारहरूमा बेचेर गुजारा चलाउँछु ।’गिरहतको जग्गामा जनमजदुरी गर्दा दैनिक २ सय रुपैयाँ बराबरको ८ किलो धानमात्र पाउने गरेका हरूवाचरुवा महिलाले ज्याला मजदुरीबाट गुजारा चलाउन धौधौ भएपछि आयआर्जनका लागि सीपमूलक तालिम लिन आएकी सुनाइन् ।

दिलिपदेवी र उनका पति सिल्टुको दैनिक ४ सय ज्यालाले ४ छोरी र १ छोराको लालनपालन गर्दै आएका छन् । ऐलानी जग्गामा बसोबास गर्दै आएका उनीहरूले गिरहतले दिने न्यून ज्यालाका कारण परिवार गुजारा चलाउन समस्या भएपछि उद्यमका लागि सीप सिक्न थालेको दिलिपदेवीले सुनाइन् ।दिलिपदेवी जस्तै दैनिक जनमजदुरीबाट ५ छोरी र १ छोराको लालनपालनमा समस्या आएपछि स्वरोजगारका लागि सीपमूलक तालिममा मुसहरनीयाकी ५० वर्षीया केसीया सदा मुसहर सहभागी भएकी छन् । ‘गुजारा जसोतसो चलाउनै पर्‍यो, जनमजदुरीको न्यून ज्यालाले धान्न गाह्रो भएपछि केही उद्यम गरौं भनेर सीप सिक्न आएकी हुँ,’ उनले भनिन्, ‘बुढ्यौलीमा भए पनि सीप सिकेर व्यवसाय गर्ने सोच बनाएर सहभागी भएकी हुँ ।’

हरूवाचरुवा महिलालाई सीप सिकाउन सक्रिय येशु महतोले दिनभर जनवनमा खट्ने समयले साबुन बनाउँदा मुनाफा पनि हुने र सीप सिकिने हुँदा कामकाजी महिलाका लागि यो तालिम उपयोगी हुने बताइन् । जनगणना २०६८ को तथ्यांकअनुसार २ लाख १७ हजार घरधुरीको एक टुक्रा पनि जमिन छैन । ती परिवार जनमजदुरी गरी गुजारा चलाउँछन् । १० लाख ३० हजार घरधुरीको खेतीका लागि आफ्नो भूमि छैन । नेपालमा ४२ हजार ५३ हजार २ सय २० घरधुरीको बसोबास छ ।

प्रकाशित : असार २६, २०७५ ०९:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्