उमेरले नछेकेको पढाइ

८० वर्षे उमेरमा स्नातकोत्तर गर्न क्याम्पस धाउँदै छन् मण्डल
शाहीमान राई

जनकपुर — उमेरले डाँडा काटिसक्यो तर पनि जोस पटक्कै घटेको छैन । हरेक बिहान साइकल चढेर क्याम्पस जान्छन् ८० वर्षे रामनारायणप्रसाद मण्डल । अध्यापक होइन, विद्यार्थी बनेर ।

जनकपुर उपमहानगरपालिका–४ गंगासागरका ८० वर्षीय रामनाराणप्रसाद मण्डल क्याम्पस जाँदै । उनी आरआर बहुमुखी क्याम्पसमा स्नातकोत्तर पढ्दै छन् ।

जनकपुर उपमहानगरपालिका–४ गंगासागर हरिश्चन्द्र मार्गका उनी स्थानीय आरआर बहुमुखी क्याम्पसमा स्नातकोत्तर पढदै छन् । पहिलो सेमेस्टरका विद्यार्थी हुन् उनी ।

राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर र कानुनमा स्नातक गरी दुई दशक उच्च तहको सरकारी सेवाको अनुभव बटुलिसकेका उनको रहर चाखलाग्दो छ । अहिले अंग्रेजी साहित्य विषयमा स्नातकोत्तर गर्न तम्सिएका छन् । ‘ज्ञान, बुद्धि र विवेकले वृद्ध उमेरमा पनि ऊर्जा मिल्ने भएकाले क्याम्पस पढैछु,’ उनले भने ।

Yamaha

जनकपुरदेखि ८ किमि दक्षिण धनौजी–५ बहुअर्वामा १९९५ सालमा जन्मिएका मण्डलले सानैदेखि पढने अवसर पाएका थिए । जमिन्दारका परिवारमा हुर्किएका उनले गाउँमै प्रारम्भिक शिक्षा पाए पनि भारत विहारको मधुवनीस्थित सुँढी स्कुलबाट मेट्रिक उत्तीर्ण गरेका थिए । मधुवनीकै आरके कलेजबाट प्रविणता प्रमाण पत्र र दरभङ्गास्थित सिएम कलेजबाट स्नातक गरेका उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयवाट राजनीतिक शास्त्रमा स्नातकोत्तर गरे ।

२०२३ सालमा अञ्चल शिक्षा अधिकारीमा नियुक्ति पाए । १६ वर्ष सरकारी सेवामा रहे । अञ्चलबाट जिल्ला शिक्षा कार्यालय विस्तार भएपछि जिल्ला शिक्षा अधिकारीका रूपमा काम गरे । २०२९ सालमा उपसचिव भए । शिक्षा निर्देशकको रोलक्रममा रहे पनि राजनीतिक पहुँचको अभावमा नपाएको उनले बताए । त्यसपछि बीस वर्ष अवधि नपुग्दै स्वैच्छिक अवकाश लिए ।

अवकाश लिएपछि २०४३ सालको राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्य निर्वाचनमा हेमबहादुर मल्लसित प्रतिस्पर्धा गरे । तर, पराजित भए । ‘राजनीतिमा इमानदार, सत्य बोल्ने मान्छे टिक्दैनन्, ढाँटछल गर्नुपर्ने, झूटो बोल्नुपर्ने भएकाले मेरो आचरणसित मेल खाएन, मण्डलले भने । सरकारी सेवा र राजनीतिबाट अलग भएपछि शिक्षा क्षेत्रबाट समुदायको सेवा गर्ने उद्देश्य लिए । धनुषाको गोदारमा सञ्चालित सिता विद्याश्रम मावि उनैले स्थापना गरेका हुन् ।

उनका छोराछोरीले समेत त्यहीँबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरे । त्यसपछि जनकपुरमा गुरुकुल आवाशीय अंग्रेजी विद्यालय सञ्चालन गर्दै आएका छन् । श्रीमती, छोरा, बुहारी शिक्षण पेसामै छन् । ‘म आफैं पनि अंग्रेजी पढाउँछु तर विद्यालयबाट केही लिन्नँ,’ उनले भने, ‘पर्याप्त जमिन छ, घर छ, जीवनको अन्त्यसम्म पढने र पढाउने लक्ष्य छ ।’

आरआर बहुमुखी क्याम्पसमा यो सेमेस्टरमा अंग्रेजी साहित्य पढ्ने ४ जना छन् । एक जना कक्षामा आउँदैनन् । तीन जनामध्ये पनि नियमित आउने मण्डल मात्रै हुन् । प्राध्यापक बालकेशर ठाकुरका अनुसार मण्डल पढाइमा जिज्ञासु र अब्बल छन् । ‘ज्ञान भनेको शक्ति हो, ज्ञानले ऊर्जा दिन्छ, त्यसैले मण्डलको मुहारमा वृद्धपन पटक्कै छैन,’ उनले भने, ‘पढाइमा गम्भीर रहेका उनलाई पढाउन छुट्टै मज्जा छ ।’

मण्डल विहान ४ बजे उठेर शारीरिक व्यायाम गर्छन् । ७ बजे क्याम्पस जान्छन् । दस बजेतिर फर्कन्छन् । दिउँसो स्कुलमा पढाउँछन् । अपरान्ह ३ बजेतिर मन्दिर जाने, पूजाआजा सकेपछि साँझ टेलिफिल्म हेर्ने र दस बजे सुत्ने उनको बानी छ । यसबाहेक उनको दिनचर्या सामाजिक कार्यमा पनि बित्छ । गाउँमा पोखरी खनाउने, घाट बनाउने, मठ मन्दिर धर्मशाला निर्माण, मर्मतसम्भारमा सरिक हुन्छन् ।

धानुकहरूको डिक्का महासंघको राष्ट्रिय अध्यक्ष र मण्डल सेवा आश्रमको पनि संस्थापक अध्यक्ष छन् । विभिन्न संघसंस्थामा आवद्ध उनी जिन्दगीको अन्तिम क्षणसम्म सेवा गर्ने, शिक्षाको ज्योति फैलाउने लक्ष्य रहेको बताउछन् । कुनै दृष्टिविहीनले संसार देख्न सकोस भनेर तिलगंगा आाखा केन्द्रलाई नेत्रदानसमेत गरिसकेका छन् ।

मण्डलले केही किताब लेखेर प्रकाशन पनि गरिसकेका छन् । मुलुकको विकासका लागि गुणस्तरीय शिक्षा आवश्यक रहेको र ज्ञानबिना विकास र समृद्धि असम्भव रहेको उनको धारण छ । विदेशमा पढेर नेपालमा लागू गर्ने शिक्षा पद्धति सुहाउँदो नभएको उनले बताए । ‘कक्षामा शिक्षाकै बारेमा बहस हुन्छ, छलफल विश्लेषण गर्छांै,’ उनले भने, ‘यहाँ प्राविधिक र व्यावहारिक शिक्षा बढी आवश्यक छ ।’

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७५ १०:३२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुरक्षा माग्दै प्रशासनमा उजुरी

कटहरियामा जनप्रतिनिधि–कर्मचारी विवाद
शिव पुरी

रौतहट — जनप्रतिनिधि र कर्मचारीबीच विवादले कटहरिया नगरपालिकाको कामकाज प्रभावित भएको छ । असुरक्षाको कारण देखाउँदै प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत र लेखापाल आइतबार कार्यालय छाडेर सदरमुकाम गौर पुगेका छन् । उनीहरूले जिल्ला प्रशासनमा शान्तिसुरक्षा माग्दै निवेदनसमेत दिएका छन् ।

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रामलाल सहनी र लेखापाल राजेश्वरप्रसाद कुसवाहसँग उपमेयर नुरजहा खातुनसहित वडाध्यक्षहरूले गत आवमा भएका विकासनिर्माण लगायत शीर्षकको खर्च विवरण मागेपछि विवाद बढेको हो । ‘हामीले खर्च भएको हिसाव पारदर्शी ढंगले मागेका हौं,’ खातुनले भनिन्, ‘असुरक्षा भन्ने सवाल कहाँबाट आयो ? कुनै कर्मचारीलाई केही भएकै छैन । प्रशासनमा गएको सुन्दा आश्चर्यमा परे ।’

यसअघि पनि विवाद हुँदा जिल्ला प्रशासनले दुबै पक्षलाई बोलाएर साम्य पारेको थियो ।
प्रजिअ गोविन्दप्रसाद रिजालले असुरक्षाको कारण देखाउँदै प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत र लेखापालले उपमेयर खातुनका श्रीमान् नसरुद्धिन अन्सारीसहितलाई कारबाही माग्दै निवेदन दिएको बताए ।

‘नगरपालिकामा काम गर्ने वातावरण नभएको र असुरक्षाको कारण जनाउँदै निवेदन दिएका छन्,’ उनले भने, ‘शान्तिसुरक्षा मिलाउन जिल्ला प्रहरीमा लेखेर पठाएको छ ।’ कर्मचारी र जनप्रतिनिधिको विवादले सेवाग्राहीको काम प्रभावित नपार्न दुबै पक्षलाई निर्देशन दिएका छन् । नगरपालिकामा कर्मचारी र जनप्रतिनिधिबीच तालमेल छैन । सधैंजसो विवाद र झगडा हुने गरेको स्थानीयको गुनासो छ । विवादकै कारण नगरपालिकाले सवारी खरिदका लागि छुट्याएको १ करोड ५० लाख र अन्य शीर्षकको गरी ३ करोड रुपैयाँ फ्रिज भएको थियो ।

लेखापाल कुसवाहले गत आवका विभिन्न शीर्षकका योजनामा वडाध्यक्ष तथा नगरपालिकाको जिम्मेवार पदाधिकारीहरूलाई झुक्याएर हस्ताक्षर गराएपछि आफूले विरोध जनाएको उपमेयर खातुनले बताइन् । मेयर शियाराम कुसवाह कर्तव्य ज्यान मुद्दामा जेल परेपछि उपमेयर खातुनले नगरपालिका चलाइरहेकी छिन् । विवाद बढेपछि कार्यालयको एउटा कोठामा ताला लगाइएको छ ।

कर्मचारीले खातुनका श्रीमानसहित केही जनप्रनितिनिधिलाई कारबाही माग गरेका छन् । अधिकृत सहनीले आफूहरूलाई कार्यालयमा काम गर्ने वातावरण नभएको बताए । ‘सधैं दुव्र्यवहारजस्तै सहनुपर्ने,’ उनले भने, ‘यस्तो अवस्थामा काम गर्न सकिँदैन । त्यसैले सुरक्षा माग्दै प्रशासनमा निवेदन दिएका छौं ।’ जनप्रतिनिधि भने कर्मचारीमाथि कुनै दुव्र्यवहार नभएको दाबी गर्छन् । ‘हिसाब माग्दा दुव्र्यवहार भयो, असुरक्षा भयो भन्न मिल्दैन,’ एक वडा अध्यक्षले भने, ‘हिसाब माग्दा उजुरी दिने यो कस्तो नियम हो ।’ प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सहनीलाई प्रभावमा पारी पुराना हिसावकिताब अनुमोदन गर्न खोज्दा पोल खुलेपछि लेखापाल कुसवाहले नाटक रचेको जनप्रतिनिधिको आरोप छ ।

उपमेयरलाई कार्यवाहक नबनाउँदा अहिलेसम्म नगरपालिकाको नगरपरिषदसमेत हुन सकेका छैनन् । चालू आवका विकास निर्माण योजना तर्जुमा गर्न सकेको छैन । कर्मचारीकै कारण यस्तो अवस्था आएको जनप्रतिनिधिको आरोप छ । जनप्रतिनिधिहरू लेखापाल कुसवाहविरुद्ध यसअघि पनि कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालय, जिल्ला प्रशासनमा डेलिगेशन गएका थिए । कुसवाहाले खातुनका श्रीमान् नसरुद्धिनले गत बिहीबार नास्ताको विषय लिएर कार्यालयमा धम्क्याएपछि आफू घर बिदामा बसेको बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७५ १०:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT