नयाँ कानुन संहिता: सेवाग्राहीलाई अबिर–माला

कान्तिपुर संवाददाता

जनकपुर — जनकनन्दनी–३ कि ४३ वर्षीया निर्मला पण्डित शुक्रबार जग्गा किचलोसम्बन्धी मुद्दा बोकेर उच्च अदालत जनकपुर पुग्दा चकित भइन् । उनलाई अदालतका कर्मचारीले अबिर र माला लगाएर स्वागत गरे ।

नयाँ कानुनअनुसार मुद्दा दर्ता गराउन आएकी सेवाग्राहीलाई फूल दिएर स्वागत गर्दै उच्च अदालत जनकपुरका न्यायाधीश । तस्बिर : सन्तोष । कान्तिपुर

‘नयाँ कानुन लागू भएको पहिलो मुद्दा भएकाले खुसी साट्न बादीलाई अविर र माला लगाइदिएका हौं,’ उच्च अदालत, जनकपुरका एक कर्मचारीले भने, ‘आजको दिन हाम्रा लागि विशेष हो ।’

उनकै मुद्दामा तोक लगाउँदै रजिष्ट्रार मानबहादुर कार्कीले ‘देवानी संहिताको दफा २६७ नम्बर बमोजिम’ प्रक्रिया अगाडि बढाउन अनुमति दिए । एक सय पैसट्ठी वर्ष पुरानो मुलुकी ऐनलाई विस्थापित गर्दै शुक्रबारदेखि लागू भएको नयाँ कानुनअन्तर्गत उच्च अदालत, जनकपुरमा परेको पण्डितकै पहिलो मुद्दा हो । वैदेशिक रोजगारीमा श्रीमान् भुल्ला पण्डित बाहिर रहेका बेला निर्मलाले जग्गा किचलोमा छिमेकी दौतिल्यादेवी सोनार्नीलाई विपक्षी बनाएर उच्च अदालतमा पुनरावेदन गरेकी छन् ।

Yamaha

अंश मुद्दा बोकेर आएकी जनकपुर–१ की ५१ वर्षीया उर्मिला महतोलाई पनि उच्च अदालत, जनकपुरका मुख्य न्यायाधीश उदयप्रकाश चापागाईंले अविर र फूल दिएर स्वागत गरे । उच्च अदालतले आयोजना गरेको मुलुकी देवानी फौजदारी (संहिता) ऐन कार्यान्वयन शुभारम्भ समारोहमा चापागाईंले मुद्दा बोकेर आएका बादी, कानुन व्यवसायी र अदालतका कर्मचारीलाई नयाँ कानुन लागू भएको खुसियालीमा अविर र फूल प्रदान गरे । ‘आजदेखि हामी नयाँ चरणमा प्रवेश गरेका छौं,’ उनले भने, ‘जनतासम्म नयाँ ऐन पुर्‍याउनुपर्छ र पुरानो मुलुकी ऐनलाई बिदाइ गर्नुपर्छ ।’

नयाँ कानुन लागू भएको खुसियालीमा अदालतमा हर्षोउल्लाहको वातावरण रहे पनि संहिताको नयाँ प्रावधानले अदालत र कानुन व्यवसायी नै अन्योल र दोधारमा छन् । उच्च अदालत, जनकपुरका रजिष्ट्रार कार्कीले नयाँ कानुनको त्यही अन्योल र दोधार चिर्न शुक्रबार सबेरै आफ्नै कार्यकक्षमा अदालतका कर्मचारी र कानुन व्यवसायीसँग छलफल गरे ।

नयाँ कानुनका धेरै प्रावधानबारे अदालतका कर्मचारी र कानुन व्यवसायीले उनीसित जिज्ञासा राखे । ‘पुरानो कानुनको १५ वटा ऐन खारेज भएको छ । ५४ वटा संशोधन भएको छ,’ रजिष्ट्रार कार्कीले भने, ‘मुलुकी ऐनमा धेरैतिर छरिएको कानुनलाई नयाँ संहिताले एकै ठाउँमा समेटेको छ । त्यसैले कठिनाइ र दोधारका बीचमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने चुनौती छ ।’

रजिष्ट्रार कार्कीले कानुन किताब व्यवस्था समितिले मुद्रण गरेको नयाँ संहिताको पन्ना–पन्ना पल्टाएर अन्योल चिर्ने प्रयास गरे । ‘थोरै चुक्दा पनि सजायको भागिदार हुनुपर्छ,’ उनले प्रस्ट पार्न खोजे, ‘त्यसैले चनाखो भएर मुद्दाको प्रक्रिया अगाडि बढाउनुपर्छ ।’ उनले जनतालाई नयाँ कानुनका बारेमा धेरै कुरा थाह नभएकाले सेवाग्राही आउँदा सुरुमा सबै कुरा बुझाउन कर्मचारीलाई आग्रह गरे ।

जिल्ला अदालत धनुषाका सरकारी वकिल शान्ति बराललाई पनि शुक्रबार नयाँ कानुनबारे जिज्ञासा लिएर थुप्रै जना पुगे । अदालतले अभ्यास थालेको नयाँ कानुनबारे कानुन व्यवसायी पनि अन्योलमा छन् । नयाँ कानुनले जाहेरी आउने प्रक्रियामै हेरफेर गरेकाले पनि कानुन व्यवसायीको अन्योल बढेको हो ।

‘नयाँ कानुनबारे अन्योल देखिन्छ । तर, थोरै गहिरिएर अध्ययन गरे प्रस्ट हुन्छ,’ सरकारी वकिल बरालले भने, ‘पहिलो अभ्यास भएकाले दोधारजस्तो देखिएको मात्र हो ।’ उनले नयाँ कानुनमा समेटिएको एउटा प्रावधानको उदाहरण दिँदै भने, ‘पहिला प्रहरीले मानिस पक्राउ गरेपछि अदालतमा बुझाउँथ्यो । अब मान्छे पक्राउ गर्नुअघि नै अदालतबाट मञ्जुरी लिनुपर्छ ।’

१९१० मा हुकुमी शासनबाट नेपालमा कानुन लागू भएको थियो । त्यतिबेला राजा–महाराजाले बोलेकोलाई नै कानुन मानिन्थ्यो । तर, १९१० मै जारी भएको मुलुकी ऐनलाई १९२० मा सामान्य परिमार्जन गरिएको थियो । त्यसैलाई टेकेर नेपालमा १ सय ६५ वर्ष मुलुकी ऐन चल्यो । उच्च अदालत, जनकपुरका न्यायाधीश रवि शर्मा अर्यालले धेरै वर्षसम्म अभ्यास गरेको मुलुकी ऐन खारेजले केही दोधार हुनु स्वाभाविक रहेको बताए । ‘मुलुकी ऐनमा एक–अर्कासँग बाझिएको प्रावधानलाई नयाँ कानुनमा व्यवस्थित गरिएको छ,’ अर्यालले भने, ‘त्यसैले दोधार हुनु स्वाभाविक हो । चनाखो भएर काम गर्नुपर्छ ।’

नयाँ कानुनबारे देखिएको अन्योल र दोधार चिर्न प्रदेश २ को आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालय र जनकपुर बार एसोसिएसनले शुक्रबार नै छुट्टाछुट्टै कार्यक्रम आयोजना गरे । कानुन व्यवसायी र अदालतका कर्मचारी समेतको उपस्थित रहेको कार्यक्रममा नयाँ कानुनको प्रावधानबारे छलफल गरिएको थियो ।

जनकपुर बार एसोसिएसनका सचिव विपिन झाले नयाँ कानुनबारे अन्योल र दोधार हुनु स्वाभाविक रहेको बताए । उनले मुलुकी ऐनसँग कानुन व्यवसायी अभ्यस्त रहेकाले नयाँ कानुनको अभ्यासमा समय लाग्ने बताए । ‘कानुन व्यवसायीलाई मुलुकी ऐनको सबै दफा याद छ । र, अभ्यस्त पनि,’ सचिव झाले भने, ‘अब नयाँ कानुन आउँदा अलि चनाखो हुनुपर्ने अवस्था छ ।’

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०८:५३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अमलेखगन्ज–मोतिहारी पाइपलाइन: पाँच हजार रूख काटिने

शंकर आचार्य

पर्सा — अमलेखगन्ज– रक्सौल–मोतिहारी निर्माणाधीन तेल पाइपलाइन परियोजनाअन्तर्गत पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रका करिब ५ हजार रूख काट्नुपर्ने भएको छ । पथलैयादेखि आधाभार हुँदै अमलेगन्ज नेपाल आयल निगम डिपोसम्मै निकुञ्जको वन क्षेत्र रहेको छ ।

वीरगन्जको बाइपास सडक क्षेत्रमा मोतिहारी–रक्सौल–अमलेखगन्ज तेल पाइप लाइन परियोजनाअन्तर्गत विच्छ्याइएको पाइप । तस्बिर : शंकर । कान्तिपुर

राजपथको पश्चिमतर्फ घना जंगल छ । निकुञ्जको यो वन क्षेत्रमा सालका रूखको प्रचुरता छ । वन्यजन्तुका दृष्टिले पनि संवेदनशील यो क्षेत्र निकुञ्जको रैथाने जंगली हात्तीको बासस्थान हो । हात्ती लगायत अन्य वन्यजन्तु यस क्षेत्रमा ओहोरदोहोर गरिरहन्छन् ।

मोतिहारी–अमलेखगन्ज पेट्रोलियम पाइप लाइन प्रोजेक्टका इन्जिनियर शरदप्रसाद पौड्यालका अनुसार विगतमा २३ हजार वटासम्म निकुञ्जको रूख काट्नुपर्ने प्रारम्भिक सर्भेले देखाएको थियो । त्यसलाई न्यूनीकरण गरी सक्दो कम काट्ने तयारी गरिएको छ । हाल रूख काटने अनुमतिको प्रक्रिया मन्त्रालय स्तरमा रहेको र आफूले पाएको जानकारीअनुसार त्यो प्रक्रिया अन्तिम चरणमा रहेको उनले बताए ।

वर्षाकै बीच पनि परियोजनाको काम भने जारी रहेको पौड्यालले बताए । नेपालतर्फ १७ किमिभन्दा केही बढी पाइप ओछ्याइसकिएको उनले जानकारी दिए । भारततर्फ नेपालभन्दा दु्रत गतिमा काम हँुदै गरेकाले त्यहाँ करिब २५ किमि पाइप ओछ्याइसकिएको छ ।

नेपालतर्फ वीरगन्जस्थित नेपाल–भारत सीमादेखि अमलेखगन्जस्थित आयल निगमको डिपोसम्म गरी ३६ किमि पाइप ओछ्याउनुपर्नेछ । हालसम्म पथलैया काँटादेखि सिमरा हुँदै जीतपुरसम्म, वीरगन्जको बाइपास क्षेत्रमा बढी काम भएको छ ।

वीरगन्जस्थित नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रमा १ किमि, जीतपुर बजार, परवानीपुर बजार र पथलैया काँटादेखि उत्तर राष्ट्रिय वन र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको वन क्षेत्र हुँदै अमलेगन्जसम्म पाइप लाइनको काम पूर्णरूपले बाँकी छ । वर्षाले गर्दा काम सुस्त गतिमा भए पनि सन्तोषजनक रूपमै काम भएको उनले बताए । यो परियोजनाअन्तर्गत भारतको मोतिहारीदेखि रक्सौलसम्म ३३ दशमलव ७ सय किमि पाइप ओछ्याइँदै छ । यता रक्सौलदेखि अमलेखगन्जसम्म २६ दशमलव २ सय मिटर लामो पाइप लाइन ओछ्याइँदै छ । परियोजनाको लागत प्रति किमि भारु ४ देखि ५ करोड रुपैयाँ रहेकाले कुल लागत झन्डै ३ सय ५० करोड भारु हुनेछ ।

इन्डियन आयल कर्पोरेसनको लगानीमा सञ्चालित यो परियोजनाका लागि नेपालले पाइप लाइन ओछ्याउने स्थान उपलब्ध गराउने र वीरगन्जका केही स्थानमा मुआब्जा वितरणको काममा मात्रै खर्च गर्नेछ । यो परियोजनाअन्तर्गत फागुन २५ देखि पाइपलाइन ओछ्याउने काम सुरु गरिएको थियो । पाइपलाइन ओछ्याउने र वेल्डिङ गर्ने कामको ठेक्का भारत महाराष्ट्रको लिखित इन्फ्रास्टक्चर प्रालिले लिएको छ । परियोजनामा भारत महाराष्ट्रको सिमलेश लिमिटेडले उत्पादन गरेको स्टिल पाइप प्रयोग गरिँदैछ । अमलेखगन्जस्थित आयल निगम डिपोमा ४ वटा ट्यांकीको स्तरोन्नतिको काम पनि भइरहेको छ ।

भारत फरिदावादको मोतिप्रभा इन्फ्राटेक प्रालिले यो काम गरिरहेको छ । पाइपबाट भारतबाट आउने इन्धन ती ओवरहेड ट्यांकीमा भण्डारण गरिनेछ । ३ हजार ९ सय किलोलिटर क्षमताको २ वटा, ४ हजार १ सय र १ हजार ५ सय केएलका १/१ वटा गरी ४ वटा ट्यांकी स्तरोन्तति गरिँदै छ, जसमा कुल १३ हजार ४ सय केएल इन्धन भण्डारण हुनेछ ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT