डुंगा दुर्घटना: सांसद्द्वारा छानबिन माग

समयमा पुल नबन्दा डुंगा दुर्घाटनाका साथै जोखिम बढेकाले म्याद भित्र निर्माण काम पूरा नगर्ने ठेक्केदारलाई प्रदेश सरकारले कारबाही गर्नुपर्ने
सन्तोष सिंह

जनकपुर — प्रदेश २ को बैठकमा सांसदहरूले प्रदेश सरकारसँग रौतटमा भएको डुंगा दुर्घटनाको छानविन, पुल बनाउन ढिलाइ गर्ने ठेकेदारलाई कारबाही, बाढीपिडितलाई राहत उपलब्ध गराउन माग गरेका छन् ।

राजपाका सांसद बाबुलाल साह कानुले रौतहटको लालबकैया टिकुलिया घाटमा भएको डुंगा दुर्घटनाको प्रदेश सरकारले छानविन गरी दोषी ठेकेदारलाई कारवाही गर्नुपर्ने माग गरे । प्रदेशसभाको विशेष समयमा बोल्दै सांसद कानुले डुंगा दुर्घटनामा मृत्यु भएकाका परिवारलाई क्षतिपुर्ती मात्र होइन, ठेकेदार कम्पनीलाई कार्वाही हुनुपर्ने माग गरे । सांसद कानुले भने, ‘पुल निर्माणमा लपावार्ही गर्ने दोषी ठेकेदारलाई कारवाहीको दायरामा ल्याउनु पर्छ । लालबकैयामा पटकपटक भएको दुर्घटनाको छानबिन गरी दोषिलाई कारवाहि गर्न सरकारसंग माग गरे ।
सांसद पारस साहले समयमा पुल नबन्दा डुंगा दुर्घाटनाका साथै जोखिम बढेकोले म्याद भित्र निर्माण काम पुरा नगर्ने ठेक्केदारलाई प्रदेश सरकारले कारवाहि गर्नु पर्ने बताए । म्यादमा काम नगरी सम्बन्धित कार्यालयका कर्मचारीलाई आर्थिक प्रलोभनमा पारेर म्याद थप र रकम निकासले मधेसको विकास पछि परेकोले दाषि ठेक्केदारालाई प्रदेश सरकारले कारवाहि गर्नु पर्ने उनले माग गरे ।


विशेष समयमा बोल्दै सांसद साहले प्रदेशको समृद्धिको अधार कृषि रहेको र किसान पिडामा रहेको बताए । उखु किसान भुक्तानि नपाएर समस्यामा छ, सांसद साहले भने,‘धानमा हाल्न मलको हहाकार छ । तर किसान मल पाउन सकेको छैन । सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा कृषि ऋणको चर्चा गरेपनि किसानले ऋण पाउन नसकेको उनले बताए ।
नेपाली काग्रेसका सांसद शिवचन्द्र चौधरीले बजारमा मल उपलब्ध नहुदा प्रदेश २ का किसान भारतीय सुरक्षाकर्मीलाई रकम बुझाएर ज्यान जोखिममा राखि भारतबाट मल ल्याउन बाध्य भएको बताए ।

Yamaha


मुख्य सिजनमै मल उपलब्ध नभएकोमा सांसद चौधरीले सरकारको ध्यानआकर्षण गराए । सांसद चमेली दासले बजारमा अनुदानको मलमा कलोबजारी भइरहेको बताउदै किसानलाई सहुलियतमा मल उपलब्ध गराउन माग गरे ।


प्रदेश सभामा किसानको हक र कृषिको लागि अनुदान छुट्याउन बहस चलेपनि यर्थातमा किसान मारमा परेकोले सरकारले तत्काल पहल गर्नु पर्ने सांसद दासले बताए ।
प्रदेशसभाको विशेष समयमा बोल्दै नेकपाका सांसद ज्वाला साहले प्रदेशमा बालिका बलात्कार तत्काल रोक्नकडा सजाइको माग गरे । बलात्कारको घटना न्युनिकरणकालागि अहिलेको कानुन प्रयाप्त छैन, सांसद साहले भने, ‘बलात्कार आरोपितलाई प्रदेश सरकारले फासिको सजाय दिने कानुन ल्याउनु आवश्यक छ । नेकपाकै सांसद शारदा थापाले महोत्तरीको औरहीमा बालिका हत्या भएपनि सुरक्षा निकाय दोषि पक्राउ गर्न नसकेको भन्दै तत्काल दोषिलाई कारवाहि गर्न सरकारसग माग गरे ।


प्रदेश सरकारले ‘बेटी पढाउ, बेटी बचाउ’ अभियना चलाएको बेला ९ महिने बालिकाको हत्याले प्रदेशको अभियान प्रभावकारी हुन नसक्ने उनले बताए । सांदहरूले प्रदेश २ मा बलात्कारको घटना मौलाएकोमा सरकारको ध्यानआकर्षण गराउदै प्रदेश सरकारले कडा कानुन बनाउन माग गरे ।


प्रदेश सरकारले दिएको विदा र गरेको निर्णय अटेरी गर्ने सरकाररी कार्यालयलाई प्रदेश मातहतमा ल्याउन सांसदहरूले दवाव दिएका छन् । सांसद महेश कुमार यायले सिरहाको लहानस्थित यतायात कार्यालयको राजस्व जनकपुरको राष्ट्र बैकमा बुझाउनु पर्दा सेवाग्राहीमा मारमा परेकोले सिरमामा नै लाइसेन्स लगायत अन्य राजस्व बुझाउने व्यवस्था गर्न सरकारसंग माग गरे ।


नेपाली काग्रेस संसदीय दलका नेता रामसरोज यादवले प्रदेशमा स्थानीय तहले आनवश्यक कर लगाएका कारण करमा एकरुप्ता ल्याउन सरकारसंग माग गरे । काग्रेस सचेतक उपेन्द्र कुशवाहाले सर्लाहीमा रेल्वे मुआब्जामा वितरणमा अनियमितता भएको बताए । प्रमुख जिल्ला अधिकारीको अध्यक्षमा रहेको समितिले चलनचल्तीको भन्दा कम मुल्य निर्धाण गर्दा स्थानिय पिडित भएकोले समय अनुकुल मुल्याङ्कण गर्न प्रदेश सरकारले पहल गर्नु पर्ने बताए । नेकपाका सचेतक सुन्दर विश्वकर्माले प्रदेश सभाको बैठक निरन्तरता दिनु पर्ने माग गरे ।


कानुन बनाउन अन्य प्रदेश भन्दा प्रदेश २ अगाडी थियो, विश्वकर्माले भने, ‘लामो समयसम्म प्रदेशसभाको बैठक नबस्दा प्रदेश २ अन्य प्रदेशभन्दा पछि परेको छ । विकास निर्माण र सरकारी कार्यालयको काम कारवाहिमा प्रतिनिधि सभा सदस्य र स्थानिय तहका जनप्रतिनिधिलाई मात्रै खोजविन भएको र प्रदेशसभा सदस्य अपहेलित हुनु परेकोले प्रदेश सभा सदस्यको भुमिका बढाउन विश्वकमाएले सरकारसंग माग गरे । नेकपाका सांसद रामचन्द्र मण्डलले प्रदेश २ का मन्त्रीहरू भ्रष्टाचारमा लिप्त भएको आरोप लगाए ।


प्रदेशसभाको बैठकमा मुख्यन्यायधिवक्ताको अधिकार तथा काम–कत्वर्य र सेवा–सुविधा अध्ययन गर्न बनेको विशेष समितिले प्रतिवेदन बुझाएको छ । यस्तै, आकस्मिक कोष सञ्चालनसम्बन्धी बिधेयक पारित भएको छ । प्रदेशसभाको अर्को बैठक शुक्रबार १ बजे बस्नेछ ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ११:२१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बढ्यो गण्डकको बहाब

शंकर आचार्य

पर्सा — झन्डै डेढ दशकपछि यस वर्ष गण्डक नहरको १३ नम्बर ब्लकसम्मै पानी पुगेको छ । नारायणी सिँचाइ व्यवस्थापन डिभिजन कार्यालय बहुअरीका इन्जिनियर एवम् सूचना अधिकारी सुरेश प्रसाद साहका अनुसार हाल १२ नम्बर हुँदै रौतहटको बंकुल क्षेत्रको १३ नम्बर ब्लकसम्मै नहरमा पानी पुगेको छ ।

यस वर्ष नहरको ११ नम्बर ब्लकसम्म सफाइ गरिएपछि पानीको प्रवाह राम्रोसँग भएर १३ नम्बर ब्लकसम्म नहरमा पानी पुगेको हो ।


हाल भारतले नहरमा ५ सय ५० क्युसेकसम्म पानी छोडे पनि त्यो र आकाशे वर्षा पनि थपिदा नहरमा पर्याप्त पानी उपलब्ध भइरहेको उनले बताए । भारतसँगको सम्झौताअनुसार वर्षेनी धान सिजनलाई लक्षित गरी असार १५ मा पानी आउनुपर्नेमा यस वर्ष साउनको पहिलो साता मात्र नहरमा पानी आएको थियो । भारतले यस वर्ष नहरमा सुरुमा ६ सय ५० क्युसेक हाराहारीमा पानी छोडेको थियो । नहरमा बढी छोडा यस वर्ष मर्मत गरिएका स्थानमा नहरको किनार पानीको दबाबले भत्किन थालेपछि भारतीय पक्षले आफंै कम पानी दिइरहेको छ ।
गण्डक नहरमा भारतको पिडारी भन्ने स्थानमा २६८ आरडी (रेड्युस्ड डिस्टेन्स) मा पानीको दबाब थेग्न नसकेर नहरका किनारामा क्षति पुग्न थालेपछि त्यहाँ भारतीय पक्षले साउनको पहिलो साता त्यहाँ नहर मर्मत गर्दै पानी प्रवाह गरेको थियो । तर कम पानीमै पनि यस वर्ष नेपालतर्फ भने थप ३ वटा ब्लकसम्म पानी पुर्‍याउन सफलता मिलेको उनले बताए । नहरका ११ र १२ ब्लकसम्म अर्थात् बाराको कोतवाली हुँदै १३ नम्बर ब्लक रौतहटको बंकुलसम्मै पानी पुर्‍याउन सम्भव भएको उनले बताए ।


८१ किमि लामो यो नहरले पर्सा, बारा र रौतहटको ३१ हजार ४ सय हेक्टर जग्गालाई सिंचित गर्ने लक्ष्य थियो । तर नहरको नियमित मर्मतसम्भार नहुनु र भारतले सम्झौता अनुसारको पानी नदिने कारणले पनि पर्सा र बाराका पूर्वी भेगका केही गाउँमा मुस्किलले पानी पुग्ने गथ्र्यो । रौतहटसम्म पुग्दा नहरमा पानी सुकी सक्थ्यो ।


सन् १९७५ र ७६ मा दुई चरणमा भारत सरकारले नेपाल सरकारलाई गण्डक नहर हस्तान्तरण गरेको हो । पर्साको जानकी टोलाबाट नेपाल प्रवेश गर्ने र रौतहटको बागमतीमा गएर मिसिने नहरलाई पूर्वी नहर भनिन्छ । नेपाल र भारतबीच भएको गण्डक सम्झौता अनुसार नहरमा भारत सरकारले नेपालतर्फ ८ सय ५० क्युसेक पानी छाड्नुपर्ने हो । तर उसले नहरको इतिहासमा यति पानी नेपाललाई दिएको छैन । गत वर्ष असार अन्त्य र साउनको पहिला सातातिर नेपाली पक्षको लबिइका कारण ८ सय २१ क्युसेक हाराहारीमा पानी दिएको थियो । नहरकै इतिहासमा गत वर्ष यसरी सर्वाधिक पानी प्रवाह भएको थियो ।


यस वर्ष करिब डेढ दशकपछि १० नम्बर ब्लकभन्दा पूर्वतर्फ पानी पुगेकाले त्यस भेगका किसान पनि हर्षित भएको साहले बताए । बिगतमा नहरको नियमित सरसफाइ नगरिँदा १० नम्बर ब्लकभन्दा पूर्वतर्फ पानी जान सकेको थिएन । नहरका कुल १५ ब्लकमध्ये रौतहटमा रहेका १३, १४ र १५ गरी ३ ब्लक छन् । अब १४ र १५ गरी २ वटा ब्लकमा मात्रै पानी पुग्न सकेको छैन ।


११ र १२ ब्लकमा पानी पुगेपछि त्यस भेगमा सञ्चालित माछा सुपर जोन कार्यक्रमअन्तर्गतका माछा पोखरीहरूमा पानी पुगेको उनले बताए । गत वर्ष भारतले यो नहरमा ८ सय २१ क्युसेकसम्म पानी छोडेको थियो । तर गत वर्ष भदौको पहिलो साता आएको बाढीसँगै गण्डक नहरको संरचनामा भारत र नेपालतर्फ ठूलो क्षति भएको थियो ।


क्षतिको मर्मत सम्भारको काम सम्पन्न गर्न ढिलो भएकैले भारतले यस वर्ष ढिलो गरी पानी छोडेको हो । नहर मर्मतसम्भारमा भारतकै ढिलासुस्तीका कारण गत वर्ष गहु सिजनमा नहरमा पानी आउन सकेको थिएन ।


भारतसँगको सम्झौता अनुसार वर्षेनी धान सिजनका लागि असार १५ र गहँु सिजनका लागि पुस १० देखि नहरमा पानी आइसक्नुपर्छ ।
गत वर्षको बाढीले नहरको भारतीय भूमिमा रहेको संरचनामा २ दर्जनभन्दा बढी स्थानमा क्षति पुगेको थियो ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ११:२१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्