सधैं डुंगाकै भर

शिव पुरी

रौतहट — राजदेवी नगरपालिका ४ गढैयाका गौरिशंकर पासवान बागमती नदीमा डुंगा चलाउन एका बिहान बतसपुर घाट पुगिसकेका हुन्छन् । नदी पारी खेतमा काम गर्न जाने स्थानीयलाई वारपार गर्न उनी घाटमा डुंगा राखेर कुर्छन् ।

बागमतीमा पुल नबन्दा नदीमा स्थानीयलाई सधै डुंगाकै भर छ । लालबकैया र बागमतीमा डुंगा चढेर स्थानयि वारपार गर्छन् । शनिबार डुंगा दुर्घटनामा परेको टिकुलीया जस्तै यो घाटको अवस्था पनि उस्तै छ ।

राजदेवीको बसतपुर, बडहर्वा, चण्डिया लगायतका गाउँका स्थानीयको खेत बागमती पारि छ । खेतमा काम गर्न उनीहरू डुंगा चढेर जान्छन् । २०५० सालमा बागमती नदीमा आएको
बाढीले अधिकाशको खेत कटानमा पारेको थियो ।

Yamaha

नदीले धार बदलेपछि उनीहरूको खेत पारि परेको छ । अहिले त्यहाँ पुग्न खोला तर्नुपर्छ । त्यो पनि डुंगामा जोखिम मोलेर । ‘अरू बेला खासै डर हुँदैन,’ डुंगा चालक पासवान भन्छन्, ‘बाढीका बेला डुंगा बगाउने निकै खतरा हुन्छ । यस्तो बेला होसियारपूर्वक डुंगा खियाउनुपर्छ ।’

उनी २ वर्षदेखि यही घाटमा डुंगा चलाउँदै आएका छन् । दिनमा ६/७ पटकसम्म वारपार गर्नुपर्छ । खेतीको समय भएकाले किसानलाई लैजाने र ल्याउने जिम्मा उनकै छ । डुंगामा एकपटकमा ८० जनासम्म अटाउँछन् । घाँस लिन, खेत गोड्न र अन्य कामले स्थानीय ओहोर दोहोर गरिरहन्छन् । नदीको चैडाइ झन्डै ५ सय मिटर छ । कुनै बेला डुंगाका क्षमताभन्दा बढी मानिस चढ्ने गर्छन् । यसले पनि समस्या निम्त्याउने गरेको उनले जनाए ।

समयमा पुल नबन्दा सर्लाहीका स्थानीय समेत यही बाटो भएर डुंगा चढेर पारि जान्छन् । उनीहरू मोटरसाइकल, साइकल डुंगामा राखेर वारपार गर्छन् । त्यस बापत डुंगा ठेकेदारले प्रतिमोटरसाइकल ५० रुपैयाँ लिने गर्छ । मानिस चढेमा २० रुपैयाँ रेट तय गरिएको छ ।

धान रोप्ने समयमा डुंगामा वारपार गरेको पैसा लिइँदैन । डुंगा चढे बापत किसानले पैसाको साटो उनीहरूले एकमुष्ट धान दिने गरेका छन् । अन्य बेला डुंगा चढे बापत मानिसको २० रुपैयाँ तिनुपर्छ । ठेकेदारले तीन वटै घाटको ३ वर्षको १० लाखमा ठेक्का सकार गरेको छ ।

यो घाटमा पानीको सतहको अवस्था हेरी डुंगा चलाउने गरिन्छ । ‘हिउँदमा पानीको सतह कम हुने हुँदा खासै डर हुँदैन,’ स्थानीय सुनिता देवीले भनिन्, ‘वर्षाका बेला ज्यानै जाने खतरा अधिक हुन्छ । यो हाम्रो रहर होइन बाध्यता हो । पुल कहिले नबन्ने भयो, सधैं डुंगाकै भर छ ।’ उनी दिनहुँ खेतमा घाँसका लागि जाने गर्छिन् ।

बडहर्वा गाउँ नजिक बागमतीमा पुल बनेपछि खतरा टर्ला भन्ने धेरैको सोचाइ थियो । ठेकेदारले काम गर्न नमानेपछि अहिले त्यस क्षेत्रका स्थानीय थप समस्यामा परेका छन् । रौतहट–सर्लाही सीमा क्षेत्रको बागमती नदीमा निर्माणाधीन अवस्थामा काम रोकिएको बडहर्वा पुलको निर्माण सुरु गर्न सम्बन्धित ठेकेदारले अस्विकार गरेको छ ।

उक्त पुलको ठेक्का लुम्बिनी बिल्डर्सको नाममा भए पनि लगानी पप्पु कन्स्ट्रसनले गरेको हो । पुलको काम ४ वर्षदेखि बन्द छ । हुलाकी आयोजना निर्देशनालयले २ महिनाअघि नै काम सुरु गर्न निर्माण कम्पनीलाई पत्राचार गरिसकेको थियो ।

पुलको २०६७ जेठ ३१ गते सम्झौता भएको हो । २०७० जेठ ३० गते निर्माणको काम सम्पन्न गर्नुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ । पुलको लम्बाइ ६३३ मिटर हो । चौडाइ डबल लेन्थको छ । पुलको १७ वटा पिलरको काम सकिएको छ ।

अब सुपर स्टक्चरको काम
बाँकी छ । निर्देशनालयका अनुसार अहिलेसम्म ६० प्रतिशत बढी काम सकिएको छ । लुम्बिनी बिल्डर्स प्रालि सिद्धार्थनगरले ३५ करोड ८९ लाख ९ हजार ४ सय ३३ रुपैयाँमा ठेक्का सकार गरेको हो ।

बनेन भत्केको पुल
बारा– बारा–रौतहटको सीमानामा पर्ने अडुवा खोलाको पुल भत्केको एक वर्ष बित्यो । व्यस्त सडकमा पर्ने पुल बनाउन अझै कसैले कतैबाट चासो दिएको छैन ।

१० वर्षअघि यी पुल तत्कालीन रौतहट जिविसले स्थानीय नेताको मागले उपभोक्त समितिमार्फत निर्माण गरेको थियो । तर १० वर्ष नबित्दै पुल गत वर्ष आएको बाढीले पुल भत्कायो । दुवै जिल्ला जोड्ने यो पुल नहुँदा आवागमनमा समस्या भएको स्थानीय बताउँछन् । ‘कृषि उत्पादन ढुवानीका लागि समस्या भएको छ,’ पुल छेउकै गाउँ सोनरनियाका भोला पटेलले भने, ‘कति प्रयासले पुल बनेको थियो ।’

बाराको हरनहिया र रौतहटको मौलापुर सोनरनिया जोड्ने यो पुल भत्किँदा उत्तरदक्षिण तामागढी–सिम्रौनगढ र पूर्वपश्चिम हुलाकी मार्गसित सम्बन्ध टुटेको छ । पुल नभएर आवागमन ठप्प छ । साना र हलुका सवारीका लागि पुल छेउमा डाइभर्सन बनाइएको छ ।

१० वर्षअघि तत्कालीन माओवादीले रातारात ती सडक बनाउँदा जिविसले पुल निर्माण गरेको थियो । ‘जिविसले गुणस्तरहीन पुल बनायो, त्यसैले १० वर्ष नपुग्दै भत्कियो,’ पुल छेउकै अर्का गाउँ भटिनियाका स्थानीय वीवेककुमार यादवले भने, ‘पुल भत्केदेखि अहिलेसम्म वेवारिसे छ ।’

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०९:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

प्रदेशसभामा गर्जिए महिला सांसद

अजित तिवारी, सन्तोष सिंह

जनकपुर — महिला सांसदले महिलालक्षित हिंसा र अपराध दिनदिनै बढेको भन्दै त्यसलाई रोक्न लिंगछेदनसम्मको सजाय तोक्नुपर्ने माग गरेका छन् ।

प्रदेशसभाको बैठकमा रातो किताबको त्रुटि देखाउँदै सांसद ज्वालाकुमारी साह । तस्बिर : सन्तोष

बलात्कार र हत्या र घरेलु हिंसाको क्रम बढेको र त्यसलाई रोक्न प्रदेश सरकार असफल भएको आरोप लगाउँदै शुक्रबार बसेको प्रदेशसभाको बैठकमा महिला सांसदहरूले बलात्कारीलाई कठोर सजायको व्यवस्था गर्न माग गरे । उनीहरूले बलात्कारीको लिङछेदन र नपंशुसक बनाएर आजिवान कारावासको व्यवस्था गर्न माग पनि गरे ।

प्रदेशसभाको शुक्रबारको बैठकमा विशेष समयमा बोल्ने सांसदमध्ये अधिकांश महिला नै थिए । सत्तापक्ष र विपक्षी दलका करिब ८ जना महिला सांसदले महिलालक्षित अपराध रोक्न कडा कानुन ल्याउनुपर्ने आग्रह गरे । ‘प्रदेश २ मा बलात्कारको घटना अचाक्कली बढेको छ । महिलालाई सुरक्षित राख्न बलात्कारीको यौन अंग काट्नुपर्छ,’ कांग्रेसकी सांसद शोभा लामाले भनिन्, ‘बलात्कारीलाई समाजमै नग्याउनुपर्छ ।’

सांसद लामाले प्रदेश २ मा आपराधिक क्रियाकलाप बढे पनि सरकारले रोक्न पहल नगरेको आरोप लगाइन् । नेकपाकी सांसद रुवीकुमारी कर्णले महिला हिंसामा संलग्नलाई नपंशुक बनाउनुपर्ने माग गरिन् । उनले पछिल्लो समय महोत्तरी र सप्तरीमा बलात्कारको घटना बढेको भन्दै प्रदेश सरकारलाई यस्ता घटनामा गम्भीर हुन माग गरिन् ।

कांग्रेसकै अर्की सांसद प्रमिलादेवी दासले महोत्तरीको औरहीमा ९ महिनाको शिशुको अपहरणपछि भएको हत्याको घटनामा करणी गरेको पनि सुनिएको बताउँदै यस्ता कुकर्म गर्ने अपराधिलाई हदैसम्मको कारबाही माग गरे ।

प्रदेशसभाका सांसद गीताकुमारी यादवले लागूऔषध, रक्सी र समाजमा मौलाएको नशा सेवन संस्कृतिले प्रदेश २ मा महिलालक्षित हिंसा बढेको बताइन् । उनले प्रदेश २ मा महिला हिंसाको घटना रोक्न पनि रक्सी र लागूऔषधमा प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने माग गरिन् ।

राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) की सांसद सुरिता साहले प्रदेश २ को सबै जिल्ला भारतीय सीमासँग जोडिएकाले निर्वाद रूपमा भित्रिने लागूऔषधले समाजका युवालाई कुलतमा फसाएको बताइन् । उनले त्यही कुलतका कारण समाजमा यौनहिंसाको घटनामा वृद्धि भएको बताइन् ।

राजपाका अर्का सांसद मनीष सुमन र परमेश्वर साहले पनि प्रदेश २ मा बलात्कार र महिला हिंसाको घटनामा वृद्धि भएको बताउँदै त्यसलाई रोक्न कडा सजायको व्यवस्था गर्न माग गरे । प्रदेशसभाको बैठकमा आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री ज्ञानेन्द्रकुमार यादवले प्रदेश २ मा शान्तिसुरक्षा कायम गर्न र सुशासन ल्याउन सरकार क्रियाशील रहेको बताए । उनले महोत्तरीको औरहीमा भएको घटनाले सबैलाई लज्जित बनाएको बताउँदै त्यस घटनाका आरोपी केही दिनमै पक्राउ पर्ने दाबी गरे ।

बजेटमै विभेद
प्रदेश २ को सरकारले असार १ गते ल्याएको बजेट र रातो किताबमा समेटिएको योजनामा विभेद गरिएको सांसदले आरोप लगाएका छन् । बजेटमा समेटिएका कतिपय योजना रातो किताबमा उल्लेख नगरेको र संशोधन गरिने योजना पनि समेटिएकोमा उनीहरूले आपत्ति जनाए ।

राजपाका सांसद मनिष सुमनले विश्व स्वास्थ्य संगठनले उन्मुलन भइसकेको दाबी गरेको औलो रोग नियन्त्रणका लागि ५ करोड रुपैयाँ विनियोजना गरेको रातो कितावमा उल्लेख गरेकोमा आपत्ति जनाए । ‘विश्वबाटै उन्मुलन भइसकेको औलो रोग नियन्त्रणका लागि प्रदेश २ मा किन खर्चिनु पर्‍यो ५ करोड रुपैयाँ ?’ सांसद सुमनले प्रश्न गरे, ‘रातो कितावबाट यो योजना हटाउनुपर्छ ।’

बजेटमा सामाजिक विकास मन्त्रालयबाट खर्च हुने गरी औलो रोग नियन्त्रणका लागि सुपानेट झुल वितरणका लागि ५ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको थियो । सांसदहरूको तीव्र विरोधपछि आर्थिक मामिला मन्त्री विजय यादवले बजेटबाट त्यो योजना हटाउने आश्वासन दिएका थिए । सांसद सुमनले आर्थिक मामिलामन्त्रीले बजेटबाट हटाउने आश्वासन दिए पनि रातो कितावमा उक्त योजना समेटिएकोमा सरकारको आलोचना गरे ।

नेकपाकी सांसद ज्वालाकुमारी साहले जनतासँग सोधेर र छलफल गरेर संकलन गरिएको धेरैजसो योजना रातो कितावबाट गायब गरिएको आरोप लगाइन् । ‘मैले हालेको योजना रातो कितावबाट हटाइएको छ,’ सत्तापक्ष संघीय समाजवादी फोरमकी सांसद शन्चमाया मोक्तानले भनिन्, ‘रातो कितावलाई सच्याएर छुटेको योजना समेटनुपर्छ ।’ फोरमका सांसद बच्चा राउतले सरकारले ल्याएका नीति तथा योजना कार्यान्वयन नगरेको आरोप लगाए ।

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०९:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT