सरकारी फार्मेसीमा खोई औषधि ?

भूषण यादव

वीरगन्ज — बाराको कलैया उपमहानगरपालिका–४ निवासी खुस्बु ठकुरीको १८ महिने छोरोले बुधबार छिमेकीको घरमा राखिएको किरा मार्ने कीटनाशक औषधि सेवन गरे । उनलाई तत्काल कलैया अस्पताल लगियो ।

नारायणी उपक्षेत्रीय अस्पतालले सञ्चालनमा ल्याएको औषधि पसल । यहाा औषधि उपलब्ध नहुँदा बिरामी मारमा परेका छन् । तस्बिर : भूषण

चिकित्सकले विषालुपना कम गर्ने प्रतिकारक औषधि ‘एट्रापिन’ सुईमार्फत दिई थप उपचारका लागि वीरगन्जस्थित नारायणी उपक्षेत्रीय अस्पताल रिफर गरे । परिवारजनले एम्बुलेन्समा राखेर दिब्यंशलाई उपक्षेत्रीय अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा ल्याए ।

त्यहाँका चिकित्सकले बालरोग विशेषज्ञसँग सम्पर्क गरी भर्ना गरे । परिवारजनलाई एट्रोपिन ल्याउन स्लिप दिए । अस्पताल परिसरमै रहेको सरकारी फार्मेसीमा परिवारजन औषधिको स्लिप लिएर पुग्दा फार्मेसिस्टले औषधि नभएको जानकारी दिए ।

Yamaha

केही दूरीमा रहेको साझाको औषधि पसलबाट परिवारजनले एट्रोपिन खरिद गरी ल्याए । विष सेवन गरेको अवस्थामा तत्काल लगाइने प्रतिकारक औषधि मात्र नभई प्रसूतिको शल्यक्रियापछि आवश्यक पर्ने अधिकांंश औषधि सरकारी अस्पतालमा पाइँदैन, फार्मेसिस्टले दिँदैनन् । रातिको समयमा औषधि नपाउँदा अस्पतालमा भर्ना भएका बिरामीका कुरुवालाई करिब एक किलोमिटरसम्म औषधि खोज्नुपर्ने बाध्यता छ ।

सेवाग्राहीलाई सस्तोमा औषधि उपलब्ध गराई अस्पतालको आन्तरिक स्रोत बलियो बनाउन सरकारले देशभरिकै सरकारी अस्पतालले आफ्नो फार्मेसी चलाउनुपर्ने निर्णय गरेको थियो । स्वास्थ्य नीति २०७१ मा अस्पतालको आफ्नै स्वामित्वको फार्मेसी र वितरणमा योग्यताप्राप्त जनशक्ति राखी बिरामीलाई औषधि दिने व्यवस्था मिलाउने उल्लेख छ ।

उपक्षेत्रीय अस्पतालले ०७४ साउनदेखि सरकारी फार्मेसी सञ्चालनमा ल्याएको हो । त्यसअघि अस्पताल परिसरमै १४ वटा निजी औषधि पसलहरू सञ्चालनमा थिए । उक्त औषधि पसलहरूलाई स्थानीय प्रशासनको सहयोगमा अस्पतालले गत पुस २८ मा तालाबन्दी गरेको थियो ।

३ सय २० शैय्याको अस्पतालमा दैनिक करिब एक हजार बिरामी ओपीडी (बहिरंग सेवा) मा चेकजाँच गराउन आउँछन् । निजी औषधि पसल सञ्चालनमा हुँदै मासिक १५ लाख रुपैयाँ देखि २० लाख बराबरको औषधि बिक्री गर्थे । तर, हाल सरकारी फार्मेसीले मासिक करिब ७ लाख रुपैयाँ बराबरको औषधि बिक्री गरिरहेको छ ।

गत पुसमा निजी औषधि पसल बन्द भएपछिको तीन महिनामा सरकारी औषधि पसलको बिक्रीमा वृद्धि भएको देखिन्छ । अस्पताल लेखा शाखाले उपलब्ध गराएको मासिक विवरण अनुसार पुस महिनामा ४ लाख ७२ हजार रुपैयाँको औषधि बिक्री भएको देखिन्छ ।

माघमा १० लाख ४८ हजार, फागुनमा ११ लाख ३६ हजार र चैतमा ९ लाख ४४ हजारको औषधि नगद बिक्री भएको छ । सम्बद्ध स्रोतका अनुसार फितलो व्यवस्थापन र कर्मचारीको लापरवाहीका कारण औषधि बिक्री दर घटेको छ ।

असारमा जम्मा ३ लाख ६६ हजार मूल्य बराबरको औषधि बिक्री भएको छ, साउनमा ३ लाख ७७ हजार रुपैयाँको । जेठ २२ मा सर्वोच्च अदालतले देशभरिका सरकारी अस्पतालले आफ्नै फार्मेसी चलाएर बिरामीलाई सुलभ मूल्यमा औषधि दिन नदिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले अनुगमन र मूल्यांकनको व्यवस्था मिलाउन आदेश गरेको थियो ।

सरकारी फार्मेसीको खस्कँदो अवस्थाका बारेमा यहाँ अनुगमन गरिएको छैन । अस्पतालका अनुसार औषधि पसल सञ्चालनका लागि २ फार्मेस्टि अधिकृत सहित ८ जनाको दरबन्दी कायम गरिएको छ । सरकारी औषधि पसलमा ८ जनाको दरबन्दी भए पनि अधिकांश समय एक जना मात्र बसेका हुन्छन् ।

बिरामी आउने व्यस्त समयमा एउटा मात्र काउन्टर खोलिएको हुन्छ । जसका कारण अस्पताल भवनसँगै खोलिएको सरकारी औषधि पसलमा बिरामीहरू नगई केही दूरीमा रहेको साझा र अन्य औषधि पसलमा जान बाध्य बनेका छन् ।

औषधि सप्लाइ गर्ने ठेक्का सकार गरेका ठेकेदारले औषधि उपलब्ध नगराएको अस्पताल स्रोतले जनाएको छ । उपक्षेत्रीय अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. एनामुल हकले अबको ४/५ दिनपछि धेरैजसो औषधि सरकारी फार्मेसीमा उपलब्ध हुने बताए । ‘गत वर्षको ठेक्का सकार गर्ने ठेकेदारले अधिकांश औषधि दिएनन्,’ उनले भने, ‘ती ठेकेदारसँग केही जरिवाना पनि असुलेका छौँ ।’

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ १०:१८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

धार्मिक पर्यटन बन्दै रामभौरी भाठा

भूषण यादव

वीरगन्ज — पहाड वरिपरि घना जंगल । छेउमै बगिरहेको खोला । पहाडमाथि श्री दुग्धेश्वर महादेवको मन्दिर । मन्दिरसम्म पुग्न निर्माण गरिएका तीन सयभन्दा बढी सिँढी ।

पर्साको रामभौरी भाठास्थित दुग्धेश्वर महादेव मन्दिरमा दर्शनका लागि आएका दर्शनार्थी । पछिल्लो समय रामभौरी भाठा जिल्लाकै धार्मिक पर्यटकीय स्थलको रूपमा प्रख्यात बनेको छ ।तस्बिर : भूषण

महादेवको दर्शनसँगै पहाडबाट देखिने मनोरम दृश्यले जोकोहीको मन पनि प्रफुल्ल बनाउँछ । पर्साको पटेर्वा सुगौली गाउँपालिकाको रामभौरी भाठास्थित दुग्धेश्वर महादेवको मन्दिरमा यस वर्षको साउन महिनामा ठूलो संख्यामा भक्तजनहरू दर्शन गर्न आए ।

वीरगन्जबाट ४५ किलोमिटर पश्चिम र उत्तरको कुनामा पर्ने दुग्धेश्वर महादेवलाई जल अर्पण गर्न साउन महिनामा दर्शनार्थीको घुइँचो लाग्ने गरेको छ । खोलाको बगर र घाँसे चउरमा एक महिनासम्म मेला लाग्ने गरेको छ । टाढाबाट आएका दर्शनार्थी राति धर्मशाला र खोलाको बगरमा त्रिपाल ओछ्याएर बास बस्छन् । भोलिपल्ट बिहान खोलामा नुहाएर जल लिई महादेवलाई चढाउँछन् ।

मेला समितिका अनुसार यसपालिको मेलामा नेपाल र भारतका करिब २० लाख दर्शनार्थीले दुग्धेश्वर महादेवको दर्शन गरेका छन् । साइकल, मोटरसाइकल, टयाक्टर, जिप र बसलगायतका सवारी साधनमा दर्शनार्थी आएका थिए । पर्सा, बारा लगायत भारतको विहार, उत्तर प्रदेश र झारखण्ड राज्यबाट दर्शनार्थी साउन महिनामा महादेवलाई जल चढाउन आउने गर्छन् । मेलाका लागि सोनवर्षादेखि करिब १२ किलोमिटर सडकको खाल्डाखुल्डी भरिएको अध्यक्षले बिगा चौधरीले बताए ।

‘पुर्खौंदेखि लाग्दै आएको मेलामा जनविश्वास बढदै गएको छ,’ पचगावाका प्रमोद यादव भन्छन्, ‘भक्तजनको मनोकामना पूरा भएपछि मन्दिर परिषरमा अष्ठजाम, भजन, कीर्तन, कथावचन गराउने चलन रहिआएको छ ।’ मेला समितिका अध्यक्ष बिगा चौधरीका अनुसार तत्कालीन राजा सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह भ्रमणमा आएका बेला दुग्धेश्वर महादेव चर्चामा आएको जानकारी दिए ।

०४० मा आरक्ष गठन भएपछि उक्त क्षेत्र आरक्षमा गाभियो । ‘दिनप्रतिदिन प्रख्याति कमाउन थालेपछि १२ किलोमिटर घना जंगल छिछोलेर भए पनि श्रद्धालु महादेव दर्शन गर्न आउँछन्,’ अध्यक्ष चौधरीले भने, ‘०५७ सालको साउनदेखि काँवरिया आउन थाले ।’

०६३ सालमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा दुग्धेश्वर महादेवको नामले ९ सदस्यीय मन्दिर निर्माण तथा संरक्षण समिति गठन भएको मेला समितिका सचिव गणेश पन्जियार थारूले बताए । उनका अनुसार ०६४ जेठ २२ मा समाज कल्याण परिषद काठमाडौंबाट आबद्धता पत्र समेत प्राप्त भयो । ‘साउन महिनाभरि, माघ पञ्चमी, शिवरात्रि र वैशाखका दिन भक्तजन जल चढाउन आउने गरेका छन्,’ उनले भने, तर, पछिल्लो समय पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष निकुञ्जमा परिणत भएपछि महादेव दर्शन र मेला सञ्चालनमा कठिनाइ आएको छ । जंगली जनावरको संरक्षणका लागि ०६७ सालमा रामभौरी भाठाबाट सरकारले स्थानीयको बस्ती सारेको थियो ।

गत वैशाखदेखि पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जअन्तर्गत दुग्धेश्वर महादेव मन्दिर लगायतको क्षेत्र गाभिएपछि साउने मेला ढिला सञ्चालनमा आएको थियो । सुरुमा मेलालाई निषेध गर्दै आएको निकुञ्जले साउनको तिथिअनुसार मेला सञ्चालनको मौखिक सहमति दिएको थियो । ध्वनि प्रदूषण, होहल्ला तथा वन्यजन्तुलाई नजिस्काउन, जानवरलाई असर गर्ने कुनै क्रियाकलाप नगर्ने, मानवीय क्षति हुन नदिन सचेत गराएको थियो । ‘निकुञ्ज घोषणा भएपछि यसपालि मेला सञ्चालनमा रोक लगाइयो,’ सचिव थारू भन्छन्, ‘दर्शन गरी फर्किने भक्तजनले जानावरलाई कुनै क्षति गर्दैनन् ।’

दुग्धेश्वर महादेवको स्वामित्वमा रहेको क्षेत्रलाई निकुञ्ज मातहतबाट हटाउने पहल गरिने उनले बताए । धार्मिक पर्यटनका हिसाबले जिल्लाकै प्रमुख स्थललाई निकुञ्जमा गाभिएको छ, उनले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०९:१०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT