महिला हिंसा मौलायो

श्रीमान्हरू वैदेशिक रोजगारीमा गएका श्रीमतीहरूले विभिन्न चारित्रिक आरोप खप्नुपर्ने
सन्तोष सिंह

जनकपुर — प्रदेश २ मा परम्परागत अभ्यासका कारण महिला हिंसाका घटना मौलाएको महिला अधिकारकर्मीहरूको भेलाले निष्कर्ष निकालेको छ ।

जनकपुरमा सिडको छाया प्रतिवेदन तयारीका लागि प्रदेशस्तरीय परामर्श भेलामा सहभागी अधिकारकर्मीहरूले परम्परागत अभ्यासले प्रदेश २ मा महिला हिंसाको घटना बढेको बताएका छन् ।

परम्परागत अभ्यास र सिर्जित सामाजिक मूल्यमान्यताका कारण प्रदेश २ मा बालविवाह, दाइजो प्रथाका कारण महिलामाथि घरेलुहिंसा, हत्या, बोक्सीको आरोपमा हिंसा भएको अधिकारकर्मीको भेलाले जारी गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । प्रतिवेदनमा बलात्कारको घटना बढेको पनि समेटिएको छ ।

महिला मानव अधिकार रक्षकहरूको राष्ट्रिय सञ्जालले समुदायस्तरदेखि महिलाका सवालमा काम गरिरहेका महिला मानव अधिकार रक्षकहरू, अधिकारकर्मीहरू, नागरिक समुदायका प्रतिनीधिसँग परामर्श गरी महिला हिंसा र महिला मानव अधिकारका सवालमा केन्द्रित गरी छाया प्रतिवेदन पठाउने तयारी गरेको हो ।

कम उमेरमा हुने बालविवाह, महिलाको शरीरमाथि आफ्नो नियन्त्रण कायम हुन नसक्नु, यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य अधिकारका सूचना अभावमा ग्रामीण महिला र अपांगता भएका महिलाहरूको पहुँच सुनिश्चित हुन नसक्दा यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित समस्याहरू बढ्ेको ओरेक नेपालकी संजिता तिम्सिनाले बताए ।

यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राखी महिलालाई दोस्रो दर्जाका नागरिकका रूपमा गरिँदै आएको विभेद अन्त्य गरी महिलाको आफ्नो शरीरमा आफ्नो अधिकार कायम हुनुपर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । समुदाय तहदेखि नै किशोरकिशोरीमा आफ्नो शरीरको विकासका बारेमा जानकारी लिने, बृहत् यौन शिक्षा हासिल गर्ने संयन्त्रको विकास गर्नुपर्छ, ओरेककी तिम्सिनाले भने, ‘समुदाय तहदेखि एकीकृत यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य कार्यक्रम प्रभावकारी तवरले लागू गर्नुपर्छ ।'

Yamaha

वैदेशिक रोजगारीमा प्रदेश २ बाट श्रीमान्हरू वैदेशिक रोजगारीमा गएका श्रीमतीहरूले घरपरिवारकै सदस्यबाट विभिन्न चारित्रिक आरोप खप्नुपर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । श्रीमान् घरमा नभएपछि घरै सदस्यबाट यौन हिंसा भोग्न बाध्य भएको जनाएको छ । घरमा हुने हिंसामा न्यूनीकरणका लागि नेपाल सरकारको सबै तहमा सरकारद्वारा हानिकारक परम्परागत अभ्यासहरूका विरुद्ध रणनीति तयार गरी लागू गर्न प्रतिवेदनमा सुझाव दिएको छ ।

जनचेतना अभिवृद्धि तथा शैक्षिक कार्यक्रमलाई सुदृढ गर्न र महिलाप्रति सकारात्मक, लैगिंक मैत्रीपूर्ण व्यवहार गरिनुपर्ने र चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालनका लागि सुझाव पेस गरेका छन् । नेपाल संविधान प्रगतिशील र कानुनहरू पनि महिलामैत्री बने पनि महिलालाई हेरिने विभेदकारी दृष्टिकोणका कारण महिलाको नेतृत्व परिवारदेखि राज्यसम्म स्वीकार गरिएकोले नीतिगत स्थानहरूमा महिलाको सहभागिता सुनिश्चित भए पनि महिलाको जीवनमा कुनै परिवर्तन हुन नसकेको ओरेक नेपालको भेलाले ठहर गरेको छ ।

प्रदेश २ मा आत्महत्याको घटना बढ्दो अवस्था रहेको र यसको प्रमुख कारकतत्वको रुपमा लैगिंक विभेदमा आधारित हिंसा रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरेको छ ।

महिलाविरुद्ध हुने भेदभाव उन्मूलन गर्ने तथा महिला र पुरुषबीच वास्तविक समानता कायम गर्ने मुख्य उद्देश्य राखी संयुक्त राष्ट्र संघको महासभाद्वारा महिलाविरुद्ध हुने सबै प्रकारका भेदभाव उन्मूलन गर्ने महासन्धि पारित भई लागू भएको छ ।

नेपालले महासन्धिलाई कुनै पनि शर्तबिना अनुमोदन गरेको छ । अनुमोदन गरेका राष्ट्रद्वारा हरेक ४ वर्षमा महासन्धिले गरेको व्यवस्था अनुसार पक्ष राष्ट्रले गरेको प्रगति विवरणका रूपमा महासन्धि अनुगमन समितिसमक्ष प्रतिवेदन पेस गर्नुपर्ने हुन्छ । प्रतिवेदनको परिपुरकका रूपमा नागरिक समुदायका तर्फबाट पनि प्रतिवेदन पेस गर्नुपर्ने दायित्व रहन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ १०:१३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

युरिया–डीएपीको विकल्प खोजियो

शंकर आचार्य

पर्सा — युरिया र डीएपी मलको माग धान्न गार्‍हो हुन थालेपछि साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेशन लिमिटेडले यी मलको विकल्पका रूपमा एमोनियम सल्फेट र सिंगल सुपर फस्फेटलाई प्रोत्साहित गरेको छ ।

सर्वाधिक माग रहेका रासायनिक मलहरू युरिया र डीएपीको माग वर्षेनी बढ्दै गएको छ । जति भए पनि पूर्ण रूपले माग धान्न नसक्ने अवस्था आउन थालेपछि कर्पोरेशनले यी मलको विकल्प खोज्न थालेको हो ।

गत वर्षदेखि कर्पोरेशनले देशव्यापी रूपमा एमोनियम सल्फेट र सिंगल सुपर फस्फेटको बिक्री वितरण गरिरहेको छ । कर्पोरेशन अञ्चल कार्यालय वीरगन्जका प्रमुख अमोज लामिछानेका अनुसार गत वर्ष देशभरिमा गरी १० देखि १२ हजार मेट्रिक टन यी मल कर्पोरेशनले बिक्री गरेको छ ।

वीरगन्ज अञ्चल कार्यालयले समेत पर्सादेखि सर्लाहीसम्ममा गरी ५० किलोका ६ हजार ६ सय बोरा एमोनियम सल्फेट र १४ हजार बोरा सिंगल सुपर फस्फेट बिक्री गरेको उनले बताए । गत वर्षदेखि किसानलाई यी मलको उपयोगिता तथा प्रयोग विधिबारे जानकारी दिन किसानको घरदैलोमै पुगेर कर्मचारीले विभिन्न कार्यक्रम गरी रहेको उनले बताए ।

लामिछानेका अनुसार एमोनियम सल्फेट २१ प्रतिशत नाइट्रोजन तथा २४ प्रतिशत सल्फर भएको बहुतत्वयुक्त मल हो । गैरअनुदान (सरकारी अनुदान नभएको) मल बिक्री गर्ने कार्यक्रमअन्तर्गत भारतबाट आयात गरिएको यो मलको प्रयोगबाट नाइट्रोजनका साथै सल्फर पनि प्राप्त हुने हुँदा युरियाको तुलनामा बढी प्रभावकारी हुन्छ ।

नाइट्रोजन तत्त्वका लागि सामान्यतया १ किलोग्राम युरिया बराबर २ दशमलव १९ किलोग्राम एमोनियम सल्फेट उपयोग गर्न सकिन्छ । यसबाट माटोले २४ प्रतिशतका दरले सल्फर प्राप्त गर्छ । यसको प्रयोग गर्ने समय र तरिका समेत युरिया जस्तै हो ।

एमोनियाले माटोमा अम्लियपना बढाउन सक्ने हुँदा यसको प्रयोग गर्दा डीएपीको साटो सिंगल सुपर फस्फेट प्रयोग गर्नु विशेष लाभकारी हुने उनले बताए । सिंगल सुपर फस्फेटमा रहेको क्यालसियमले माटोको अम्लियपना बढ्नबाट रोक्ने र बिरुवाले उचित परिमाणमा मात्र नाइट्रोजन प्रयोग गर्न पाउने हुँदा नाइट्रोजनको नोक्सानी हुनबाट बच्न सकिन्छ ।

त्यसैगरी, सिंगल सुपर फस्फेट बहुतत्वयुक्त रासायनिक मल हो । रासायनिक मलको प्रयोगको इतिहासमा सबैभन्दा लामो समयसम्म प्रचलित रहेको यो मलमा क्यालसियम २१ प्रतिशत, फस्फोरस १६ प्रतिशत र सल्फर १२ प्रतिशत हुन्छ ।

अम्लिय माटोमा यसको प्रयोग गरिएमा अम्लियपनामा सुधार आउने हुँदा अपेक्षित फसल सजिलै प्राप्त गर्न सकिने लामिछाने दाबी गर्छन् । तेलहन बालीका लागि यसले अझै प्रभावशाली रूपमा काम गर्ने उनले बताए ।

कर्पोरेशनले गैरअनुदानमा साधारण सिंगल सुपर फस्फेटका अतिरिक्त जिंक तथा बोरोन युक्त मलको छुट्टाछुट्टै बिक्री गरेकाले किसानले अतिरिक्त सूक्ष्म तत्त्व समयसको प्रयोगबाट पाउने उनले दाबी गरे । सिंगल सुपर फस्फेट मलको तत्त्ववाहक पानीमा घुल्न सक्दैन । तर यसमा रहेको खाद्यतत्त्व फस्फोरस भने पानीमा घुलनशिल प्रकृतिको हुने हुँदा बिरुवाले सजिलो रूपमा फस्फोरस प्राप्त गर्न सक्छ ।

यसका साथै यो मलमा सल्फर र क्यालसियम रहेको हुँदा बिरुवाले क्रमिक रूपमा ३ वटा खाद्यतत्त्व एकैसाथ प्राप्त गर्दछ जुन तत्त्वहरू माटो तथा बिरुवाका लागि अपरिहार्य छ ।

दुबैको मलको मूल्य क्रमश: युरिया र डीएपी मलको मूल्यकै हाराहारीमा रहेकाले किसानलाई महँगो पनि नपर्ने उनले बताए । किसानले यी मलको महत्त्व बुझ्दै गएकाले आगामी दिनमा यी मलको माग क्रमश: बढ्दै जाने उनले आशा व्यक्त गरे ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ १०:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT