७ अर्बको गेडागुडी आयात

बढी मात्रामा सिमी, बोडी, सस्र्युं, रायो, तिल, गेडागुडी र दलहन आयात
कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — धेरैलाई लाग्छ नेपालीले बढी रुचाउने सिमी, बोडी, सस्र्युं, रायो, तिल, मुसुरो जस्ता गेडागुडी र दलहन स्वदेशमै उत्पादन हुन्छन् । तर, होइन । गेडागुडी समुद्र पार मुलुकबाट आयात हुन्छ ।

नेपालीको परम्परागत खान्कीका गेडागुडी तथा दलहनको व्यावसायिक खेतीलाई प्रोत्साहित नगरिँदा वर्षेनी अर्बौ रुपैयाँ यिनै गेडागुडीको आयातबाट बिदेशिने गरेको तथ्यांकले देखाएको
छ । तेस्रो मुलुकबाट यी गेडागुडी आयात हुने मुख्य नाका सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाहबाट गत आवमा मात्रै ७ अर्ब बढीका यी वस्तु आयात भएका छन् । आयात घट्नु साटो वर्षेनी बढिरहेको तथ्यांकले देखाएको छ ।

बन्दरगाहस्थित भन्सार कार्यालयको तथ्यांकअनुसार गत आवमा यो नाका हुँदै १ अर्ब २४ करोड बराबरको २ करोड ७२ लाख किलो सिमी आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा ३२ करोड ५८ लाख बराबरको ४१ लाख १४ हजार किलो सिमी आयात भएको थियो । तुलनात्मक रूपमा सिमीको आयात ६ गुणाभन्दा पनि बढी भएको छ । त्यसैगरी, गत आवमा १ अर्ब ८४ करोड बराबरको ३ करोड १३ लाख किलो बोडी यो नाका हुँदै आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा १ अर्ब २६ करोड बराबरको १ करोड १६ लाख किलो बोडी आयात भएको थियो । यसको आयात पनि झन्डै ३ गुणाले बढेको छ ।

Yamaha


गत आवमा यो नाका हुँदै ३ अर्ब ५० करोड बराबरको ६ करोड २८ लाख किलो तोरी, रायो, सस्र्यु, तिल आदि आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा ३ अर्ब ११ करोड बराबरको ५ करोड ४० लाख किलो यी गेडागुडी आयात भएको थियो । तुलनात्मक रूपमा अघिल्लो आवभन्दा गत आवमा यसको आयात करिब ८० लाख किलोले बढेको छ ।


गत आवमा यो नाका हुँदै ९६ करोड ५३ लाख बराबरको २ करोड ४१ लाख किलो मुसुरोको दाल आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा १ अर्ब ४२ करोड बराबरको १ करोड ८३ लाख किलो मुसुरो दाल आयात भएको थियो । यसको आयात करीब ४० लाख किलोले बढेको छ ।


भन्सार कार्यालयका सूचना अधिकृत धनबहादुर बरुवाल यी वस्तु अस्ट्रेलिया, क्यानाडा, म्यानमार आदि मुलुकबाट आयात हुने गरेको बताउँछन् । आयात परिमाण बढी देखिए पनि यी बस्तुमा भन्सार शुल्क भने कम लाग्छ । यिनको आयातमा मूल्यको १० प्रतिशत भन्सार शुल्क लाग्छ । तर आयात हुने मुख्य बस्तुहरूमा भने यिनको भूमिका उल्लेखनीय हुने गरेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ ०९:२९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

शिक्षणमा प्रयोगात्मक विधि

शैक्षिक सामग्रीको प्रयोगबाट पठनपाठन गराउँदा सक्रिय भएर लाग्ने र प्रस्ट बुझ्ने
पुरानो शैलीले एकाहोरो पढाइ राख्दा बालबालिका दिक्क हुने, अल्छी मान्ने र बिर्सिइहाल्ने
आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — फक्तालुङ गाउँपालिका ५ इखावुको सुनदेवी माध्यमिक विद्यालयका शिक्षक राजु लिम्बूले कक्षा ७ का २८ विद्यार्थीलाई चार समूहमा विभाजन गरे । उनीहरूलाई चिउरा हालेको प्लास्टिकका खोल, गिटीजस्तो डल्ला डल्ला ढुंगा, गोठे मल, पतझर र बालुवा ल्याउन अघिल्लै दिन भनिएको थियो ।

ताप्लेजुङको फकतालुङ गाउँपालिका ५ इखावुको सुनदेवी माध्यमिक विद्यालयमा शैक्षिक सामग्रीको प्रयोगबाट पढाउँदै शिक्षक । तस्बिर : आनन्द

विद्यार्थीले गर्नुपर्ने काम थियो ‘फूल खेती’ । सेतोपाटीमा फूल खेतीका प्रकारका विषयमा लेखेका उनले प्रत्येक विद्यार्थीलाई डेस्कको पछिल्तिर उभिन भने र आफू अगाडिको डेस्कमा प्लास्टिकको खोल राख्न लगाए । गोलो बनाएर राखिएको खाली प्लास्टिकलाई पञ्चिङ मेसिनले प्वाल पार्न लगाए ।


कतिपयले झिरको प्रयोगबाट प्लास्टिक दुलो पारे । प्लास्टिकमा सबैभन्दा पहिला गिटी हाल्न लगाए । त्यसको माथिबाट जंगलमा संकलन गरिएको पतझर हालियो । पतझरको माथिबाट मात्रा मिलाएर माटो हाल्न लगाइयो । त्यसपछि गोठेमल । अब फूलका बिरुवा रोपेपछि सबैभन्दा माथि बालुवा छरियो ।


यसलाई दह्रो बनाइराख्नका लागि कडा धागोले प्लास्टिकको बीचमा बाँध्न लगाए । बीच भागमा नबाँधे फुट्ने सम्भावना हुने भएकाले ठीक बीच भागमा बाँधेर राख्नुपर्ने उनले विद्यार्थीलाई सुझाए । त्यसपछि यसको उपयोगिताबारे व्याख्या गरे । राजुका अनुसार प्वालको विशेष महत्त्व छ ।


प्वाल पारिएन भने फूलका लागि हालिएको पानी हानिकारक भएर बस्छ । बिरुवाले जति पानी सोस्छ त्यो बाहेकको पानी फेदमा गएर बस्छ र त्यसले जरा र काण्डको भाग कुहाउँछ । प्वाल पनि भयो र गिटी पनि हालियो भने गिटीले पानीलाई फिल्टर गरेर बाहिर पठाउँछ ।


माथिल्लो भागमा हालिएको बालुवाले पानी सोस्न सहयोग गर्छ ।


माटोमाथि पानी हाल्दा हिलो माटो बाहिर उफ्रन्छ र फोहोर बनाउँछ । बालुवाले त्यो फोहोर नियन्त्रणमा पनि सहयोग पुर्‍याउँछ । त्यसपछि मौसमअनुसार प्रत्येक दिन वा बिराएर पानी हालेमा फूल राम्ररी सप्रने उनले विद्यार्थीलाई सिकाए । प्रयोगात्मक विधिबाट बनाइएको फूललाई कक्षा कोठाको बाहिर सजाउन लगाइयो । जुन विद्यार्थीको समूहअनुसार आफूले चिन्नेगरी राखियो । कक्षा २ का विवेक लिम्बू पनि यसरी नै कक्षा चलाइरहेका थिए ।


१३ जना भएको कक्षा ३ मा उनले विद्यार्थीलाई जनही नौ गोटी बोक्न लगाए । कक्षाको सुरुमा उनले लय हाल्दै गाउन लगाए । ‘हाम्रो बाजेको गोठमा पाँचवटा गाई पालेका छन् । तल्लो घरको बाजेबाट दुईवटा गाई किनेर ल्याउनुभयो । जम्मा कति भयो ?’ लय हालेपछि सुरु भयो प्रयोगात्मक विधि ।


पाँचवटा गाईभन्दा त्यत्तिकै संख्यामा गोटी छुट्याएर राख्नुपथ्र्यो । त्यसपछि दुईवटा किनेकोमा दुईवटा छुट्याउनुपयो । अन्तिममा कपीमा पाँच जोड दुई गराए र सात बनाए । गाउँकै बाजे, उनीहरूले नै पालेको गाई र आफ्नै वरिपरि पाइने ढुंगाको उदाहरण दिँदा विद्यार्थीले सजिलै बुझ्ने भएकाले यो विधि प्रयोग गरिएको विवेकले बताए ।


‘थपेको एकै ठाउँमा भेला हुनु जोड र हटाउनु, निकाल्नु घटाउ हो भनेर बुझाउन सजिलो हुन्छ,’ उनले भने, ‘यस्तो विधिबाट विद्यार्थी पनि सक्रिय भएर लाग्छन् ।’ राजु र विवेक मात्रै नभएर लिला लिम्बूको कक्षा पनि उस्तै थियो । तराईमा हुने गर्मी र पंखाको विषयमा पढाउन उनले बाँसका मसिना चोया बनाएर ल्याएकी थिइन् ।


ती चोयालाई हम्कने पंखा बनाउनुपर्ने थियो । पाँच कक्षाका विद्यार्थीलाई दुई समूहमा विभाजन गरेकी उनले सुरुमा आफूले गरेर देखाइन् अनि बालबालिकालाई बनाउन लगाइन् ।


सदरमुकाम फुङलिङबाट एक दिनको पैदलमा रहेको यो विद्यालयमा अधिकांश शिक्षकले शैक्षिक सामग्रीको प्रयोगबाट पठनपाठन गराउँछन् । बनाएर देखाउँदा र उनीहरू स्वयंलाई बनाउन लगाउँदा सक्रिय भएर लाग्ने र पाठ सकिदा प्रस्ट भएर बुझ्ने भएकाले यो विधि अपनाइएको प्रधानाध्यापक बिशाल राई बताउँछन् । शैक्षिक सामग्री भने दिउँसो एक बजेको समय र बिहान बेलुका पनि बनाउने गरेको शिक्षकको भनाइ छ ।


‘कतिपय शैक्षिक सामग्री बनाउन बालबालिकालाई पनि प्रयोग गछौं, उनीहरूले नै तयार पार्छन्,’ प्रधानाध्यापक राइले भने, ‘सामग्री पनि आफैंले बनाएर प्रयोग पनि आफैंले गरेपछि त पर्फेक्ट नै भइहाल्छन् ।’ आफ्नो स्कुलका विद्यार्थीले हाई काढेर लपनछपन गरेर बस्नु नपर्ने उनको दाबी छ ।


शैक्षिक सामग्री निर्माण र नया अवधारणा बनाउनका लागि ग्रामीण शिक्षा तथा वातावरण विकास केन्द्र (रिड नेपाल) ले पनि सहयोग पुर्‍याउदै आएको छ । पहिलो कञ्चनजंघा हिमालका आरोही बेलायती नागरिक जर्जबेन्डले स्थापना गरेको हिमालयन ट्रस्ट युकेले यसलाई सहयोग पुर्‍याएको छ ।


पुरानो शैलीले एकाहोरो पढाइ राख्दा बालबालिकामा दिक्क हुने, अल्छी लाग्ने र बिर्सिइहाल्ने भएकाले यस्तो विधि उपयुक्त हुने रिड नेपालका प्रबन्धक राजेन्द्र पन्त बताउँछन् । ५६ वटा माध्यमिक विद्यालय रहेको जिल्लाका अधिकांश स्कुलमा यस्तो विधिको प्रयोग हुँदैन । शिक्षकले प्रशिक्षण विधि अपनाउने र त्यो बालबालिकालाई बुझ्न कठिन हुने बालसुबोधिनी माविका पूर्वप्रधानाध्यापक डिल्लीरमण बराल बताउँछन् ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ ०९:२७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT