मूर्तिले पायो बजार

शंकर आचार्य

पर्सा — एक महिनादेखि वीरगन्जको तेजारथटोलमा भगवान विश्वकर्माको मूर्ति बनाइरहेका पन्नालाल र सोनालाल दाजुभाइ खुसीले गदगद छन् । यस वर्ष ५ दर्जन मूर्ति बनाएका उनीहरूको त्यसमध्ये झन्डै आधा मूर्ति बिक्री भइसके ।

वीरगन्जको तेजारथटोलमा मूर्तिमा रंग लगाउँदै कालिगढ सोनालाल । तस्बिर : शंकर

‘ग्राहक आएर आधा मूर्ति बुक गरेर गएका छन्,’ २२ वर्षीय पन्नालालले भने, ‘अब मूर्ति नबिक्ला भन्ने चिन्ता रहेन ।’

उनले यसो भनिरहदा भाइ सोनालाल मूर्तिलाई अन्तिम रूप दिन रंगरोगनमा व्यस्त थिए । असोज १ गते परेको विश्वकर्मा पूजाका लागि १ महिना लगाएर बनाएका मूर्तिहरूलाई यी दाजुभाइ धमाधम अन्तिम सजावट गरिरहेका छन् । ‘अब समय नजिकिदै गएको छ,’ सोनालालले भने, ‘अहिलेदेखि लागिएन भने अन्तिम समयमा भ्याइनभ्याइ हुन्छ ।’

Yamaha

यस वर्ष आफूहरूले १ हजारदेखि २ हजारसम्म मूल्य पर्ने मूर्ति बनाएको उनीहरूले बताए । पर्सा बारा औद्योगिक करिडोरका उद्योग तथा यस भेगका ससाना व्यवसायीहरू मूर्तिका ग्राहक हुन्छन् । विश्वकर्मा पूजा मजदुरहरूले मनाउने भएकाले यो पूजामा तुलनात्मक रूपमा मूर्तिको माग बढी हुन्छ । विश्वकर्मा पूजा लगत्तै दुर्गा पूजाका लागि यी दाजुभाइलाई मूर्ति बनाउने अर्डर आइसकेको छ । ‘२ ठाउँबाट दुर्गा पूजाको मूर्तिको अर्डर आएको छ,’ पन्नालालले भने, ‘असोज १ पछि हाम्रो ध्यान त्यतातिर जान्छ ।’

यी दाजुभाइ मात्र होइन वीरगन्जको एक दर्जन बढी स्थानमा यस्ता कालिगढको समूह हिजोआज माटो र रंगरोगनसँग खेलेर कालिगढीको नमुना पेस गरीरहेका छन् । तीमध्ये थोरै मात्र नेपाली बाँकी भारतीय कालिगढ छन् । स्थानीय कालिगढमा मूर्ति बनाउने सीप कम भएको र मूर्तिको माग अत्यधिक हुने भएकाले यहाँको मूर्तिको माग र बजार भारतीय कालिगढले नै धानेका छन् ।

भारतबाट आउने कालिगढको प्रत्येक समूहमा तीन/चार जना कालिगढ हुन्छन् । कोही कालिगढ अर्डर बमोजिम यहा आई ज्यालादारीमा काम गर्छन भने कोही आफै साहु भएर मुर्ति बनाउछन् र नाफा कमाउँछन् । कतै मुर्तिका लागि माटो मुछने, बनाउने, रङ्गरोगन र अन्तिम तयारी एउटै कालिगढको समूहले गर्छ भने कतै कालिगढले मूर्ति बनाएर गएपछि रंगरोगन र बाकी काम अर्को व्यक्तिले गर्छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०९:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विद्युतीय सिल लागेका कन्टेनर आए

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — कस्टम ट्रान्जेट डिक्लेरेसनको विद्युतीय सिल लागेको एउटा मालवाहक रेल्वे र्‍याक सोमबार साँझ सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाह वीरगन्ज आइपुगेको छ । ९० वटा कन्टेनर बोकेको र्‍याक साँझ करिब ६ बजे यो बन्दरगाह भित्रिएको हो ।

भदौ १२ गते भारतको विशाखापट्टनम् बन्दरगाहबाट हिँडेको यो रेल बाटोमा भएको रेलको प्राविधिक समस्याका कारण करिब एक साता ढिलो गरी आएको हो । सामान्यतया विशाखापट्टनमबाट हिँडेको रेल ४ देखि ५ दिनभित्र वीरगन्ज आइपुग्छ ।

र्‍याकमा रहेको प्रत्येक केन्टनरमा कस्टम ट्रान्जेट डिक्लेरेसन गरिएको विद्युतीय सिल लागेको थियो । यसलाई छोटकरीमा सीटीडी प्रणाली भनिन्छ । विशाखापट्टनम् बन्दरगाहमै ती सिल कन्टेनरमा लगाइएको थियो । नेपालका आयातकर्ताले तेस्रो मुलुकबाट आयात गरेको मालवस्तु बोकेका कन्टेनरमा भारतीय रेल्वेको भगिनी संस्था कोंकरले सिल लगाएर पठाएको सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाह भन्सार प्रमुख सूर्य सेढाईले बताए ।

विद्युतीय सिलको मद्दतले मालवस्तु आयातकर्तादेखि भन्सार एजेन्ट, कर्मचारी, सिपिङ कम्पनी, भारतीय रेल्वेका सरोकारवाला कर्मचारीहरू समेतले उक्त रेल्वे र्‍याक कुन ठाउँमा छ, कति दिनमा गन्तव्यमा पुग्छ जस्ता जानकारी सहजै पाउने सेढाईले बताए । ‘यो वास्तवमै नेपालको तेस्रो मुलुकसँगको आयात निर्यात व्यापारमा कोसेढुंगा हो,’ उनले भने, ‘यो सिलले आयात निर्यातदेखि भन्सार प्रणालीमा रहेको कागजी रूपमा परम्परागत कामकाजको शैलीलाई पनि विस्थापित गरेर पूर्ण रूपले अनलाइन प्रणालीमा जोडेको छ ।’

यसरी विशाखापट्टनम् बन्दरगाहको यार्डबाट सुरु भएको अनलाइन प्रणालीले मालवस्तु नेपाली सीमासम्म अर्थात् आफ्नो गन्तव्यसम्म पुगेको जानकारी दिन्छ । नेपाल र भारतबीचको रेल्वे सम्झौतामा पनि नेपालको तेस्रो मुलुकसँगको आयात निर्यात व्यापारलाई अनलाइन ट्रान्स सिपमेन्ट मोडलमा लग्ने उल्लेख रहेकामा हाल आएर त्यो कार्यान्वयन भएको उनले बताए ।

अब तेस्रो मुलुकबाट भारतीय बन्दरगाह हुँदै आएका नेपाली आयातकर्ताका मालसामान भारतीय भन्सारको झन्झटिलो प्रणालीबाट मुक्तिका साथै तथा त्यहाँ यस प्रक्रियामा लाग्ने झन्डै एक साताको पटयारलाग्दो समय पनि बचत भएको उनले बताए । ‘हालसम्म सिपिङ कम्पनीहरूले नेपाल आउने मालसामान सीआईएफ (कस्टम इन्स्योरेन्स फ्रेड) कोलकाता लेख्दै आएका थिए,’ सेढाईले भने, ‘अब सीआईएफ वीरगन्ज हुन गयो ।’ यसले नेपाली आयातकर्ताको समय र अर्थ दुवैको बचत हुन गएको उनले बताए ।

कन्टेनरमा लगाइएको विद्युतीय सिल भने रक्सौल रेल्वे स्टेसनमै खोल्ने गरिएको छ । विद्युतीय सिल लगाउने ठेक्का ग्लोबल टेन्डरबाट ट्रान्स सेक्योर कम्पनीले पाएको उनले बताए । विगतमा कोलकाता बन्दरगाहबाट आउने तेस्रो मुलुकका कन्टेनरमा यो प्रणाली प्रयोगका रूपमा लागू गरिएकामा सफल हुन सकेको थिएन ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०९:४४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT