एउटै एनजीओको कार्यक्रममा ८ मन्त्री

सरकारले प्रदेश सभालाई विजनेस नसकेर लामो समयदेखि बैठक बस्न सकेको छैन
श्यामसुन्दर शशि, शाहीमान राई

जनकपुर — एउटा गैरसरकारी संस्थाको कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि, विशिष्ट अतिथि वा अतिथि कति जना मन्त्री चाहिन्छ ? सङ्घीय सरकारका मन्त्री, प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्री, मन्त्री तथा सांसद सबैको उपस्थिति जरुरी छ ? उतर होला एक जना भए पुग्छ ।

जनकपुरमा बिहीबार एक गैरसरकारी संस्थाद्वारा होटल मसला कटेजमा आयोजित सामुदायिक विकास कार्यक्रमको प्रगति समिक्षा कार्यक्रममा उपस्थित प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत गद्दीलगायत मन्त्रीहरू । तस्बिर : कान्तिपुर

तर प्रदेश नं २ का मुख्यमन्त्री, मन्त्री तथा सांसदहरू एनजीओको कार्यक्रममा ताँती नै लाग्ने गरेका छन् ।


जनकपुरमा बिहीबार ग्रामीण पुनर्निर्माण नेपाल नामक गैरसरकारी संस्थाद्वारा यहाँको सुविधा सम्पन्न होटल मसला कटेजमा आयोजित प्रगति समीक्षा कार्यक्रममा मन्त्रीको ताँती नै लागेको हो । त्यसमा प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत गद्दी, भौतिक पूर्वाधार मन्त्री जितेन्द्र सोनल, सामाजिक विकास मन्त्री नवलकिशोर साह, आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री ज्ञानेन्द्रकुमार यादव, राज्यमन्त्रीहरू सरोज सिंह कुसवाह, डिम्पलकुमारी झा, अभिराम शर्मा र योगेन्द्र यादवसहित ८ मन्त्री सहभागी थिए ।

Yamaha


बेलायत सरकारको आर्थिक सहयोगमा ग्रामिण पुनर्निर्माण नेपालद्वारा सञ्चालित सामुदायिक विकास कार्यक्रमको प्रगति समीक्षा कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री राउत लगायत मन्त्रीहरू सहभागी भएका हुन् ।


प्रदेश २ को विभिन्न जिल्लामा कार्यरत गैरसरकरी संस्थाहरूले जुनसुकै कार्यक्रम आयोजना गर्दा सकेसम्म केन्द्र सरकारका मन्त्री, त्यसपछि मुख्यमन्त्री, मन्त्री र सांसदलाई कार्यक्रममा बोलाउने गर्छन् । गैरसरकारी संस्थाले बोलाएको कार्यक्रममा मन्त्रीहरू सजिलै जान्छन्, भोज खान्छन्, भाषण गर्छन् र फर्किन्छन् ।


बिहीबार एउटै कार्यक्रममा यतिका मन्त्रीको उपस्थिति देखेर एकछिन मानौं मन्त्रिपरिषदको वैठक नै यही नै हो कि भन्ने अनुभूति भएको थियो । प्रदेश सरकार गठन भएको ६ महिना वितिसक्दा पनि प्रदेशको नामकरण, सरकारी कामकाजको भाषा र स्थायी राजधानी जस्ता महत्वपूर्ण विषयमाथि गम्भिर छलफल समेत हुन नसकेको अवस्थामा मन्त्रीहरू राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाहरूको कार्यक्रममा सहभागी हुन आम नागरिक मात्र होइन कि सत्ता साझेदार दलका शीर्ष नेताहरू समेत असन्तुष्ट छन् ।


सङ्घीय समाजवादी फोरम प्रदेश २ का मुख्यसचिव शम्भु झाले गैर सरकारी संस्थाको कार्यक्रममा मन्त्रीहरूको ‘जमघट’ बाट आम जनतामा नराम्रो सन्देश गएको बताए । उनले भने, ‘मन्त्रीमण्डलको प्रमुखको नाताले मुख्यमन्त्रीले यस्ता विषयलाई नियन्त्रण गर्न जरुरी छ ।’ झाले आफू पनि यसविषयमा कुरा गर्ने बताए ।


राष्ट्रिय जनता पार्टीका केन्द्रीय उपाध्यक्ष तथा राष्ट्रिय सभा सदस्य बृषेशचन्द्र लाल यद्यपि यस विषयमा औपचारिक प्रतिक्रिया दिन मानेनन् । उनले यतिमात्रै भने, ‘प्रदेशमा धेरै काम गर्न बाँकी छन्, मन्त्रीजीहरू समय बर्बाद गर्नुभन्दा पनि काममा केन्द्रित हुँदा राम्रो होला ।’


मुख्यमन्त्रीसहित मन्त्रीहरूको गैरसरकारी संस्थाको कार्यक्रममा जमघटको प्रदेश सरकारका उद्योग वन तथा वातावरण राज्यमन्त्री सुरेश मण्डलले समेत असहमति जनाउँदै आफ्नो फेसबुक स्टाटसमा लेखेका छन्, ‘एउटा एनजीओले कार्यक्रम गर्छ, मुख्यमन्त्री, मन्त्री र राज्यमन्त्रीसम्म १३ जनालाई नै निम्तो गर्छन्, हामी सजिलै उपस्थित हुने गर्छाैं, निमन्त्रण गर्ने र स्वीकार्ने हामी दुवैले सोंच्नुपर्ने होइन र ?’ प्रश्न गर्दै उनले लेखेका छन्, ‘एउटा सानो कार्यक्रममा पूरा सरकारको उपस्थिति किन चाहियो ?


सम्बन्धित मन्त्री र राज्यमन्त्री पुगे भइहाल्यो वा निकै महत्वपूर्ण कार्यक्रम छ भने मुख्यमन्त्री उपस्थित भए राम्रो हुन्छ, हामीले समय र सिमा बारे सोच्ने कि ?’ त्यसपछि कान्तिपुरसित कुरा गर्दै राज्यमन्त्री मण्डलले उक्त कार्यक्रममा आफूलाई पनि निम्तो दिइएपनि मन्त्रीहरूको नामावली सुनेर नगएको प्रतिक्रिया दिए । सरकारले प्रदेश सभालाई विजनेस नसकेर लामो समयदेखि बैठक बस्न सकेको छैन ।


मुख्यमन्त्रीसहित ८ जना मन्त्री उपस्थित कार्यक्रममा मन्तव्य भने मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले मात्र दिएका थिए । मुख्यमन्त्री राउतले मन्तव्यमा प्रदेश नं २ विकास निर्माणमा पछि परेकोले दातृनिकाय, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूसित भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा लगानी गरिदिन आग्रह गरे । ठूलठूला होटलमा तालिम, गोष्ठी, भ्रमण लगायत गरिब, विपन्न वर्गको उत्थान गरेको प्रतिवेदन दातृनिकायलाई बुझाएर ठग्ने एनजीओहरूलाई प्रदेश २ मा सहमति नदिने चेतावनी मुख्यमन्त्री राउतले दिए ।


गैरसरकारी संस्थाले तालिम, गोष्ठी र भ्रमणको बिल बुझाएर दातृ निकायलाई ठग्ने र गरिब विपन्न वर्गको उत्थान कागजमा हुने गरेकाले आगामी दिनमा प्रदेश सरकारसित समन्वय सहकार्य गरेर कार्यक्रम सञ्चालन गर्न आग्रह गरेका छन् । गैरसरकारी संस्थाले प्रदेश २ का गरिब जनताको उत्थान र भौतिक पूर्वाधार निर्माण गर्न परिणाममुखी र प्रभावकारी कार्यक्रम सञ्चालन गर्न आग्रह गरे ।

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७५ १०:०९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रोकिएन बलात्कार–हत्याको शृंखला

बलात्कारको संगिन अपराधलाई पनि राजनीतिक आवरणमा लुकाउने प्रयास
अजित तिवारी

जनकपुर — सर्लाही, मलगंवा–७ मुसौलीस्थित धानखेतको आलीमा अधबैंशे महिला मृत अवस्था भेटिए । घिसारेर खेतको आलीमा छोडिएको महिला शव आइतबार साँझ घाँस काट्न गएकी स्थानीय महिलाले हेरेपछि प्रहरीलाई खबर गरिएको थियो । पहिचान खुल्न नसकेको त्यो महिलाको हत्या गरिएको सर्लाही प्रहरीको अनुमान छ ।

– रौतहट, गम्हरियाकी १२ वर्षीया बालिका बलात्कार घटनालाई ढाकछोप गर्न प्रदेशसभाका सांसद नै सक्रिय भए । उनले आफ्नै घरमा पञ्चायती डाके र पीडित परिवारलाई आर्थिक प्रलोभन देखाउँदै घटना ढाकछोपको प्रयास गरे । आइतबार पर्साको वीरगन्जमै १२ वर्षीया बालिकालाई छिमेकीले बलात्कार गरे ।


– भदौं १० गते महोत्तरी, औरहीकी ९ महिने सोनाली चौधरीको अपहरणपछि हत्या गरियो । गाउँनजिककै आँप बगैंचामा सोनालीको शव भेटिएको थियो । महोत्तरी प्रहरीले सोनालीको हत्यामा संलग्नलाई अझै नियन्त्रणमा लिन सकेको छैन ।


पछिल्लो समय प्रदेश २ का ८ जिल्लामा अपराध मौलाएको छ । अपराध र त्यसमा जोडिएको राजनीतिले मधेसमा महिला र बालबालिकालाई झन् असुरक्षित बनाएको छ । अपराधको डरलाग्दो ग्राफ बढे पनि त्यसलाई नियन्त्रण गर्न प्रहरी–प्रशासन संवेदनशील नभएको देखिन्छ । प्रदेश सरकार भने आफ्नो हातमा प्रहरी–प्रशासन नरहेकाले अपराध रोक्न नसकिएको लचारी व्यक्त गर्छन् ।


बिड्म्बना कतिसम्म छ भने बलात्कारजस्तो संगिन अपराधलाई पनि राजनीतिक आवरणमा लुकाउने प्रयास गरिएको छ । रौतहटको गम्हरियामा १२ वर्षीया बालिका बलात्कार गरिएको घटना लुकाउन प्रदेश २ का सांसद अवुल कलाम अजाद आफैं पञ्चायतीमा उत्रिए । पीडित परिवारलाई आर्थिक प्रलोभन देखाएर घटना ढाकछोपको प्रयास गरे । प्रदेशसभाको बैठकमा सांसदहरूले महिला र बालबालिकासँग जोडिएको अपराधमा कडा कानुन निर्माण गर्ने बचन दिइरहेको बेला सांसद अजाद भने अपराधीको संरक्षणमा आफैं अग्रसर भए ।


महिला र बालबालिकासँग सम्बन्धित हिंसामा कानुनी व्यवस्था कडा रहे पनि प्रहरी–प्रशासनकै कमजोरी र जानीजानी गर्ने छेड्खानीले पीडित झन् अन्यायमा परेको छ । प्रदेश सरकारले बेटी पठाऔं, बेटी बचाऔं अभियान थाले पनि यहाँ बेटीलाई जोगाउनै मुस्किल परेको छ । प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रमुख डीआइजी दिनेश अमात्यले आपराधिक वारदातमा संलग्न रहेकालाई कानुनी दायरामा ल्याएर कारबाही गरिएको दाबी गर्छन् । ‘अपराध रोक्न र नियन्त्रण गर्न प्रहरीका सबै युनिट स्टैन्डवाइ बस्छ,’ डीआइजी अमात्यले कान्तिपुरसँग भने,’ धेरै घटनाका अभियुक्त प्रहरी नियन्त्रणमा छ । कारबाही प्रक्रियामा छ ।’


महिला हिंसाको मुद्दामा प्रहरी कतिसम्म गैरजिम्मेवार हुन्छ । त्यसको एउटा उदाहरण पर्सामा देखिएको छ । बोक्सी आरोपमा प्रताडना खेपेकी पर्साको बिन्दवासिनी गाउँपालिका–५ की ५५ वर्षीया लाइची देवी बिन बिहीबार जिल्ला प्रहरी कार्यालय फेरि पुगिन् । भदौ १४ गते सााँझ छिमेकी रुदल मुखिया समेत उनका परिवारका सदस्यहरूले आफूलाई बोक्सी भन्दै मलमूत्र खुवाउन खोजेको घटनामा आफूले न्याय नपाएको गुनासो उनले डीएसपी सत्यनारायण थापालाई सुनाइन् ।


मैले बहुअर्वाभाठा प्रहरी चौकीका असईलाई सबै कुरो बताए, ममाथि कुटपिट र बलजफ्ती भएको प्रमाण पनि देखाए,’ उनले भनिन्,’ तर मलाई दु:ख दिनेहरू छाति तानेर हिँडेका छन् । प्रहरीले केही गर्दैनन् ।’


वीरगन्ज महानगर–१२ का एक १५ वर्षीय किशोरले आफ्नै छिमेककी १२ वर्षीया बालिकालाई आइतबार बलात्कार गरे । किशोरले बालिका आफ्नो घरको चापाकलमा सधैं पानी भर्न आउने र उनी आफूसँग जिस्किने गरेकाले आफू उत्तेजनामा आई घरमा कोही नभएको मौका पारी बालिकालाई जबर्जस्ती गरेको बयान दिए । पीडक र पीडित दुबै नाबालक छ ।


बेटी पठाऔं, बेटी बचाऔं अभियान थालेका प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री मोहम्मद लालबाबु राउतको गृह जिल्ला पर्सामा पछिल्लो समय महिला र बालबालिका हिंसाका घटना बढेको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका तथ्यांक अनुसार कार्यालयको महिला तथा बालबालिका सेवा केन्द्रमा साउन र भदौ महिनामा विहिबार सम्ममा गरी २ सय ७० वटा बिभिन्न अपराध र घरेलु हिंसा तथा बिभिन्न ठाडो उजुरी परेका छन् । साउनमा १ सय ६२ र भदौमा १ सय ८ उजुरी परी सकेका छन् ।


साउनमा जबर्जस्ती करणीका ५, जबर्जस्ती करणी उद्योगका २, मानव बेचबिखनका १, कर्तव्य ज्यान २, आत्महत्याका ३ र घरेलु हिंसा तथा बिभिन्न ठाडो उजुरीका गरी १ सय ४९ घटना दर्ता भएका छन् । भदौमा जबर्जस्ती करणीका २, आत्महत्याका २ र घरेलु हिंसा तथा बिभिन्न ठाडो उजुरीका गरी १ सय ४ घटना दर्ता भएकाछन् ।


त्यसैगरी, साउन महिनामा ५/५ महिला र बालक, १० बालिका हराएको उजुरी परेको छ । भदौ महिनामा ७ महिला, २ बालक र ८ बालिका हराएको उजुरी परेको छ । साउनमा ३ महिला, ५ बालक र ८ बालिका फेला परेका छन् भने भदौमा १/१ महिला र बालक तथा ३ बालिका फेला परेको तथ्यांक प्रहरीको छ ।


बढदो अपराध
पछिल्लो समय रौतहटमा महिला तथा बालबालिका केन्द्रित हिंसा बढेको छ । दिनहुँजसो बढेको बलात्कार र घरेलु हिसाका घट्नाले समाज अक्रान्त बनेको छ ।


महिला तथा बालबालिका सेवा केन्द्रमा महिला कुटपिट र बालबालिका हिंसाका घटनामा दैनिक छलफल हुन्छ । धेरैजसो मामिला केन्द्रमै मिलाइन्छ । संगिन अपराध प्रहरीको पुग्छ । महिला तथा बालबालिका सेवा केन्द्र गरुडाका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ मा महिला तथा बालबालिका विरुद्ध ३ सय ५२ वटा घरेलु हिंसाका निवेदन परेका थिए । हिंसाको घटना बढेर २०७४/०७५ मा पीडितका तर्फबाट ६ सय वटा निवेदन परेको थियो ।


चालु आर्थिक वर्षको साउनयता २ महिनाको अवधिमा ५६ वटा हिसाका मुद्दा परेका छन । यस्तै, महिला तथा बालबालिकाविरुद्धका लंैगिक हिंसाका ५ सय ५४ वटा मुद्दा दर्ता भएको कार्यालयले जनाएको छ । अधिकाश निवेदन श्रीमानविरुद्धका घरेलु हिंसाको रहेको कार्यालयले जनायो । घरमा सासू, ससुरा र श्रीमानबाट हिसा हुने गरेको भन्दै निवेदन दिनेको संख्या बढी छन् ।


रौतहटका अधिकारकर्मी बिपिन गौतमले महिला तथा बालबालिकाको हिंसा डरलाग्दो गरी बढेको बताए । चेतनाको कमी भनौ भने गाउँगाउँमा विभिन्न संघसंस्थाहरूले कार्यक्रम गरेको हुन्छ,उनले भने, ‘पछिल्लो समय दण्डहिनताको आडमा अपराध मौलाएको छ ।’ हिंसाका घट्ना गाउँमै पञ्चायती गर्ने शैलीले पनि यसले प्रश्रय पाएको हो ।


रौतहटमा पछिल्लो समय बलात्कारका घटना समेत बढेको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा जबरजस्ती करणीका १८ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । त्यस्तै जबरजस्ती करणी उद्योगमा ९ वटा मुद्दा दर्ता छन् । चालु आर्थिक वर्षको साउन यता २ महिनाको अवधिमा ६ वटा बलात्कारका घटना भएका छन् ।


जबरजस्ती करणी उद्योगका ५ वटा घटना दर्ता छन् । अपहरण तथा शारीरिक बन्धक बनाई जबरजस्ती करणीका एउटा घटना दर्ता रहेको प्रहरीले जनायो । जिल्ला प्रहरी प्रमुख एसपी केदार ढकालले महिला तथा बालबालिका माथिको दुव्र्यवहारका घटना न्यूनीकरण गर्ने प्रयास भइरहेको बताए । सातायता गम्हरीयामा १२ वर्षीय बालिकाको बलात्कार र चन्द्रपुर नगरपालिका–६ मा दुई युवतीमाथि भएको तेजाव आक्रमणको घटना भएको छ ।


हिंसाको कारक
प्रदेश २ को पूर्वोत्तर जिल्ला सप्तरीमा पछिल्लो समय महिला तथा बालबालिका हिंसा बढेको छ । गरिबी, चेतना अभावका कारणले पनि महिला तथा वालवालिका हिंसा बढेको हो । महिला तथा बालबालिकामाथि हिंसा रोक्नका लागि विभिन्न सरकारी र गैरसरकारी निकायहरूबाट कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिए पनि उनीहरू लक्षित घटना नै बढेको हो । यौनजन्य हिंसा र घरेली हिंसाबाट महिला र बालबालिका बढी प्रभावित छन् ।


जिल्ला प्रहर िकार्यालय सप्तरीका अनुसार पछिल्लो साउन र भदौ महिनामा मात्र महिला तथा बालबालिकमाथि भएको हिंसाका २६ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । उक्त अवधिमा महिला तथा बालबालिकामाथि भएको हिंसाको ठाडो निवेदन १ सय ५५ वटा र घरेलु हिंसाका ५५ वटा निवेदन जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा आएको महिला तथा बालबालिका सेलकी प्रमुख प्रहरी निरीक्षक सुजाता तुम्बाहाम्फेले जानकारी दिइन् । उनले निवेदन आउने संख्या धेरै भए पनि अधिकांशमा परिवारका बीच सहमति गरिएपछि समस्या समाधान हुने गरेको छ ।


‘२ महिनामा २६ वटा त मुद्दै दर्ता भयो’, प्रहरी निरीक्षक तुम्वाहाम्फेले भने, ‘जघन्य कसुरमा कुनै मोलाहिजा हुँदैन, सीधा मुद्दा दर्ता गरी कारवाहीको प्रक्रिया अघि बढाइन्छ ।’ महिला र बालबालिकामाथि हुुने सबैखाले हिंसाको तथ्याक वर्षेनी दोब्बर हुँदै गएको उनले सुनाए । आर्थिक वर्ष ०७३/७४ मा सप्तरीमा महिला र बालबालिकाउपर भएको हिंसाका ६३ वटा मुद्दा दर्ता भएकोमा ०७४/७५ मा १ सय ५२ वटा मुद्दा दर्ता भएको थियो । धेरै घटना अझै पनि गाउँमै दबाउने गरिएको पाइए पनि प्रहरीमा आएका घटनाको तथ्यांक हेर्दा मात्र महिला हिंसाको घटना अत्यधिक भएको पाइएको हो ।


महिला तथा बालबालिकाउपर गालीगलौज, कुटपिट, मादक पदार्थ सेवन गरी कुटपिट, खान लाउन नदिएर घर निकाला, दाइजोका कारण प्रताडणाका र बोक्सीको आरोप कुटपिट र गालीगलौजका घटना हुने गरेका छन् ।


(अवधेशकुमार झा/सप्तरी, शिव पुरी/रौतहट र शंकर आचार्य/पर्साको सहयोगमा)

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७५ १०:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT