बाघ निगरानी गर्न क्यामेरा ट्रयापिङ

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — पर्सा र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जबाट सीमावर्ती भारतीय निकुञ्ज वाल्मीकि टाइगर रिजर्भमा बाघको निगरानी गर्न चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सुमेश्वर पहाड क्षेत्रमा क्यामेरा ट्रयापिङ गरिएको छ ।

डब्लुडब्लुएफको तालको कार्यक्रमको सहयोगमा चितवन राष्ट्रिय निकुन्जको सुमेश्वर पहाड क्षेत्रमा यसरी क्यापरा ट्रयापिङ गरिएको हो ।

Yamaha


चितवन राष्ट्रिय निकुन्जका सहायक संरक्षण अधिकृत रमेशप्रसाद यादवका अनुसार मंसिर १ देखि निकुन्जको सुमेश्वर पहाड क्षेत्रमा ६२ वटा ग्रिडमा २ वटाका दरले १ सय २४ वटा क्यामेरा जडान गरिएको छ ।

‘सुमेश्वर पहाड क्षेत्र परम्परागत जैविकमार्ग हो, पहाडपारि भारतको वाल्मीकि टाइगर रिजर्भ क्षेत्र पर्छ, यो मार्ग प्रयोग गरेर चितवन र पर्सा निकुन्जका बाघ, गैंडा तथा अन्य वन्यजन्तुको एक अर्को निकुन्जमा आवागमन हुने गर्छ,’ यादवले भने, ‘क्यामेरा ट्रयापिङ गर्दा वन्यजन्तुले कसरी जैविकमार्ग प्रयोग गर्छन्, उनीहरू एकअर्को निकुन्जमापुगेपछि त्यहाँबाट पुन: फर्कन्छन् कि फर्कंदैनन् जस्ता कुरा सहजै यकिन गर्न सकिन्छ ।’

वन्यजन्तु निकुन्ज वा मुलुकको सिमानामा नबाँधिने र उनीहरूले परापूर्वकालदेखि प्रयोग गर्दै आएको मार्ग नै प्रयोग गर्ने भएकाले जैविकमार्गमै यसरी अध्ययन गर्न सके उनीहरूको विविध पक्षबारे सूक्ष्म जानकारीसमेत उपलब्ध हुने भएकाले यसरी क्यामेरा ट्रयापिङ गरिएको यादवले बताए । यसबाट बाघ तथा अन्य जन्तुको बासस्थान, त्यस भेगमा पानीको अवस्था, अन्य नयाँ जीवजन्तुको उपस्थितिलगायत विषयमा पनि जानकारी पाइनेछ ।

यस वर्ष क्यामेराले बाख्रा प्रजातिको सिरु भन्ने वन्यजन्तु पनि निकुन्जमा रहेको तथ्य फेला परेको उनले बताए । निगरानीको क्रममा यसै साता २ वटा बाघ क्यामेरा ट्रयापिङमा परेको पनि उनले बताए ।

अघिल्ला वर्षमा क्यामेरा ट्रयापिङबाट आधा दर्जन बढी बाघ एक अर्का निकुन्जमा आवतजावगत गरेको पाइएको थियो । अघिल्लो बर्ष चितवन राष्ट्रिय निकुन्जमा बाघ गणनाको क्रममा १ सय २० बाघ फेला परेकोमा गत वर्ष घटेर ९७ मात्र फेला परेका थिए ।

ती बाघ पर्सा वा वाल्मीकि टाइगर रिजर्भतर्फ गएको अनुमान गरिएको छ । पर्सामा भने बाघको संख्या
बर्षेनी बढदो छ ।

३ वर्ष निरन्तर यो विधिबाट बाघलगायत वन्यजन्तुको आवागमन अवलोकन गरिएको र यस वर्ष यो कार्य समापन गरिँदै छ । पुस ४ गतेसम्म क्यामेरा राखिने र त्यसपछि हटाइने यादवले बताए ।

डब्लुडब्लुएफ ताल कार्यक्रममा सामुदायिक संरक्षण सहजकर्ता वेदहरी दाहालले सुमेश्वर पहाड परम्परागत जैविकमार्गका साथै तीनवटा निकुन्जको अत्यन्त संवेदनशील क्षेत्रसमेत रहेकाले तालले
क्यामेरा ट्रयापिङ कार्यमा लगानी गरेको बताए ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७५ ११:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

किर्ते गरी नागरिकता

किर्ते नागरिकता बनाउने कार्यमा कोको संलग्न थिए भन्ने विषय अनुसन्धान हुँदै
अवधेशकुमार झा

राजविराज — गैरनेपालीले झुठा प्रमाण पेस गरी नेपाली नागरिकता प्राप्त गर्ने जिल्लाको रुपमा बदनामी कमाएको सप्तरीले फेरि सातजना भारतीयले किर्ते गरी नेपाली नागरिकता लिएको तथ्य खुलेको छ ।

तीमध्ये सप्तरी प्रहरीले दुई जनालाई नियन्त्रणमा लिएको छ । अन्यको खोजी भइरहेको जनाएको छ । सप्तरीबाट भारतीय कुख्यात अपराधीहरू, भारतीय र बंगलादेशी नागरिकले सहजै नेपाली नागरिकता लिएको यसअघि पटकपटक सार्वजनिक भइसकेको छ ।

पछिल्लो पटक भारत विहारको मधुवनी जिल्ला अनुमण्डल फुलपरास, प्रखण्ड/थाना/पोस्ट घोघडिहा पञ्चायत पर्सा दक्षिणका गंगाधर यादवसहित उनको परिवारका अन्य सातजना सदस्यले किर्ते गरी नेपाली नागरिकता लिएको खुलेको हो । प्रहरीका अनुसार किर्ते नागरिकता लिएकामा गंगाधरका अतिरिक्त उनका छोराहरू कमलदेव र अमरेन्द्र तथा बुहारीहरू गुलावदेवी र ममतादेवी तथा नाति विवेकानन्द र नातिनीबुहारी पुष्पाकुमारीले किर्ते आधारमा नेपाली नागरिकता लिएको हो ।

उनीहरू सबैले सप्तरी जिल्लाको साबिक भुतही गाविस ९ हाल डाकनेश्वरी नगरपालिका २ को ठेगाना देखाई किर्ते नागरिकता लिएको प्रहरीले जनाएको छ । नागरिकतामा देखाइएको ठेगाना गंगाधरको ससुराली घर हो । गंगाधरकी श्रीमती सुभद्रादेवीको विवाहपूर्व माइती नेपालबाटै नागरिकता भए पनि उनी भारतीय नागरिक भइसके पनि नागरिकता त्यागेकी छैनन् ।

बिहारको मधुवनी जिल्लाका गंगाधरले सप्तरी जिल्लाको साबिक भुतही गाविस ९ की आफ्नी सासूआमा बिलतीबती देवीको नाममा जिल्ला प्रसासन कार्यालय सप्तरीबाट जारी भएको ७१०२२६१४ नम्बरको नेपाली नागरिकताकै नम्बर हाली किर्ते गरेर आफ्नो नामको नेपाली नागरिकता बनाएको खुलेको छ ।

निर्वाचन आयोगको मतदाता नामावलीमा गंगाधरको नागरिकता नम्बर ७१०२२६१४ लेखिएको छ । उक्त नम्बरको नागरिकता गंगाधरकी सासू बिलतीवती यादवको नाममा जारी रहेको जिल्ला प्रशासन कार्यालय सप्तरीले जनाएको छ ।

सुरुमा गंगाधरले सासुको नामको नागरिकताको नम्बर हाली आफनो किर्ते नागरिकता वनाएको र त्यसपछि आफनो नागरिकताका आधारमा छोरा, बुहारी, नाती र नातिनीबुहारीको नागरिकता बनाएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ ।

सप्तरीको डाकनेश्वरी नगरपालिकाका एकजना स्थानीयले उनीहरूविरुद्ध लिखित रुपमा जाहेरी गरेपछि अनुसन्धानमा जुटेको सप्तरी प्रहरीले किर्ते नागरिकता बनाएको आरोपमा गंगाधर यादव र निजका नाति विवेकानन्दलाई पक्राउ गरेको छ । नेपाली नागरिकता बनाएका उनीहरू सबैका नाम हाल पनि भारतीय मतदाता नामावलीमा रहेको छ ।

पछिल्लोपटक सात जनाको किर्ते नागरिकतामा प्रतिवादी रहेका अन्यको खोजी भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । जिल्ला प्रहरीका डिएसपी भावेश रिमालले उनीहरू कसरी नेपाली नागरिकता बनाए, बनाउने कार्यमा कोको संलग्न थिए भन्ने विषय अनुसन्धानपछि मात्र खुल्न सक्ने बताए ।

प्रहरीसमक्ष प्राप्त जानकारी अनुसार गंगाधरका छोरा कमलदेवको नाममा ७२०२५७२१, बुहारीहरू गुलाबदेबीको नाममा ४३/६४०, ममतादेबीको नाममा १६१०८५/२०, नाति विवेकानन्दको नाममा १६–०१–६९–०३२८९ र नातिनीबुहारी पुष्पाको नाममा १६११०३/४४९ नम्बरको नेपाली नागरिकता जारी भएको देखिन्छ ।

गंगाधरकी श्रीमती सुभद्रादेवीले जिल्ला प्रसासन कार्यालय सप्तरीवाट बिबाहपुर्व नै ७१०२४१५२ नम्बरको नेपाली नागरिकता लिएको तथा उनी विवाह भएर भारतगइसकेपछि त्यहाँको मतदाता नामावलीमा समेत नाम समावेश भइसक्दा पनि नेपाली नागरिकता परित्याग गरेकी छैनन् ।

भारतीय मतदाता नामावलीमा उनीहरूको स्थायी ठेगाना रहेको मतदाता नामावलीमा सुभद्रादेवीको नाम ८८७ नम्बरका रहेको छ ।

सप्तरीबाट किर्ते नागरिकता जारी भएको यो पहिलो घटना होइन, यसअघि सप्तरीबाटै कुख्यात भारतीय अपराधी धिरेन्द्र यादव, बमबम यादव लगायतका दर्जनौं भारतीय आपराधी र व्यापारी तथा सर्वसाधारणले नेपाली नागरिकता लिएको तथ्य खुलिसकेको छ ।

यस्तै भारतको पश्चिम बंगाल राज्यस्थित उतरी दिनाजपुर जिल्लाको अन्नतकोठाग्रामका मोहम्द लतिफुर रहमान,बिहारको किसनगञ्ज जिल्लाका मो. नाबेद आलम तथा बिहार सुपौलका सरौ आलमलाई नक्कली नेपाली नागरिकता सहित नियन्त्रणमा लिएको थियो ।

यस्तै भारत घर भई सुनसरी सदरमुकाम इनरुवा बस्दै आएका विनित देबलाई किर्ते नागरिकता बनाएको आरोपमा सप्तरी प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो । यस्तै भारतको हरियाणका व्यापारी सतिष अग्रवाल र उनकी पत्नी मोनिका अग्रवालले पनि सप्तरीको राजविराजको ठेगाना देखाई किर्ते नेपाली नागरिकता लिएका थिए ।

यसैगरी केही समयअघि त्रिभुवन विमानस्थलबाट पक्राउ गरेका भारतीय सिरियल किलर मस्तकिम भनिने रईस मियासित वंशजको नेपाली नागरिकता रहेको थियो । सात जनाको हत्यामा संल्गन रहेको भनिएका रइस मियालेसप्तरी जिल्लाको तत्कालीन सारस्वर गाविस ७ ठेगानादेखाई ०६३ साल चैत १० गते ०६३१०६–४९० नम्बरको वंशजको नागरिकता लिएका थिए ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७५ ११:२३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT