मुसहर युवाले थाले खेती अभियान

भरत जर्घामगर

सिरहा — तराई–मधेसमा भूमिपुत्र मानिने मुसहर समुदायको पुख्र्यौली पेसामा माटो काट्नु र टालामा बोक्नु पनि पर्छ । कृषि मजदुरीको ठूलो हिंस्सा मुसहर समुदायले ओगटेका छन् । हलो जोत्नुदेखि बाली भित्र्याउने काम मुसहर समुदायले नै धान्छन् । 

सिरहा सिसवनीका ३५ वर्षीय मनोजकुमार सदाय मुसहर आफ्नो बारीमा लगाएको तरकारी  गोडमेल गर्दै । तस्बिर : भरत/कान्तिपुर

अधिकांश गिरहत (जग्गाधनी) को खेतबारीमा काम गरेर जेनतेन गुजारा चलाउँछन् । दिनरात गिरहतको खेतीमै खटिए पनि त्यसले छाँक टार्न उनीहरूलाई हम्मे पर्छ ।

माटोसँगै दिनरात हातेमालो गर्ने खेतीपातीको सीपमा दख्खल मुसहर अधिकांश सुकुम्बासी छन् । सिरहाका ९५ प्रतिशत मुसहर समुदायको बसोबास ऐलानी जग्गा, सडक, खोला किनार र पोखरीका डिलमा छन् । खेतीपाती सीपमा दख्खल राख्ने तिनै मुसहर समुदायका युवाहरूले सिरहामा ‘आफ्नै बारी, आफ्नै खेती’ अभियान सुरु गरेका छन् । खेतीका लागि जग्गा जोड्न उनीहरूले युवाहरूलाई वैदेशिक रोजगारी जान प्रेरित गर्न थालेका छन् ।

नौ वर्ष वैदेशिक रोजगारीका लागि दुबई स्टिल फ्याक्ट्रीमा काम गरेका सिरहा सिसवनीका ३५ वर्षीय मनोज कुमार सदाय मुसहरले त्यहींको कमाइबाट ४७ हजार कठाको दरले २ बिघा २ कठा जग्गा जोडे । त्यही जग्गामा तरकारी खेतीबाट मनोजको परिवारको गुजारा आरामले चलेको छ । अहिले उनको खेतमा काउली, लसुन, आलु लगायत तरकारी भरिभारउ छ । सिँचाइका लागि उनले जग्गामा ५० हजारमा बोरिङ गाडेका छन् ।

खेतीपातीबाटै मनोजले ४ छोरी र १ छोरालाई वार्षिक ३६ हजार खर्चेर पढाइरहेका छन् । २०५६ सालमा एसएलसी उत्तीर्ण उनले अहिले जिल्लामै मुसहर समुदायलाई खेती अभियानमा होमाएका छन् । ‘पहिला वैदेशिक रोजगारमा जाने, अर्थोपार्जन गरेपछि दिगो खेतीमा लाग्ने अभियान थालेका हौं,’ उनले भने, ‘जन्मेदेखि नै माटोमा खेल्ने मुसहर समुदायलाई खेतीमा सहज हुने भएकाले आम्दानी लिन सक्षम भएका छौं ।’

५० घर मुसहर समुदायको बसोबास रहेको सिसवनी मुसहर बस्तीका घरलौरी युवा वैदेशिक रोजगारीमा छन् भने अधिकांश युवा वैदेशिक रोजगारीबाट फर्के खेतीपाती अभियान सामेल भएका छन् । २०५६ सालमै एसएलसी उत्तीर्ण नन्दीलाल सदायले १० कठठा जग्गा जाडेर खेतीपाती अभियानमा सामेल भएका छन् । बस्तीमै ज्ञान कुमार सदाय मुसहरले ६ कठा जग्गामा पोखरी खनेर वार्षिक २० हजार रूपैयाँमा भाडामा लगाएका छन् ।

बस्ती अधिकांश युवा युवतीदेखि वृद्धवृद्धासम्म आफ्नै जग्गामा खेतीमा तल्लिन भेटिन्छन् । १० वर्षअघिसम्म गिरहतको खेतमा काम गर्दै ६० वर्षीय बच्चु सदाय मुसहर आफ्नै खेतमा मिहिनेत गरेर खेती गरिरहेका छन् । उनका तीन भाइ छोराले वैदेशिक रोजगारीबाट कमाएर जग्गा जोडेपछि उनी दिनरात आफ्नै खेतीमा खटिन्छन् । आफ्नै बारीमा काम गर्न पाएका बच्चु खुसी हुँदै भन्छन्, ‘अहिले आफैं गिरहत (मालिक), आफैं कामदार ।’

सिसवनी मात्र होइन युवाको यो अभियान भगवानपुर गाउँपालिका १ स्थित मुसहर बस्तीमा पनि पुगेको छ । ३६ घरपरिवारको बसोबास रहेको बस्ती उनीहरू आफ्नै खेतीपाती गर्छन् । बस्तीका १३ युवा वैदेशिक रोजगारीमा छन् । वैदेशिक रोजगारीकै कमाइले लखन, मखन र चन्दरको परिवारले २ बिघा जग्गा जोडेका छन् ।

चन्दर परिवार आफ्नै खेतीको उब्जनीले आम्दानी गर्छन् । वैदेशिक रोजगारी र तरकारी खेतीले गाउँको आम्दानी बढेपछि बालबालिकाको शिक्षामा जोड दिन थालेको सुनाउँछन् रामविलास सदाय मुसहर । उनले शिक्षाबिना रोजगारी र सोच परिवर्तन हुँदैन भन्ने निधोमा पुगेर बस्तीमा अनिवार्य बालबालिका पढाउनुपर्ने नियम बनाएको बताए ।

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०९:३०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मूर्ति चोरीको आरोपमा वडाध्यक्ष पक्राउ

रासस

डोल्पा — हिमाली जिल्ला डोल्पाका एक वडाध्यक्ष बुद्धमूर्ति चोरीको आरोपमा पक्राउ परेका छन् । उपल्लो डोल्पाको डोल्पोबुद्घ गाउँपालिका–५ का वडाध्यक्ष कार्मा गुरुङलाई प्रहरीले मूर्ति चोरीको आरोपमा पक्राउ गरेको हो ।

शे– फोक्सुण्डो गाउँपालिका–४ स्थित राहाप गुम्बाका बुद्ध मूर्ति चोरीको आरोपमा वडाध्यक्ष गुरुङलाई पक्राउ गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

वडाध्यक्ष गुरुङलाई केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको टोलीले काठमाडौँको बौद्धबाटै पक्राउ गरेको हो ।गुरुङ गएको स्थानीय तहको निर्वाचनमा डोल्पोबुद्ध गाउँपालिकाको वडा नं ५ को अध्यक्षमा स्वतन्त्रबाट बिजयी भएका थिए भने पार्टी एकतापछि नेकपामा प्रवेश गरेका थिए ।

शे–फोक्सुण्डो गाउँपालिका–४ साल्दाङस्थित राहाप गुम्बाकै बौद्घ मूर्ति चोरीको आरोपमा शे–फोक्सुण्डो गाउँपालिका–४ का ४१ वर्षीय उक्रेन पासाङ गुरुङ, डोल्पोबुद्ध गाउँपालिका–१ का ४१ वर्षीय झ्याम्पाछुल्डिम लामा, वडा नं ३ का ४३ वर्षीय छिरिङ दावा गुरुङ र शे–फोक्सुण्डो गाउँपालिकाका ४३ वर्षीय पासाङ लुण्डुप गुरुङलाई विशेष अनुसन्धान ब्यूरो (सिआइबी) ले काठमाडौँको बौद्घबाटै पक्राउ गरेको थियो ।

वडाध्यक्ष पक्राउ सम्बन्धमा जिप्रका डोल्पाका प्रहरी नायब उपरीक्षक अवदेश विष्टसँग बुझ्दा मूर्ति चोरीको आरोपमा उनी पक्राउ परेको र पक्राउ पर्ने क्रम जारी रहेकाले अनुसन्धान जारी रहेको उहाँले बताए ।

प्राचीन मूर्ति चोरीको आरोपमा यसअघि नै चार जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरिसकेको छ । पक्राउ परेका चार जनालाई केही दिन अगाडि मात्रै जिप्रका डोल्पामा पत्रकार सम्मेलनमार्फत सार्वजनिक गरिएको थियो ।

राहापगुम्बाबाट ४२ थान प्राचीन बौद्ध मूर्ति आठ वर्षअघि नै चोरी भएको भए पनि यसै वर्षको गत असोजको अन्तिम सातामात्रै स्थानीयवासीले थाहा पाएका थिए ।

प्रकाशित : पुस २७, २०७५ ०९:२५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT