उखुको अनुदान झन्झटिलो

किसानद्वारा आन्दोलनको चेतावनी
ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — गतवर्ष नै उखु विक्री गरेका किसानका लागि सरकारी अनुदान फलामे च्युराजस्तै बनेको छ । झन्झटिलो कार्यविधिका कारण किसानले पाउनुपर्ने सरकारी अनुदान कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमा पाँच महिनादेखि रोकिएको छ ।

उखु काटेर उद्योगमा बिक्रीका लागि ल्याउँदै गरको सर्लाहीका किसान । तस्बिर : ओमप्रकाश/कान्तिपुर

उनीहरू गतवर्षकै सरकारी अनुदानका लागि सरकारविरुद्ध आन्दोलनको समेत तयारी थालेका छन् । गत सिजनमा जिल्लाको हरिवनस्थित इन्दुशंकर चिनी उद्योगले ३९ लाख ९९ हजार एक सय २२ क्विन्टल तथा धनकौलस्थित अन्नपूर्ण चिनी उद्योगले १२ लाख ८४ हजार पाँच सय ६२ क्विन्टल किसानको उखु क्रसिङ गरेका थिए ।

उखु किसानलाई उत्पादन लागत अनुसारको मूल्य कम भएको भन्दै मन्त्रिपरिषदले साउन १८ गते नै किसानलाई प्रतिक्विन्टल ६५ रुपैयाँ २८ पैसाका दरले अनुदान दिने निर्णय गरेको थियो ।

जिल्लास्थित कोलेनिकामा रकम समेत आईसकेको छ । तर किसानका लागि आएको अनुदानको रकम भुक्तानी हुन सकेको छैन । गत वर्षकै अनुदान वापत आएको रकम भुक्तानी हुन नसक्दा सर्लाहीका किसानले पाउनुपर्ने २६ करोड ७४लाख ३१ हजार अनुदान कोलेनिकाको खातामा पाँच महिनादेखि नै थन्किएको छ ।

जिल्लामा सरकारी अनुदान आए पनि किसानले भने पाउन सकेका छैनन् । सरकारले झन्झटिलो कार्यविधि बनाएका कारण आफूहरू सरकारी अनुदान बापतको रकम पाउन नसकेको किसानहरूको भनाइ छ । उनीहरूले सरकारी अनुदान सहज नबन्दा फलामे च्युरा सरह बनेकाले किसानलाई चपाउन निकै गार्‍हो भएकाले सुनेरै चित्त बुझइरहेको बताएका छन् ।

‘सरकारले उखु किसानलाई अनुदान बापतको रकम पठाएको छ तर झन्झटिलो कार्यविधि बनाएका कारण हामी किसानले पाउन सकेका छैनौं,’ कविलासी नगरपालिका–२ पिपरियाका किसान सुरेन्द्र रायले भने, ‘सरकारी अनुदान फलामको च्युरा सरह बनेको छ, सरकारले अनुदान दिएको सुनेको छु, तर हातम आउन सकेको छैन ।’ रायले अनुदान वापतको रकम नपाउँदा गत वर्षको उखुमा घाटा खानुपरेको गुनासो गरे ।

सरकारले उखु किसानलाई अनुदान दिनेसम्बन्धी कार्यविधि समेत जिल्लामा आइसकेको छ । सहज भुक्तानीका लागि सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारीको संयोजकत्वमा कालेनिका प्रमुख र कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख सदस्य रहने गरि भुक्तानी समितिसमेत गठन गरिसकिएको छ ।

चिनी मिलले उपलब्ध गराएको उखुको विवरण आधारमा चिनि मिललाई नै एकमुष्ट निकासा दिने र चिनी मिलले किसानको खातामा जम्मा गर्नुपर्ने कार्यविधिमा उल्लेख रहेको कोलेनिका प्रमुख जगत थपलियाले बताए ।

मन्त्रालयले पछिल्लो पटक अनुदान भुक्तानीका लागि किसानको जग्गाको कित्ता नम्बर र क्षेत्रफलसहितको प्रमाण पुर्जा प्रतिलिपि, त्यो नभए करार सम्झौता कागजातको प्रतिलिपि र त्यो पनि नभए सम्बन्धित स्थानीय तहको सिफारिस पत्र प्राप्त भएपछि मात्र भुक्तानी दिने उल्लेख छ । यसका लागि किसानले प्रमाण पुग्ने कागजात सहित स्थानीय तहमा निवेदन दिनुपर्नेछ ।

प्रकाशित : माघ २८, २०७५ ०९:३९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हिमपातले गाउँ सेताम्य

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — लमजुङका पर्यटकीय गाउँ हिमपातले सेताम्य बनेका छन् । केही गाउँमा २ दशकपछि हिमपात भएको हो । पर्यटकीय गाउँमा कम्तीमा १ दशकपछि हिमपात भएको हो । 

हिमपातपछि लमजुङको पर्यटकीय घलेगाउँमा हिउँ खेल्दै पर्यटक । तस्बिर : आश गुरुङ/कान्तिपुर 

हिमपातपछि पर्यटकीय गाउँमा हिउँ खेल्नेको भीड लागेको छ । शुक्रबार राति र शनिबार बिहान परेको हिमपातले ग्रामीण पर्यटकीय गाउँ भरिभराउ छन् ।

चालु आर्थिक वर्षदेखि स्मार्ट भिलेजका रूपमा अघि सारिएको पर्यटकीय गाउँ घलेगाउँमा शनिबार मात्रै १ हजार ५ सय पर्यटक पुगेको पर्यटन व्यवस्थापन समिति, ग्रामीण पर्यटन घलेगाउँका कार्यालय सचिव दीर्घ घलेले बताए ।

उनका अनुसार गाउँमा ३२ घरमा होमस्टे छ । हिमपात पर्ने छाँटकाँट देखेपछि धेरै पर्यटक शुक्रबार नै आएर बसेका थिए । शुक्रबार रातिको हिमपातले गाउँमा पर्यटक बढेपछि रमाइलो बनेको उनले बताए ।

घलेगाउँमा शनिबार १ सयभन्दा बढी मोटरसाइकल र ६० वटाभन्दा बढी जिप आएका थिए । क्व्होलासोंथर गाउँपालिका अध्यक्षसमेत रहेका पर्यटन समितिका अध्यक्ष प्रेम घलेका अनुसार विगत १ दशकदेखि सबैभन्दा पर्यटक बढी घलेगाउँमा शनिबार भित्रिएका थिए ।

‘घलेगाउँमा एक दशकपछि बाक्लो हिमपात भयो । पर्यटक नअटेर कोही रातसाँझ फर्किए,’ उनले भने । घलेगाउँबाट नायु, घनपोखरा भएर अधिकांश पर्यटक भुजुङतर्फ गएको उनले बताए । ‘यति धेरै पर्यटक त अहिलेसम्म देखिएको थिइएन । हिमपातले पर्यटन प्रवद्र्धनमा ठूलो टेवा मिल्यो,’ उनले भने ।

क्व्होलासोंथर गाउँपालिका–१ बाग्लुङपानीसम्म हिमपात भएको वडाध्यक्ष पेमा गुरुङले बताए । उनका अनुसार समुद्री सतहदेखि १ हजार ६ सय मिटर उचाइमा हिमपात भएको छ । ‘अहिलेसम्म वडाका रापासिंह, कपुरगाउँलगायतमा हिमपात भएको थिएन । अहिले भयो । अचम्मै लाग्यो’ उनले भने ।

वडा नं. ५ सिङदीका अध्यक्ष गीतबहादुर गुरुङका अनुसार एक दशकपछि गाउँमा हिमपात भएको हो । वडा नं. ६ पसगाउँका अध्यक्ष मनलाल गुरुङले एक दशकपछि हिमपात हुँदा स्थानीय निकै खुसी भएको बताए । ‘पहिले खुमेरसम्म हिउँ पथ्र्यो । अहिले गाउँसम्म पर्‍यो,’ उनले भने ।

घलेगाउँसँगै जोडिएको मस्र्याङ्दी गाउँपालिका–१ घनपोखरामा भारी मात्रामा हिमपात भएको वडाध्यक्ष रुद्रमान गुरुङले बताए । उनका अनुसार घनपोखरा जिल्लाकै सबैभन्दा उचाइमा अवस्थित समुद्री सतहदेखि २ हजार २ सय ५० मिटर उचाइमा छ । ‘हिमपातले गाउँका कोही बाहिर निस्कन सकेका छैनन् । पर्यटक पनि आएका छन्,’ उनले भने ।

गाउँ नजिकै नायुमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक आएको उनले बताए । मस्र्याङ्दी– ३ सिउरुङस्थित पर्यटन समितिका सचिव उमरबहादुर गुरुङले १ दशकपछि हिमपात भएको बताए । ‘करिब १० वर्षपछि गाउँमा हिमपात भयो । पर्यटकले हिउँ खेलेका छन् । हामी हिउँ खेलेका छौं,’ उनले भने । हिमपातले पर्यटन प्रवद्र्धनमा सहयोग पुगेको उनले बताए । यस्तै, दूधपोखरी गाउँपालिकाको जोर्नी, देउरालीलगायत ठाउँमा हिमपात भएको स्थानीयले बताएका छन् ।

भुजुङमा २ दशकपछि हिमपात
क्व्होलासोंथर गाउँपालिका–४ भुजुङमा करिब २० वर्षपछि हिमपात भएको स्थानीयले बताएका छन् । हिमपातपछि आन्तरिक पर्यटक बढेको उनीहरूको भनाइ छ । भुजुङमै पर्ने कमागाउँमा पनि हिमपात भएको स्थानीय पूर्णकुमारी गुरुङले बताइन् ।

उनका अनुसार बगुम डाँडामा हिउँ नपरेसम्म हिउँ परिरहने पहिलेको भनाइ विगत १५/२० वर्षसम्म यत्तिकै भएको थियो । यसपटक बगुमको डाँडासम्म हिमपात भएको छ । ‘यो हिउँ त २० वर्षपछि भएको हो । पहिले गाउँको माथिल्लो भेगमा पथ्र्यो । अहिले त गाउँमै आयो,’ उनले भनिन् ।

क्व्होलासोंथर गाउँपालिका–४ का वडाध्यक्ष खिमबहादुर गुरुङका अनुसार यसअघि करिब १ हजार ७ सय मिटरको पिढिन्हें सम्म हिमपात अलिअलि हुन्थ्यो । अहिले १ हजार ६ सय मिटरको गाउँमै बाक्लो हिमपात भयो । ‘हिमपातपछि जनजीवन प्रभावित त भएको छ । त्योभन्दा पनि पर्यटक आएका छन् । गाउँले हिउँ खेलेका छन् । रमाइलो मानेका छन् ।’ हिमपातपछि गाउँका जग्गाजमिन सिञ्चित भएको र खेतीबाली राम्रो हुने उनले बताए ।

अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) इलाका संरक्षण कार्यालय भुजुङका अनुसार क्व्होलासोंथर गाउँपालिका र मस्र्याङ्दी गाउँपालिकाका ग्रामीण भेगमा हिमपात भएको छ । एक्याप बेंसीसहरस्थित पर्यटक सूचना केन्द्र तथा प्रवेश शुल्क काउन्टरका पर्यटन सहायक बालकृष्ण घलेले ग्रामीण पर्यटकीय गाउँमा हिमपातपछि पर्यटक आवागमन बढेको बताए ।

‘घलेगाउँ, भुजुङ, सिउरुङलगायत गाउँमा पर्यटक आगमन बढेको छ । घलेगाउँमा एकैदिन १ हजार ५ सय पर्यटक पुगेको छ’ उनले भने, ‘हिमपातले पर्यटन प्रवद्र्धनमा ठूलो टेवा पुगेको छ ।’

प्रकाशित : माघ २८, २०७५ ०९:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT