घर जलेपछि चन्दा उठाएर बिहे

भरत जर्घामगर

सिरहा — बिहे घरमा नातागोता, आफन्तजन र छिमेकी भरिभराउ थियो । सजिसजाउ टेन्टमा स्वयंवरका सोफा सजिएका थिए । विवाह घर बाजागाजाले गुन्जमायन अनि उमंग, टोलनै उल्लासमय । मंगलबार साँझ दुलाहाको पर्खाइमा थिए सिरहा गम्हरियाका राधेश्याम चौधरी परिवारसहित टोलवासी । 

राधेश्याम चौधरीकी जेठी छोरी सुष्माको विवाहमा सुनसरी डुमराहाबाट साँझ बेहुला सुरजसहित जन्ती आउने भएकाले मंगलबार बिहानैदेखि टोल छिमेकका निम्तालुलाई भोज खुवाउन पकवान तयारी भइरहेको थियो तर बिहे भोज बनाउन प्रयोग गरिएको ग्यास सिलिन्डरपड्किँदा क्षणभरमै उमंग रुवावासीमा परिणत भयो ।

सिरहाको लहान नगरपालिका २२ गम्हरियाका राधेश्यामकी जेठी छोरी सुष्माको बिहे भोज बनाउन प्रयोग गरिएको ग्यास सिलिन्डर बिहान ९ बजे पड्किँदा आगो लागी बिहे सामग्रीसहित दुई घर जलेर नष्ट भए ।

आगलागीबाट राधेश्यामका मामाका छोरा सुखीलाल चौधरी र थेटर चौधरीको घर, सरसामान जलेर नष्ट भयो । आगलागीबाट बिहेको सामग्री, खाद्यान्न, लत्ताकपडा, सुखीलाल चौधरीको ८ लाख नगदसहित गरगहना, थेटर चौधरीका घरका सामान जलेर नष्ट भयो ।

बिहेको उमंगमा रहेका निम्तालु टोलछिमेकी आगो निभाउन तल्लीन भए । लहान र गोलबजार नगरपालिकाको वारुण यन्त्रले तीन घण्टापछि आगो नियन्त्रणमा लिए पनि बिहे घर हेर्दाहेर्दै खण्डहरमा परिणत भयो । आगलागीबाट नगद, सुनचाँदी, गरगहनासहित २५ लाख रुपैयाँ बराबरको धनमाल जलेर नष्ट भएको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुमान छ ।

‘बिहेको उमंग स्थल हेर्दाहेर्दै खण्डहर भयो,’ बेहुलीका ठूलो बुबा बालकृष्णले भने, ‘सजिसजाउ बिहे घरमा दैवले विपत्ति निम्त्याइदियो ।’ विवाह सामग्री नष्ट भएपछि बेहुलीका बुबा राधेश्यामसँग भक्कानिनुबाहेक केही विकल्प रहेन ।

‘२ लाख रुपैयाँ स्वालम्बन बैंक, १ लाख श्रमजीवी बचत तथा ऋण सहकारी र ३ लाख रुपैयाँ गाउँघरमा ऋण लिएर छोरीको विवाह तयारी गरेको थिएँ,’ बेहुलीका बुबा राधेश्यामले भने, ‘एकातिर यस्तो विपत्ति आइलाग्यो, अर्कोतिर ऋण, दैवले पनि मै गरिबलाई नै दुःख दियो ।’

सम्पत्तिको नाममा डेठ कठा जग्गा मात्र भएका राधेश्यामको परिवारले हाउस वायरिङ गरेर गुजारा चलाएको थियो । पाँच छोरी र एक छोराका पिता राधेश्यामले सुनसरीबाट एसएलसी उत्तीर्ण जेठी छोरी सुष्माको मगनी भएपछि ऋण काढेर भए पनि विवाहको चाँजोपाँजो मिलाएका थिए । ‘हुर्केबढेको छोरी विवाह गर्नैपर्थ्यो,’ बुधबार बिहान छोरी अन्माएर पठाएपछि चिन्तित राधेश्यामले भने, ‘ऋण काढेर बिहे तयारी गर्दा मैमाथि वज्रपात आइपर्‍यो ।’

गुजारा चलाउन समस्या भएपछि पाँच वर्षअघि राधेश्याम वैदेशिक रोजगारीका लागि कतार हान्निएका थिए । आलमुनियम कम्पनीमा काम पाए पनि दुई वर्षमै कम्पनीटुटेपछि उनी फर्किए । त्यतिखेर कतार गएको ऋण माक्र चुत्ता गरे । पैसा कमाउन सकेनन् । ‘त्यसपछि गाउँघरमै हाउस वायरिङ गरेर गुजारा चलाएँ,’ उनले भने, ‘पटक पटक मैमाथि दैव लाग्यो हजुर ।’

आगलागीबाट सबै नष्ट भएपछि बिहे रोक्न हुँदैन भनेर छरछिमेक र वडाध्यक्ष विन्देश्वर यादवको पहलमा बिहे उतार्न तत्कालै चन्दा संकलन सुरु गरे । ‘छिमेकी भोटिया टोलबाट पनि तत्कालै २४ हजार नगद, गाउँबाट ९ हजार गरी ३३ हजार संकलन भएपछि लत्ताकपडा र विवाह सामग्री किन्न छिमेकी खटिए,’ छरछिमेक र नातागोताको गुन सम्झँदै राधेश्याम भन्छन्, ‘गम्हरीयाका घरलौरीबाट दाल, चामल, तरकारी संकलन भयो, कोही छिमेकी स्वयंम्वर स्थल सिंगार्न थाले ।’

६ घण्टामै पुनः बिहेस्थललाई पहिलाजस्तै सिंगारियो तर पहिलाजस्तो रौनक रहेन । छिमेकीले जन्तीलाई भोज खुवाउन खानेकुरा तयार पारे । नातागोता आफन्तले बिहेमा उपहार दिन दोहोरो सामग्री खरिद गरे । साँझ ९ बजे सुनसरी डुमराहाबाट जन्ती आए । बिहेकर्म गरेर बुधबार बिहान बेहुली अन्माएर पठाए । ‘सपनाजस्तै लाग्छ,’ टोलाइरहेका श्यामपरी र राधेश्याम दम्पतीले भने, ‘बिहे त टर्‍यो तर जीवनभर अविस्मरणीय बनेर मानसपटलमा रहिरहने भयो ।’

प्रकाशित : फाल्गुन ३०, २०७५ १०:१६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

परिक्रमावासीले मनाए होली

कान्तिपुर संवाददाता

धनुषा — मिथिला माध्यमिकी परिक्रमावासी कञ्चनवनबाट नै रंग अबिर दलेर होली मनाएका छन् । महोत्तरीको मडैबाट कञ्चनवन परिक्रमा आइपुगेपछि परिक्रमावासी होरी लोक गीत गाउँदै रंग अबिर दलेर होली मनाउन सुरु गर्छन् । कञ्चनवनमा रामसीताले होली मनाएको सम्झनामा परिक्रमावासीले होरी गाउँदै रंग अबिर लगाउने परम्परा छ । 

परिक्रमावासी राम प्रतीकात्मक रामसीताको खुट्टामा अबिर चढाएर एक आपसमा रंग अबिर दलेर होरी मनाएको सुन्दर सदनका महन्थ नवलकिशोर शरणले बताए । राजर्षि जनक र जानकीसित जोडिएका स्थललाई घुम्ने गरी हरेक वर्ष फाल्गुण शुक्ल पक्षमा मिथिला माध्यमिकी परिक्रमा आरम्भ हुन्छ ।

मिथिला पञ्चकोसी परिक्रमाको आरम्भ र अन्तका दुई/दुई गरी चार चरण भारतीय क्षेत्रमा परे पनि परम्परागत रूपमा प्राचीन मिथिला राजधानी हुंदैदेखि चल्दै आएको छ । नेपाल र भारतबीचमा राजनीतिक उतारचढाव भए पनि मिथिला माध्यमिकी परिक्रमाको मान्यतामा कुनै फरक आएको छैन । दुवै देशका धर्मप्राण मानिसहरू १५ दिवसीय मिथिला पञ्चकोसी परिक्रमामा सम्मिलित भएर पुण्यका भागी बन्छन् ।

सुख, समृद्धि र शान्ति तथा चारधामको दर्शन गरे बराबरको फल प्राप्ति हुने विश्वाससाथ गरिने १५ दिने मिथिला माध्यमिकी परिक्रमा गर्ने जनविश्वास छ । मिथिला महात्मअनुसार अठारौं शताब्दीदेखि माध्यमिकी परिक्रमाको रुपमा मनाइँदै आएको यस धर्मयात्राका सहयात्रीले रात्रि भजन कीर्तन गरी १५ दिन बिताउने गर्छन् ।

नेपालको १ सय ७ र भारतको २६ गरी १ सय ३३ किलोमिटर मिथिला परिक्रममा सहभागीहरू १५ दिन रात्रि बास बसेर बिहानै यात्र प्रारम्भ गर्ने चलन छ । धनुषाको कचुरीस्थित मिथिलाविहारी मठबाट मिथिलाविहारीको डोलाको नेतृत्वमा सुरु हुने परिक्रमाका यात्रु भारतको कलना, फुलहर, करुणा र बिसौल मटिहानी, जलेश्वर, मडै, ध्रुवकुण्ड, कञ्चनवन, हुँदै धनुषाको पर्वता, धनुषाधाम, सतोषर, औरहीमा रात विश्राम गरी पूर्णिमाको अघिल्लो रात जनकपुर आइपुग्छन् ।

पूर्णिमा बिहान जनकपुरको अन्तगृहपरिक्रमा गरी होली खेली १५ दिवसीय यात्रा सम्पन्न गरिन्छ । धार्मिक एवम् पारस्परिक सद्भावको प्रतीक बनेको परिक्रमा यात्राको नेपालमा १३ तथा भारतमा दुई गरी १५ विश्रामस्थलमा रात्रि विश्राम गर्ने गरिन्छ । मिथिला संस्कृतिलाई झल्काउने परिक्रमा मेलाले एकअर्कालाई सम्मान गर्ने र सहकार्य गरी अगाडि बढ्ने प्रेरणा दिने गरेको छ ।

मेलाको हरेक चरणमा दर्शकको भीड लाग्छ । व्यवस्थापनमा अहिले पनि सरकारको कुनै योगदान नरहे पनि हरेक चरणमा स्थानीयले चामल, दाल, तरकारी तथा दाउरा निःशुल्क वितरण गरी ठूलो सेवा पुर्‍याएको छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन ३०, २०७५ १०:१४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्