तरकारी बेचेर मनग्य आम्दानी

पवन यादव

सिमरा — कलैया उपमहानगरपालिका ८ बरेवाका बद्री महतो कोइरीको दिन अहिले तरकारी बारीमै बित्ने गरेको छ । बिहान उठेपछि नित्य करम पुरा गरेर उनी गाउ नजिकै रहेको काउली बारीमा पुग्छन । उनको पछिपछि छोराहरू गगनदेव कुशवाहा र सिकिन्द्र कुशवाहा पनि खेतमा पुग्छन । 

बाराको कलैया उपमहानगरपालिका ८ बरेवास्थित तरकारी बारीमा काउली देखाउँदै स्थानीय किसान बद्री महतो कोइरी । उनले काउली बेचेर दैनिक १० हजार रुपैयाँ नगद आम्दानी गरिरहेका छन् । तस्बिर : पवन/कान्तिपुर 

बाबु खुर्पी लिएर र छोराहरू साइकल, भांगा (ठूलो बोरा) लिएर खेतमा पुग्छन । खेतमा पुगेपछि बाबु काउली छानेर काट्छन । काटिएका काउली संकलन गरेर सडकमा ल्याई भांगामा राख्ने काम छोराहरूको हो । दुवै भाइ कलैया बजारमा पुर्‍याएर थोकमा काउली बिक्री गर्छन । यसपालि काउलीबाट मात्रै ६ लाख बन्दा बढी आम्दानी गर्ने लक्ष्य महतो परिवारले लिएको छ ।

महतो परिवारमा बाबु, छोराहरूको दिनचर्या यसरी नै बित्ने गरेको छ । उनले ५ कठ्ठामा काउली खेती गरेको बताए । २ साता देखी तरकारी बारीबाट बिक्री गर्न लायक काउली निस्कन थालेको उनले जानकारी दिए । ‘दैनिक ४ क्विन्टल जति काउली निस्कन (उत्पादन हुन) थाल्या छ,’ उनले भने, ‘अहिले बजारमा थोक भाउमा काउली बिक्री गर्दा दैनिक १० हजार रुपैयाँ जती आम्दानी गर्न थालेका छौं ।’ तरकारी खेती गर्न लागेको लगानीको प्रतिफल पाउन थालिएको उनले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार अहिले कलैया बजारमा थोकमा २५ रुपैयाँ किलोमा काउली बिक्री भईरहेको छ । व्यपारीलाई थोकमा काउली बेच्दा ढाल्टा (क्विन्टलमा १० किलो बढी काउली) दिनु पर्ने बाध्यता छ । ढाल्टा नदिएर आफैंले काउली बेच्दा फाइदा बढी हुन्थ्यो । बीरगंजका व्यापारीलाई ढाल्टा तिर्नु पर्दैन । तर कलैया बजारका व्यापारीलाई अनिवार्य ढाल्टा तिर्नु पर्ने बाध्याता रहेको महतोले बताए । किसानले मिहनेत गरी उत्पादन गरेको तरकारीबाट बजारमा तरकारी बेच्ने व्यपारी बढी फाईदा लिने गरेको उनले जानकारी दिए ।

किसानबाट किनेको काउलीको बिक्री मुल्य बढाएर आम्दानी गर्नुका साथै व्यपारीले ढाल्टा लिएर थप नाफा कमाउने गरेको उनले बताए । ‘किसान भन्दा बढी व्यपारी नै नाफामा छन,’ उनले थपे, ‘उनीहरू जिरो पर्सेन्ट रिक्समा तरकारी बेच्छन ।’ तर किसानले शत प्रतिशत जोखिम मोलेर समय लगाएरतरकारी उत्पादन गर्छन् । तर व्यापारी जति फाइदा कमाउन सक्दैनन् ।

किसानले गरेको उत्पादनको मूल्य पनि व्यपारीले नै आफूखुसी निर्धारण गर्ने गरेको उनले सुनाए । किसानले आफ्नो उत्पादनको मूल्य पनि राख्न पाइँदैन । व्यापारीलाई खुसी पार्न थोकमा काउली बिक्री गरेबापत ४० किलो काउली दैनिक निःशुल्क दिनु पर्ने बाध्यता रहेको खेतको तरकारी बजारमा पुर्‍याउँदै महतोका जेठा छोरा गगनदेव कुशवाहाले बताए ।

बबालुले काटी दिएको काउली भांगामा राखेर साईकलमा लोड गरी खेतबाट झन्डै ३ किलोमिटर पैदल हिंड्नुपर्छ । ‘भाइ सिकिन्द्रले पछाडिबाट साइकल धकेल्छन, म साइकल डोर्‍याउँछु,’ उनले भने, ‘बजार सम्म पुग्दा पुग्दै थाकिन्छ ।’ बजार पुर्‍याएबापत गरेको मिहनेत ज्याला जोडिंदैन । जती मिहनेत बजार पुर्‍याउदा हुन्छ । त्यो सबै किसानले बेहोर्नुपर्ने बाध्याता समेत रहेको उनले जानकारी दिए ।

अहिले आफनो बारीबाट निस्केको एउटा काउली डेढ देखी २ किलो तौलको रहेको उनले दाबी गरे । काउलीको तौल बढेसंगै उत्पादन बढने उनले अनुमान गरे । छिमेकी गाउमा हावाहुरीले बालीनाली बिगारे पछि उनको तरकारी बाली चाही सुरक्षित रहेको उनले बताए । असिनाले बाली बिगार्ने चिन्ताले अझ तौल बढने काउलीलाई बजार पुर्‍याउनु परेको उनले जानकारी दिए । अहिले सम्म डेढ लाख रुपैयाँ बराबरको काउली बजारमा बिक्री गरी सकिएको उनले जानकारी दिए ।

किसानको तरकारी बिक्री गर्न ढाल्टा नलिए व्यपारी घाटामा पर्ने कलैया बजारमा तरकारी बेच्दै आएका व्यपारी जोखन साहले बताए ।

‘किसानबाट किनेको मुल्यमा थोरै थपेर उपझोक्तासंग बित्री गर्नु पर्छ,’ उनले भने, ‘ ढाल्टा नलिए बजारको खर्च धान्नै सकिदैन ।’ हाम्रो पनि बालबच्चा छन । बजारमा बस्न धेरै खर्च लाग्छ । तरकारी पसलको भाडा पनि दिनु पर्छ । खर्च काटेर नाफा घाटा बराबर हुन्छ । व्यपारीलाई ढाल्टावापत लिएको तरकारी आम्दानीको मुख्य स्रोत रहेको उनले जानकारी दिए । कलैया बजारका सबै व्यपारीले किसानबाट ढाल्टा लिने गरेको उनले जानकारी दिए ।

कलैया बजारमा एक सय भन्दा बढी तरकारी बिक्री गर्ने पसल व्यपारीले संचालन गरेका छन । तरकारीको मुल्यमा एकरुपता ल्याउन र किसानलाई सघाउन सम्बन्धित निकायले चासो नदेखाएको किसानको आरोप छ ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७६ ०९:४२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

स्थानीय तहकाे प्राथमिकता सडक

पवन यादव

सिमरा — बाराका २ उपमहानगरपालिकासहित १६ वटै स्थानीय तहले यस आवको बजेटमा सडक पूर्वाधारलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेका छन् । जिल्लाकै जेठो नगरपालिकाका रुपमा रहेको कलैया उपमहानगरपालिकाले १ अर्ब १ करोड २२ लाख ३० हजार रुपैयाँ चालू वर्षको बजेट विनियोजन गरेको छ ।

‍जसमा सडक, भवन निर्माण, नालालगायत भौतिक पूर्वाधारको कामलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । पूर्वाधार निर्माणका लागि झन्डै ३४ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको कलैया उपमहानगरपालिका प्रमुख राजेश राय यादवले जानकारी दिए ।

उपमहानगरले दोस्रो प्राथमिकतामा शिक्षा राखेको छ । शिक्षा क्षेत्रको उत्थानका लागी सशर्त र निशर्त गरी झन्डै ३० करोड विनियोजित गरिएको छ । विद्यालय भवन निर्माण, नमुना विद्यालय कार्यक्रम, भत्केको विद्यालयको पर्खाल निर्माण, शौचालयलगायत पूरा गर्न बजेटमा जोड दिइएको उनले बताए ।

त्यस्तै नगर क्षेत्रभित्रका स्वास्थ्य संस्था, अस्पताललाई सुधार गर्न र सेवा विस्तार गर्न सशर्त र निशर्त गरी ११ करोड ४१ लाख रुपैयाँ विनियोजित गरिएको छ । जनप्रतिनिधि अभावमा सेवाको स्तर खस्कँदै गएपछि त्यसलाई सुधार गर्न उपमहानगरपालिकाले प्राथमितासाथ अघि बढिरहेको उनले जानकारी दिए । यहाँका ८० प्रतिशत बासिन्दा कृषि पेसामा निर्भर छन् ।

तर कृषि क्षेत्रको विकासका लागि उपमहानगरपालिकाले बजेटमा प्राथमिकता दिएको देखिँदैन । कलैया उपमहानगरपालिकाले कृषि क्षेत्रको उत्थानका लागि १ करोड १६ लाखमात्र विनियोजित गरेको जनाएको छ । नगर क्षेत्रको जनताको चित्त बुझाउन फुटकर (टुक्रे) योजनाका लागि पनि थोरैथोरै बजेटको योजना ल्याइएको उपमहानगरपालिकाले जनाएको छ ।

नगर क्षेत्रको उत्थानका लागी आकर्षक योजना बनाइए पनि कर्मचारी अभावले प्रभावकारी काम गर्न नसकिएको प्रमुख यादवले बताए । ‘थोरै संख्यामा रहेका कर्मचारीको भरमा काम गर्नुपरेको छ,’ उनले भने, ‘नगरपालिकाको अधिकांश फाँट प्रमुखविहीन छन ।’ वडा कार्यालय र उपमहानगरपालिकामा गरी २ सय ९ जनाको दरबन्दी रहेको उपमहानगर ४० जनाको भरमा चलेको छ ।

एउटा सचिवले २/३ वटा वडाको जिम्मेवारी सम्हालेका छन् । कर्मचारी अभावमा सेवाग्राहीले सोचेअनुरुप सेवा पाउन नसकेको उनले गुनासो गरे । नगर क्षेत्रभित्र सडक पूर्वाधारलाई अगाडि बढाउन साइड क्लियरेन्स गर्न समस्या भइरहेको उनले जानकारी दिए । त्यस्तै जितपुर सिमरा उपमहानगरले पनि भौतिक पूर्वाधार विकासलाई बजेटमा प्राथमिकता दिएको छ । जितपुर सिमराले चालू आवमा कुल १ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ नगर क्षेत्रको विकासका लागि बजेट विनियोजन गरेको छ ।

जसमा सडक पूर्वाधारलगायतमा २९ करोड रुपैयाँ भौतिक पूर्वाधार विकास शीर्षकमा विनियोजन गरेको छ । कुल बजेटको २५ प्रतिशत रकम शिक्षा क्षेत्रको विकासका लागि छुटयाएको जितपुर सिमरा उपमहानगरप्रमुख कृष्ण पौडेलले जनाए । शिक्षाका लागि नगर र वडा सबैमा गरी २९ करोड विनियोजन गरिएको उनले बताए । त्यस्तै स्वास्थ्य क्षेत्रमा ८ करोड रुपैयाँ, कृषि क्षेत्रको उत्थानका लागि ३ करोड बजेट विनियोजन गरिएको उनले जानकारी दिए ।

नगरवासीका लागी आकर्षक योजना ल्याइए पनि योजनालाई चुस्तदुरुस्त रुपले सम्पन्न गर्न कर्मचारी अभावले समस्या पारेको उनले जानकारी दिए । ‘कर्मचारी अभावले नगर र वडाको काम प्रभावित भएका छन्,’ उनले भने, ‘उपमहानगरलाई सञ्चालन गर्न पर्याप्त जनशक्ति छैन ।’ २ सय ६६ कर्मचारी आवश्यक रहेको उपमहानगरलाई ८० कर्मचारीको भरमा सञ्चालन गर्नु परेको उनले बताए । केन्द्र वा प्रदेश सरकार कसले कर्मचारी पूर्ति गर्ने चाँडै गर्नु पर्‍यो । दुबै उपमहानगरले छुटयाएको योजनाको बजेटलाई अन्य योजनामा रकमान्तर नगरिएको दुवैनगर प्रमुखले दाबी गरेका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७६ ०९:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्