दलालको आँखा गाउँले युवतीमा

ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — बागमती नगरपालिका १ डुमाजोरवासी १६ वर्ष नपुगेकी रविना कोइराला दुई सातायता निकै तनावमा छिन् । नागरिकतासमेत नबनेकी उनलाई वैदेशिक रोजगारीमा पठाइदिने प्रलोभन देखाई केही अपरिचित व्यक्ति पछि लागेपछि उनी दोधारमा परेकी हुन् ।

केही दिनअघि उनी बजारबाट घर जाने क्रममा स्थानीय एक खाजा पसलका साहुले बोलाए । खाजा पसलमा दुई अपरिचित व्यक्तिसमेत थिए । साहुले रिचार्जकार्ड दिँदै ती अपरिचित व्यक्तिको मोबाइलमा रिचार्ज गर्न भने ।

Citizen


उनले ती व्यक्तिको मोबाइलमा रिचार्ज गरिदिए । त्यसपछि बालिका घरतिर लागिन् । अपरिचित व्यक्तिले मोवाइल रिचार्ज कार्डको रकम फटाफट जम्मा गरिदिएको भन्दै बालिकालाई एक सयको नोट थमाए । तर उनले रकम लिन मानिन् । त्यति सहयोगका लागि किन पैसा दिनु पर्‍यो भन्ने प्रश्न गरिन् ।

छेउमै रहेको पसलेले समेत पैसा लिन आग्रह गरे तर पैसा लिइनन् । मोवाइलमा रिचार्ज गर्दैगर्दा ती पुरुषले वैदेशिक रोजगारीको प्रलोभन देखाए । उनले महिनामा ५० देखि ६० हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी हुने सुनाए । कोइरालाले नागरिकता नै नभई कोही विदेश जान सक्छ भनेर प्रतिप्रश्न गरिन् । त्यसलगत्तै ती व्यत्तिले काठमाडौंमै २० हजार तलब दिने आश्वासन जनाए । त्यतिबेलासम्म ती केटीले ती दुई व्यक्ति प्रलोभन देखाएर बालबालिकालाई ठग्ने मानिस रहेको भेउ पाइसकेकी थिइन् । उनीले ती व्यक्तिलाई आफू कहीं पनि नजाने भन्दै घरतिर लागिन् ।

त्यसपछि ती व्यक्ति उनको पछि लागे । मोबाइल रिचार्ज गरिदिएको भरमा उनीहरू पछि लागेपछि उनी बाटो परिवर्तन गरेर बजार तथा विद्यालय जान थालिन् । एक दिन ती दुई गाउँमा बालिकाको घर सोद्धै पुगे । घरमा अभिभावक नभएको मौका छोपी उनीहरू पुग्दा गाउँले जम्मा भए । त्यति बेलै प्रहरी बोलाएर ती दुईलाई गाउँलेले जिम्मा लगाए ।

प्रहरीले समातेर लगेपछि पीडितलाई जाहेरी दिन भने । तर जाहेरीका लागि वकिलले दरखास्त लेख्न मानेनन् । कुनै घटना नभएकाले कुन मुद्दा लगाउने भन्दै वकिलले दरखास्त लेख्न नमानेको पीडितका आफन्त भुवन कोइरालाले बताए । उनले वकिलको चर्को शुल्कका कारण पनि आफूपछि हटेको बताए । पीडकविरुद्ध जाहेरी नपरेपछि प्रहरीले सामान्य मिलापत्र गराएर फर्काइदिएको छ ।

‘मोबाइल रिचार्ज गरिदिएकै भरमा बहिनीको पछि दुई अपरिचित व्यक्ति परे, उनलाई पसलका साहुले नै सहयोग गरे, वैदेशिक रोजगारीको प्रलोभन देखाएर घरमै पुगेपछि हामीले प्रहरी बोलायौं,’ कोइरालाले भने, ‘प्रहरीको नियन्त्रणमा पुगेको व्यक्तिविरुद्धमा वकिलले दरखास्त लेखेनन्, चर्को शुल्क मागे । जाहेरी नपरेपछि प्रहरीले दुवैलाई मिलापत्र गराइदियो ।’ यसरी घरमै आएर तनाव दिनेविरुद्ध कानुनी उपचार पाउन नसकेको उनीहरूको गुनासो छ ।

उनीहरूले अर्काले दुःख दिएकोमा न्याय पाउन पनि वकिललाई दरखास्त लेखेबापत चर्को शुल्क तिर्नुपर्ने बताए । इलाका प्रहरी हरिवनका निरीक्षक पुरुषोत्तम कार्कीले कार्यालयमा जाहेरी नपरेपछि छोड्नुपरेको बताए । ‘उहाँहरूले जाहेरी दिनु भएन, जाहेरी नपरेपछि पक्राउ परेकालाई छोड्नु पर्‍यो,’ उनले भने, ‘मुद्दा नचल्ने भएपछि दुवै पक्षलाई राखेर मिलापत्र गराइदिएको हो ।’

विभिन्न प्रलोभन देखाएर महिलालाई वैदेशिक रोजगारसहित मुलुकमै रोजगारी लगाइदिने गिरोह सर्लाहीमा सक्रिय छ । पछिल्लो समय जिल्लाको उक्तरी क्षेत्रमा त्यस्ता गिरोह सत्रिय भएका छन् । यस क्षेत्रका महिलालाई कहिले महिला समूह त कहिले पुरुषको समूह रोजगारी दिने बहानामा फकाउने गरेको पाइएको छ ।

यस्ता गिरोहविरुद्धमा कानुनी उपचार नभएकाले उनीहरूको मनोवल उच्च बनेको छ । ‘पछिल्लो समय वैदेशिक रोजगारीमा पुर्‍याउने भन्दै गिरोह नै सक्रिय छ, यस्ता गिरोहमा कतै पुरुष देखिन्छन् त कतै महिला पनि,’ हरिवनका अच्युत सापकोटाले भने, ‘घरमा पुरुष नभएको मौका छोपेर गाउँघरका महिलालाई विभिन्न प्रलोभनदिइरहेका छन् ।’

प्रकाशित : वैशाख १२, २०७६ ०९:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नगरका विद्यालयमा स्थानीय पाठ्यक्रम

अर्जुन राजवंशी

विर्तामोड — झापाको बिर्तामोड नगरपालिकाले नगरभित्रका विद्यालयमा स्थानीय पाठ्यक्रम लागू गरेको छ । ‘आचरण सचेतना’ शिक्षा नगरभित्रका सबै सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयमा अनिवार्य गरिएको हो ।

झापाको बिर्तामोड नगरपालिकास्थित बिर्ताबजारमा रहेको महेन्द्र रत्न माध्यमिक विद्यालय ।तस्बिर : अर्जुन/कान्तिपुर

विद्यार्थीलाई घरपरिवार, छरछिमेक, साथीभाई, आफन्त, शिक्षक, आफूभन्दा ठूला र सानासंगको बोलीबचन, मानभाव, व्यवहार सिकाउन ‘आचरण सचेतना’ शिक्षा लागू गरेको नगर शिक्षा अधिकृत युवराज पाण्डेले जानकारी दिए । उक्त शिक्षाबाट विद्यार्थीलाई सभ्य र संस्कारी बनाउन सकिने उनको विश्वास छ ।

‘समाजमा विकृति बढ्दै गएको छ । बालबालिकाको बोलीबचन, बानी व्यवहार विग्रिदै गएको छ,’ पाण्डेले भने, ‘नयाँ पुस्ताका ७/८ बर्षका बालबालिकालाई यो शिक्षा दियौं भने भविष्यमा गलत बाटोमा जानबाट उनीहरूलाई रोक्न सकिन्छ । हाम्रो समाजअनुसार संस्कारी बनाउन सकिन्छ ।’

पाठ्यक्रममा व्यावहारिक शिक्षासंगै धार्मिक ज्ञान, संस्कार, संस्कृति, परम्परागत रितीरिवाज, धार्मिक सहिष्णुता, बाटो प्रयोग गर्दा अपनाउनुपर्ने ट्राफिक नियम, जैविक खानाको महत्व तथा विषादीयुक्त खानाबाट हुने नोक्सानीलगायत विषयवस्तुहरूलाई समेटेको उनले बताए ।

पाठ्यक्रमअनुसार विद्यार्थीलाई प्रयोगात्मकसहितको शिक्षा प्रदान गरिने छ । नगरभित्र १८ सामुदायिक र ५२ संस्थागत (निजी) विद्यालय छन् । ती सबै विद्यालयका कक्षा ३ र ४ का विद्यार्थीलाई ‘आचरण सचेतना’ शिक्षा दिनका लागि अहिले दुई सय पाठ्यक्रम र करीब १० हजार पाठ्यपुस्तक छपाईको क्रममा छ ।

‘आचरण सचेतना’ पाठ्यक्रममा पोषण, स्वास्थ्य, योग, स्थानीय लोकबाजा, सञ्चार, प्रविधि, वातावरण, प्राकृतिक प्रकोप, प्रदुषण नियन्क्रण, व्यत्तित्व विकासबारे पनि शिक्षा प्रदान गरिने फाठ्यक्रम निर्माण तथा लेखन समिति सदस्य एवं स्रोत व्यत्ति केशरबहादुर खवासले बताए ।

‘नैतिकवान र सभ्य समाज निर्माणका लागि यो पाठ्यक्रम निकै महत्वपूर्ण छ,’ खवासले भने, ‘प्रयोगात्मक रूपमै विद्यार्थीलाई शिक्षा दिन सकिने गरी पाठ्यक्रम निर्माण गरिएकाले यो शिक्षा प्रभावकारी र नतिजामुखी हुनेमा हामी विश्वस्त छौं ।’ पाठ्यक्रमका कारण विद्यार्थीले आफ्नो घर, गाउँ र समाजको तथ्यांकगत जानकारी राख्न सक्ने उनले बताए । नगरपालिकाले सामुदायिक विद्यालयहरूलाई निःशुल्क पाठ्यपुस्तक उपलब्ध गराउने छ ।

नगरभित्रका संस्थागत विद्यालयले भने पाठ्यपुस्तक छपाईको लागत तिरेर पुस्तक लान सक्ने व्यवस्था गरेको अधिकृत पाण्डेले बताए । सामुदायिक र संस्थागत दुवैमा ‘आचरण सचेतना’ पाठ्यक्रम नेपाली भाषामै अध्यापन हुने उनले बताए । यो विषयका लागि छुट्टै शिक्षकको आवश्यकता नपर्ने उनले बताए । ‘हामीले विद्यालयमा भएकै शिक्षकलाई तालिम दिएर यो विषय पढाउन सक्ने बनाउने छौं’ उनले भने, ‘विद्यार्थीले बुझ्न र सिक्न सक्ने गरी प्रोजेक्टरको प्रयोग, स्थलगत अवलोकन तथा भ्रमण पनि गराउने छौं ।’

विद्यालयमा पढेका तथा सिकेका कुराहरूलाई आफ्नो दैनिक जीवनमा लागू गराउन विद्यार्थीसंगै अभिभावकलाई पनि आचरण सचेतनाको ज्ञान दिने पाण्डेले बताए । यस क्रममा नगरपालिकाले मोहनमाया मावि, शुक्रराज आधारभूत विद्यालय र लक्ष्मी नारायण प्राथमिक विद्यालयका अभिभावकलाई नैतिक तथा व्यवहारिक ज्ञान दिने कार्य सम्पन्न गरेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख १२, २०७६ ०९:३७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्