बालबालिकाको त्रास हटाउन कक्षा

हुरी प्रभावित १६ वटा गाउँमध्ये १० गाउँमा बालमैत्री स्थल बनाएर उनीहरुलाई मनोपरामर्श दिनुको साथै खेलकुद र मनोरञ्जनको माध्यमले त्रास भुलाउने प्रयास
लक्ष्मी साह

बारा — हुरीको चपेटामा परेका बालबालिकाको त्रास हटाउन हुरी प्रभावित क्षेत्रमा १० वटा बालमैत्री स्थल सञ्चालन गरिएको छ । एक दातृ निकायको सहयोगमा हुरी प्रभावित १६ वटा गाउँमध्ये १० गाउँमा १० वटा बालमैत्री स्थल बनाएर उनीहरूलाई मनोपरामर्श दिनुको साथै खेलकुद र मनोरञ्जनको माध्यमले विपद् भुलाउने कक्षा सञ्चालन भइरहेको छ । 

बाराको फेटा गाउँपालिका–१, भलुहीमा त्रास हटाउन सञ्चालन गरिएको कक्षामा सहभागी झन्झावात प्रभावित बालबालिका । तस्बिर : लक्ष्मी/बारा

कक्षामा प्रोजेक्टरमार्फत कार्टुन, भिडियो तथा कथा सुनाउँदै उनीहरूलाई भुलाउने काम गरिएको छ । परवानीपुर, प्रसौनी, भलुही, भरबलीया, मनगढवा, पुरैनियामा कक्षा सञ्चालन गरिएको छ । प्रत्येक बालमैत्री स्थल (कक्षा) मा ५ वर्षमाथि र १४ बर्ष मुनिका १ सयदेखि १ सय ५० बालबालिका छन् ।

कक्षा संचालन गर्न २० जना महिला र पुरुष सहजकर्ता परिचालन गरी परिवारिक वातावरणमा कक्षा सञ्चालन गरिँदैछ । ‘विपद्पछि बालबालिकामा दीर्घकालीन मानसिक असर पर्न नदिन कक्षा संचालन गरिएको छ, यसले विपद्को त्रास हटेर परिवारिक बातावरणमा घुलमिल हुन सघाउ पुग्छ,’ बालमैत्री कक्षा सञ्चालन गर्ने सामाजिक संस्था ‘संरक्षण नेपाल’ का अध्यक्ष बृजमोहन कुसवाहाले भने, ‘बालबालिकालाई टेन्टमा राखेर ३ महिनासम्म कक्षा सञ्चालन गरिनेछ ।’

भीषण हुरीको चपेटामा २९ जनाको ज्यान गएको थियो, जसमध्ये ६ बालबालिकाले ज्यान गुमाएका थिए । पचासौं बालबालिका घाइते भएका थिए । कतिपयले अभिभावक गुमाएका थिए । ‘विपद्ले बालबालिकालाई जोखिममा पारेपछि बालमैत्री कक्षा संचालन गरी खेलकुद र मनोरञ्जन दिएका छौं,’ कुसवाहाले भने, ‘यसले उनीहरूको मानसिक अवस्थासन्तुलित रहन सहयोग मिल्छ ।’

प्रत्येक दिन कम्तीमा ३ घण्टा बालमैत्री स्थलमा राखेर कक्षा सञ्चालन गरिएको छ । हुरीले झन्डै दुई हजार घर भत्किएकाले सयौं बालबालिकाहरूको कापी, किताब, कलम, खेलकुदलगायतको सामाग्री हराएपछि उनीहरूलाई मानसिक विचलन आएको थियो । ‘दातृ निकायको सहयोगमा कक्षा संचालन गरी बालबालिकाको पीडा भुलाउँदै छौ,’उनले भने, ‘विस्तारै विपद् भुल्दै छन् ।’

उनका अनुसार कतिपय बालबालिकाले अभिभावक गुमाउँदा अहिले पनिमानसिक पीडामा छन् । ‘बालबालिकाहरूले बास गुमाएपछि समस्यामा परेका छन्,’ उनले भने, ‘सबैलाई एकता गरी कक्षा सञ्चालन गरेका छौं ।’

प्रकाशित : वैशाख १६, २०७६ ०९:३६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कागजपत्र नभएपछि हुरीमा ज्यान गुमाएका १८ जनाका परिवारले राहत पाएनन् 

राहत पाउन मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र, नाता प्रमाणित, जन्म दर्ता, विवाह दर्ता, नागरिकता र हुरीले मृत्यु भएको प्रमाणित कागजात हुनुपर्ने प्रदेश सरकारले मापदण्ड बनाएको
राहत वितरण गर्न मुख्यमन्त्री आउन लागेको बारे स्थानीय तह र सुरक्षा निकाय नै अनविज्ञ
लक्ष्मी साह

बारा — चैत्र १७ गते आएको हावाहुरीमा परी मृत्यु भएका २८ जनालाई राहत वितरण गर्न प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत कलैया पुगेपनि सबै पीडितले राहत भने पाएनन् । प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री राउत शुक्रबार मन्त्री, सांसद र नेता कार्यकर्ताको साथमा गाडीको लावालस्करसहित कलैयाको जिल्ला समन्वय समितिको सभाकक्षमा पुगेका थिए । 

अमेरिकी ‘एन्टा’ भन्ने संस्थाको ब्यानर मुनि मुख्यमन्त्री गद्दीले राहत वितरण गरे । ती अमेरिकी संस्थाले प्रत्येक मृतक परिवारलाई ५० हजारको दरले राहत दिन प्रदेश सरकारलाई अनुरोध गरेपछि मुख्यमन्त्री त्यहाँ आफ्नो सरकारबाट पनि घोषणा गरिएको राहत लिएर पुगेका थिए । तर प्रदेश सरकारले घोषणा गरेको उक्त राहत सबै मृतक परिवारले भने पाउन सकेनन् । केवल १० जनाले मात्र पाए । बाँकी १८ जना रित्तै हात फर्कन पर्‍यो ।
१८ मृतक परिवारको साथमा प्रदेश सरकारले तोकेको मापदण्डअनुसारको कागजात नभएपछि उनीहरुले शुक्रबार मुख्यमन्त्रीबाट राहत पाउन सकेनन् । राहत पाउने आशमा गाउँबाट टन्टलापुर घाममा सदरमुकाम कलैया पुगेका मृतक परिवार रित्तै फर्किए । उक्त राहत पाउन मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र, नाता प्रमाणित, जन्म दर्ता, विवाह दर्ता, नागरिकता र हुरीले मृत्यु भएको प्रमाणित कागजात हुनुपर्ने प्रदेश सरकारले मापदण्ड बनाएको थियो ।

‘मुख्यमन्त्री, सांसद र नेताहरुको अनुहार मात्र हेरेर फर्कियौं, राहत पाएनौ,’ एकै परिवारका ४ जना गुमाएका फेटा गाउँपालिका–६, पुरैनियाका मृतकका आफन्त रुस्तम अन्सारीले भने, ‘हामीसित कागजात थिएन, एकदिन अघि मात्र राहत लिन जानु भनेर गाउँपालिकाबाट खबर पाएको थियौं । त्यसैले गएको हो ।’

कागजातहरुको साथमा मृतकको नजिकको नातेदारलाई लिएर पछि आउनु होला भनेर फर्काइदिएको उनले बताए । यसैगरी श्रीमती र बुहारी गुमाएका फेटा गाउँपालिका–६, पुरैनियाका फैजुल हक मियाँले बुहारी बबिया खातुनको राहत नपाएको बताए । ‘बुहारीको नागरिकता, विवाह दर्ता, मृत्य दर्ता थिएन, त्यसैले बुहारीको राहत दिएन,’ श्रीमतिको मात्र दियो,’ उनले भने, ‘सबै कागजात लिएर जनकपुर आउन भन्नुभयो ।’

‘२० परिवारलाई राहत दिन मुख्यमन्त्रीज्यूले ३ लाख दरको २० वटा चेक लिएर आउनु भएको थियो, तर त्यो पनि सबैलाई दिइएन, जम्मा १० मृतक परिवारलाई प्रति मृतक ३ लाखको दरले चेक हस्तान्तरण गर्नुभयो,’ मुख्यमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार आतिश मिश्रले भने, ‘खासमा अमेरिकी संस्थाको राहत दिन पुग्नु भएको थियो, तर आफ्नै सरकारले घोषणा गरेको राहत पनि लिएर जाऔं भनेर आउनु भएको थियो । तर मृतक परिवारसँग कागजात अभावको कारण चेक ल्याइएको २० जनामध्ये १० जनाले मात्र पाए ।’ भीषण हुरीले यहाँ २८ जनाको मृत्यु भएको छ ।

जिल्ला प्रशासनबाट वा स्थानीय तहबाट हुरीले मृत्यु भएको प्रमाणित कागजात उपलब्ध नभएको उनले बताए । ‘स्थानीय तहले मापदण्डअनुसारको कागजात नबनाइदिएकोले सबै मृतक परिवारले राहत पाउन सक्नुभएन्, अर्को चरणमा पाउनुहुन्छ,’ उनले भने, ‘मुख्यमन्क्री ज्यूले राहत वितरण कार्यत्रममा उपस्थित स्थानीय तहका प्रमुखलाई कागजात तुरुन्त बनाइदिन निर्देशन दिनुभयो ।’

मुख्यमन्त्री लालबाबू राउतले अमेरिकी संस्था ‘एन्टा’ को आग्रहमा राहत बाँडन कलैया आएपनि जिल्ला प्रशासन कार्यालका अधिकारीहरु बेखबर थिए । ‘मुख्यमन्त्री आउनुभएको जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई थाहा भएन,’ जिल्ला प्रशासन कार्यालयका एक अधिकारीले भने, ‘हामीलाई राहत दिनेबारे कुनै जानकारी भएन, कसले पायो, कसले पाएन, थाहा भएन ।’

यस विषयमा प्रतिक्रिया लिन प्रमुख जिल्ला अधिकारी राजेश पौडेललाई पटकपटक फोन सम्पर्क गरे पनि त्यो सफल हुन सकेन । मुख्यमन्त्रीको साथमा भौतिक विकास मन्त्री जितेन्द्र सोनल र संघीय समाजवादी पार्टीका प्रतिनिधि सभा सदस्य रामबाबुकुमार यादव, रामसहाय यादव, पर्साका प्रदीप यादव, बाराका प्रदेश सांसद पारस साह, फोरम पार्टीका जिल्ला सह इन्चार्ज शिवनाथ पटेललगाएतका थिए ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७६ १०:५०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT