फर्म एउटाको, कारोबार अर्कैको

भूषण यादव

वीरगन्ज — आन्तरिक राजस्व कार्यालय वीरगन्जको विवरण अनुसार मोहनी इन्टरप्राइजेज बबिता कुमारी साहको नाममा दर्ता छ । उक्त फर्मको नाममा १६ करोड रुपैयाँ कर बक्यौता छ । राजस्व कार्यालयले पटक–पटक पत्राचार गरे पनि बबिता सम्पर्कमा आएकी छैनन् ।

०५६ भदौ २ मा दर्ता भएको मोहनी इन्टरप्राइजेजको नाममा भारतबाट ठूलो परिमाणमा कोइला आयात भएको छ । सम्बद्ध स्रोतका अनुसार बबिताका देवर मुकेश गुप्ताले उक्त आयात गरेका हुन् । सीमावर्ती विहारको रक्सौल निवासी गुप्ताले भारतको आसाम, गुहाटी र झारखण्डबाट कोइला आयात गरी नेपालमा बिक्री गर्दै आएका थिए । जनकपुरबाट वंशज नागरिकता लिएकी बबिताको बिहे रक्सौल निवासी मुकेशका दाजु कृष्ण साहसँग भएको थियो ।

भारतीय नागरिकसँग बिहे गरेपनि बबिताले नेपालको नागरिकता त्यागिनन् । त्यही नागरिकताका आधारमा मुकेशले मोहनी इन्टरप्राइजेज दर्ता गरी कोइला कारोबार गरेका हुन् । आन्तरिक राजस्व कार्यालय प्रमुख गोपीकृष्ण कोइरालाले बबिता र मुकेशलाई पक्राउ गर्न विभागलाई पत्राचार गरिसकेको जनाए ।

कोइला व्यापारी गुप्ताले मोहनी इन्टरप्राइजेजसँगै आफ्नै नाममा दर्ता रहेको शुभ श्री इन्टरनेसनल नामक फर्मबाट पनि कोइला कारोबार गरेका छन् । आन्तरिक राजस्व कार्यालयका अनुसार यहाँको भारतीय महावाणिज्य दूतावासको सिफारिसमा भारतीय नागरिकको हैसियतमा राजस्व कार्यालय वीरगन्जमा ०६० वैशाख २ मा शुभ श्री इन्टरनेसनल फर्म दर्ता गरेका थिए । आफ्नो नामको फर्ममा गुप्ताले कर बाक्यौता राखेका छैनन् ।

फरार रहेका गुप्तालाई सम्पर्कमा ल्याउन सिफारिस गर्ने महावाणिज्य दूतावासलाई समेत पत्राचार गरिने कर्मचारीले जनाएका छन् । भारतीय नागरिकको हैसियतमा शुभ श्री इन्टरनेसनल दर्ता गराएका गुप्ताले ०६४ वैशाख १६ मा जिल्ला प्रशासन कार्यालय पर्साको टोली नम्बर तीनबाट जन्मको आधारमा नेपाली नागरिकता समेत प्राप्त गरेका छन् । नागरिकता लिएर नेपाली नागरिक बने पनि गुप्ताले भारत सरकारले आफ्ना नागरिकलाई प्रदान गर्ने परिचय पत्र भने त्यागेका छैनन् । रक्सौल नगरपालिका निर्वाचन नामावलीमा गुप्ताको तस्बिर सहितको विवरण अझै देखिन्छ । उनको भाउजु बबिताको नाम समेत निर्वाचन नामावलीमा उल्लेख छ ।

आन्तरिक खटपटले पुराना कर्मचारीले जागिर छाडेपछि गुप्ताले गरेको गैरकानुनी क्रियाकलापको खुलासा भएको हो । राजस्व कार्यालय र प्रशासनले निगरानी बढाएपछि उनले अहिले गणपति कोल सप्लायर्सको नाममा कोइला आयात गरिरहेका छन् । वीरगन्ज नेसनल ट्रेडिङ निवासी एक महिलाको नाममा उक्त फर्म दर्ता रहेको छ । सम्बद्ध स्रोतका अनुसार केही महिना पहिलेसम्म एक सहकारीमा काम गर्ने ती युवती मुकेशको सम्पर्कमा आएपछि फर्म दर्ता गरिएको हो । ‘मुकेशका बुवा रामेश्वर गुप्ता पनि कोइला व्यापारी नै थिए, उनले पनि वीरगन्ज भन्सार क्षेत्रकी एक महिलाको नाममा फर्म दर्ता गरी करोडौंको कारोबार गरे,’ स्रोत भन्छ, ‘कर दाखिला नगरेपछि आन्तरिक कर कार्यालयले ती महिलाको नाममा पटक–पटक पत्रचार गरेको थियो, अझै कर बक्यौता छ ।

आन्तरिक राजस्व कार्यालयको विवरणअनुसार सार्वजनिक संस्था र विभिन्न फर्मको ८२ करोड कर बक्यौता छ । आयकर तर्फ ३८ करोड र मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) तर्फ ४४ करोड रुपैयाँ कर बक्यौता रहेको छ । आफ्नो नाममा फर्म दर्ता गरी अरूलाई कारोबार गर्न दिने प्रवृत्ति भयावह बन्दै गएको आन्तरिक राजस्व कार्यालय प्रमुख गोपीकृष्ण कोइराला बताउँछन् । ‘सोझासाझा, गरिब व्यक्तिको नाममा फर्म दर्ता गरी करोडौँको व्यापार गरी कर दाखिला नगर्ने प्रवृत्ति देखिएको छ,’ प्रमुख कोइराला भन्छन्, ‘यस्ता कारोबार गर्ने अधिकांश व्यापारी भारतीय हुन् ।’ कार्यालयका अनुसार भारतीय नागरिकले कारोबार गरेको गौरी निर्माण सेवाको पनि करिब १० करोड रुपैयाँ बक्यौता छ ।

फर्म दर्ताका लागि गाउँ–गाउँमा बिचौलिया घुमिरहेका हुन्छन् । ५ हजारदेखि १० हजार रुपैयाँको प्रलोभनामा फर्म दर्ता गरी अर्कैलाई कारोबार गर्न दिने गरेका छन् । यस्तो प्रवृत्ति बढ्दै गएपछि राजस्व कार्यालयले कडाई गरेको प्रमुख कोइरालाको दाबी छ । ‘कानुनी रूपले फर्म दर्ता रोक्न मिल्दैन,’ उनले भने, ‘तर, ठगिनबाट जोगाउन सचेत गछौँ, विभिन्न प्रश्न सोधेर मात्र दर्ता गर्छौं ।’

Citizen

कार्यालयका अनुसार कुल फर्म दर्ताको मूल्य अभिवृद्धि तर्फ ३०.१५ प्रतिशत र आयकर तर्फ ५६ प्रतिशत ननफाइलर छन् । जसले कार्यालयमा कर विवरण दिँदैनन् । ‘नेपालमा व्यापार गर्न र कर छल्न सजिलो भएकाले सीमावर्ती क्षेत्रका कारोबारीले नेपाली नागरिकको नाममा दर्ता गरिएका फर्मबाट कारोबार गर्छन्,’ एक जानकार भन्छन्, ‘एउटा फर्मबाट ४/५ महिना कारोबार गरेपछि फेरि नयाँ फर्मको खोजी हुन्छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७६ १०:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रदेशस्तरीय बहुभाषिक संगीत उत्सव

सुम्निमा चाम्लिङ

इटहरी — नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठान र संगीत साधना प्रतिष्ठान नेपाल ईटहरीको सहआयोजनामा भएको प्रदेश १ स्तरीय बहुभाषिक संगीत उत्सवमा थुप्रै कलाकारले भाषिक गीत गाए ।


गाकिन है गाकिन गाकिन गाकिन
सिङकौली सेवली सेलेले, शिल पन लै लै फेलेले
गाकिन है गाकिन गाकिन ।
सुरोम भुयादर शिलपाई,
आम कुली मूली सेवौ पाई
ईमर पति विमर प्रति वाई स्यामी,
छेसि याव्रो परमामी थर पुकि कारमामी।
नेपाली भाषामा अनुवाद,
जय सेरगेम जय जय, नाचिमा जाउजाउ जाहाजैमा
चन्डि देवो नाच नाच्दै, कुलो मुली सेवा ढोग गर्दै
कुल फूल मूल फूल राखेर, कुल देवतामा सबै थरी बसेर
जय सेरगेम जय जय ।
पाँचथरका उदय किरात कोईचले सुनुवार राई भाषाका गीत प्रस्तुत गरे ।
आफ्नो भाकामा उनले कुल देवतालाई सम्झेर आर्शीवाद मागेका छन् ।
बापोई चेगेरा रे गाछत चरिचे दुईटा
जलपोई पाराया दे
तह दुईटा ले रे बोपोई,मक दुईडा दे
आर दुईडा देरे बापोई छुवालार बादे
बापोई
नेपाली अनुवाद,
ए केटाहरू हो, रुखमा चढेर दुईवटा जलपाई टिपी देउ
तिमीलाई दुईवटा र मलाई घर लैजान दुई वटा फाल्तु टिप
जलपाईको अचारले भात खान साह्रै स्वादिलो हुन्छ ।

यस्ता अर्का गायक झापाका सुनिन राजवंशीले भने मायाप्रितीका गीत गाए । नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठान र संगीत साधना प्रतिष्ठान नेपाल ईटहरीको सहआयोजनामा भएको प्रदेश १ स्तरीय बहुभाषिक संगीत उत्सवमा उनी जस्ता थुप्रै कलाकारले भाषिक गीत गाए । विभिन्न जातिको भाषिक परम्परागत गीत संगीतको संरक्षण तथा बहुभाषिक गीत संगीतको विकासमा टेवा पुर्याउने उद्देश्यले उत्सवको आयोजना गरिएको थियो । इटहरीको तायाररिप्ची भवनमा गत शनिबार भएको उत्सवमा प्रदेश १ का मुख्य मन्त्री शेरधन राई थपडी मार्दै रमाईरहेका थिए । प्रदेश १ मा बोलिने मौलिक भाषाका गीतहरू पहिलोपल्ट प्रस्तुत भएको हो ।

उत्सवमा अधिकांश कलाकार युवा देखिए । नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्राज्ञ परिषद सदस्य, संगीत विभाग प्रमुख तथा बहुभाषिक उत्सवका संयोजक अशोक राईले नेपालमा बोलिने सबै भाषाको उत्थान गर्ने उद्देश्यले उत्सवको आयोजना गरिएको बताए ।नेपालमा बोलिने मौलिक भाषाहरू लोपन्मुख अवस्थामा रहेको बताउँदै उनले भने, ‘मौलिक गीत संगीतलाई मूलधारको संगीतसँगै लानुपर्छ भन्ने हो ।’ उत्सवमा नयाँ पुस्ताले कम्पोज गरेको भाषाका गीतहरू समेत प्रस्तुत भएको बताए । कार्यपत्रको आधारमा पुस्तक प्रकाशन गर्ने प्रतिष्ठानको योजना छ ।

मुख्यमन्त्री राईले भाषा संरक्षणका लागी उत्सवले महत्व राख्ने बताए् । भाषा संरक्षण गर्न नसके जिवित रहन नसक्ने उनको भनाइ थियो । समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली भन्ने सरकारले ल्याएको लक्ष्य पुरा हुनका लागी विभिन्न जातकिो मौलिक संस्कार, संस्कृति, भाषाको संरक्षण हुन नसके अपुरो हुने बताए । ‘जातीय र पहिचान झल्कने महासंग्रहालयका लागी प्रदेश सरकारले जग्गा खोजी गरिहेको छ । आवश्यक कार्यदल बनाउँदैछौ ।’ आगामी आर्थिक वर्षबाट सुरु हुने महासंग्रहालय प्रदेश १ को पहिचान झल्कने खालको हुने उनले बताए ।

नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठान सदस्य सचिव श्याम तमोटले भाषिक गीत संगीतको प्रवर्द्धनका निमित उत्सवको आयोजना गरिएको बताए । भाषिक गीतहरू आधुनिक लय र बाध्य यन्त्रमा गाउँदै युवाहरूलाई आकर्षण गर्न सक्नुपर्ने उनको भनाई थियो । ‘हाम्रा युवापिढीहरू विदेशी भाषाप्रति आर्कषित भएको छ । हामीले पनी युवाहरूलाई आकर्षण गर्न सक्ने खालका भाषिक गीतहरू बनाउन सक्नुपर्दछ । जस्ले गर्दा भाषा जर्गेना हुन सक्छ’ उनले भने । पहिलोपटक आयोजना गरिएको उत्सवमा लयलाई भन्दा भाषालाई जोड दिएको उनले बताए ।

‘आधुनिक गीतको लयलाई टिप्दा अहिलेका युवा पुस्ता आर्कषित हुने भए । त्यसैले लयलाई भन्दा भाषालाई जोड दिएका हौं,’ उनले भने । युवाहरूको बाक्लो सहभागी देख्दा भाषिक गीतसंगीतमा युवाहरू रमाउने गरेको उनको ठम्याइ छ । लोक गायिका सत्यकला राईले उत्सवको माध्यमबाट देशमा भएका मौलिक गीत,संगीतको उजागर हुने बताईन् । उत्कृष्ट भाषिक गीतहरू भएपनी प्रवर्द्धन हुन नसकेको अवस्थामा उत्सवले ठुलो टेवा पुग्ने बताईन् ।

प्रदेश १ मा रहेका १४ जातिका १८ वटा भाषाको गीतहरू प्रस्तुत भएको थियो । राजवंशी, बान्तवा राई, उराव, थारु, मगर, दुमी, लिम्बु, शेर्पा, सुनवार, चाम्लिङ, आठपहरिया, नेपाली भाषीका गीत समावेश भएका थिए । कुल ६ लाखको लागतमा सम्पन्न उत्सवमा ४ सय बढी प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७६ १०:३८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT