सीमा क्षेत्रमा अवैध सटही कारोबार

लक्ष्मी साह

बारा — प्रहरीले सुराकीका आधारमा सुवर्ण गाउँपालिका–७, सनफुलवास्थित दसगजा क्षेत्रबाट मंगलबार साँझ एक भारतीयलाई ५७ लाख ७९ हजार ४ सय ९० रुपैयाँसहित पक्राउ गर्‍यो ।

नेपालको महागढीमाई नगरपालिका–१ बरियारपुर गाउँमा ससुराली पर्ने भारतको मोतिहारी छौडादानो थाना दर्पा गाउँपालिका(११, पिपरा टोलका २४ वर्षीय वृजकिशोरकुमार कुसवाहा पक्राउ परेका हुन् ।

प्रहरीले उनले प्रयोग गर्ने बीआर ०५ एसी ४४८६ नम्बरको भारतीय बाइक पनि नियन्त्रणमा लिएको छ । जाँचका क्रममा बाइकको विभिन्न भागलगायत शरीरका विभिन्न भागमा लुकाएको रकम बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ । रकमको स्रोत नखुलाएपछि प्रहरीले उनलाई सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग ललितपुरमा पठाएको छ ।

यस्तै २०७४ चैत १२ (एक वर्षअघि) मा दसगजा क्षेत्रमा पर्ने विश्रामपुर गाउँपालिका–१ छतवामा ४० लाख नगद नेपाली रकम नेपाल ल्याउँदै गर्दा कुसवाहा जस्तै एक भारतीय नागरिक पक्राउ परेका थिए । मोतिहारी जिल्ला आदापुर श्यामपुर बजारका गुडुकुमार साह कानु नेपाली नम्बरको ना५४प १५४५ नम्बरको बाइकसहित पक्राउ परेका थिए ।

उनलाई पनि प्रहरीले सम्पत्ति शुद्धीकरण विभागमा अनुसन्धानका लागि पठाएको थियो । वृजकिशोर र गुडु प्रहरीको अभिलेखमा कायम भएका अवैध काराबारी हुन् । तर सीमा क्षेत्रमा यस्तो कारोबार गर्ने थुप्रै पाइन्छन । खुला सीमाको फाइदा उठाउँदै उनीहरूले यस्तो धन्दामा रमाएका हुन् ।

केही समययता सीमा क्षेत्रमा अवैद्य रकम सटही गर्ने कारोबारी बढेको सूचनाका आधारमा प्रहरी सक्रिय भएको छ । भारतीय रुपैयाँ अभावले यस्तो धन्दा फस्टाउँदै गएको हो । भारतीय रुपैयाँको आवश्यकता पूरा गर्न व्यक्तिले सटही कारोबार गरेका हुन् ।

भारतीय रुपैयाँ साट्नका लागि लाग्ने बट्टा (प्रति सय ३ रुपैयाँ) बाट कमाउने उद्देश्यले भारतीय र नेपाली नागरिकले सीमा क्षेत्रमा यस्तो धन्दा गर्न पल्केका हुन् । ‘व्यापार र जागिरभन्दा यसमा बढी कमाई हुने भएकाले यो कारोबार गर्छौ,’ एक सटही कारोबारीले भने, ‘कारोबार गर्न सजिलो छ ।’ नेपालका बैंकमा नेपाली रकम राखेर पारिको बैंकबाट भारतीय रकम झिकेर प्रति सयकडा ३ रुपैयाँको दरले बट्टा कमाएर कारोबार गर्ने गरिएको उनले बताए ।

नेपाली व्यापारीलगायतलाई भारतबाट कारोबार गर्न भारतीय रकम चाहिने भएकाले यो धन्दा फस्टाएको उनले सुनाए । सीमा पारिका भारतीयले नेपाली आफन्त, नेपाली श्रीमती, नातागोता, विश्वासिलो र साझेदारीमा काम गर्ने नेपालीको नाममा रहेको बैंक खातामा नेपाली रकम जम्मा गरी पारिको बैंकबाट भारतीय रकम झिकेर भारतीय रकम सटही गर्न यस्तो धन्दा अपनाइएको उनले बताए । अहिले स्थानीय तहमा बैंक भइसकेकाले त्यस्तो कारोबार गर्नेहरू झन् बढेका छन् ।

प्रहरी अधिकारी रञ्जितसिंह राठौरका अनुसार सीमा क्षेत्रमा हुण्डी र बट्टा कमाउन अवैद्य सटही गर्ने संगठित गिरोह बढा निगरानी बढाइएको छ । यसैबीच स्रोत नखुलेको रकमसहित पक्राउ पर्नेका पक्षबाट प्रहरी अधिकारीसँग ‘लबिइङ’ गर्ने बढेका छन । उनीहरूलाई बचाउन पक्राउ परेकै मितिमा रकमको स्रोत खुलाउन तमसुक गर्ने गरिएको स्रोतको भनाइ छ ।

‘हुण्डी र अवैद्य सटही कारोबार गर्ने फरक(फरक गिरोह छन् । हुण्डीमा सरकारलाई तिर्नुपर्ने विनिमय दर अनुसारको खरिद तथा बिक्री मूल्य तिर्नु पर्दैन,’ उनले भने, ‘बैंकबाट कारोबार नगरेर हातोहात कारोबार गर्छन्, जसबाट उनीहरूलाई एक त सरकारलाई कर तिर्नु परेन र अर्को बैंकमा स्रोत खुलाउनुपरेन । नोक्सानी नभएर सिधै कमाइ भयो ।’ यसैगरी सटही काम गर्नेले नेपाली रकमबाट भारतीय रकम साटेर बढी मुनाफा कमाउन बट्टाको काम गर्ने गरेको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : असार ५, २०७६ १०:०८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

घुम्टे जाने पदमार्ग बनाइँदै

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — बागलुङको पर्यटकीय स्थल घुम्टे पुग्न पदमार्ग निर्माण थालिएको छ । प्याराग्लाइडिङको सम्भावना बोकेको घुम्टे पुग्न स्थानीयले गलकोट नगरपालिका–७ को मल्ममा रहेको राम्चेढुंगा हुँदै जाने पदमार्ग निर्माण थालेका हुन् । 

केही महिना अघि परीक्षणका लागि आएका प्यारापाइलट र पर्यटन व्यवसायीले यो घुम्टे क्षेत्रको अवलोकन गरेका थिए । घुम्टे जिल्लाकैअग्लोमध्येको पहाड हो ।

त्यहाँ पुग्न ५ घण्टा पैदल हिँड्नुपर्छ । ऋषिमुनीले तपस्या गरेको स्थानको रुपमा चिनिएको राम्चेढुंगा र गुफाचौरलाई चिनाउन घुम्टे पुग्ने पदमार्ग समेत बनाइएको राम्चेढुंगा पर्यटन विकास समितिका अध्यक्ष विष्णु थापाले बताए । ‘प्याराग्लाइडिङ र साहसिक पदयात्राका लागि धेरैले रोजाइमा पारिसकेपछि हामीलाई पूर्वाधार बनाउने चुनौती थपियो,’ उनले भने, ‘पहिलो चरणमा १५ लाख रुपैयाँको पूर्वाधारबाट थालेको काममा लगानी पनि भित्रिँदै छ ।’

गत मंसिरमा भएको गलकोट महोत्सव र पुसमा आयोजित राम्चेढुंगा पर्यटन मेलापछि आन्तरिक पर्यटकले यहाँ भ्रमण गर्न थालेका छन् । व्यवसायी र पाइलटकै सल्लाहमा गलकोट नगरपालिकाले ३ लाख रुपैयाँ खर्चेर रनवे बनाएको छ । यहाँबाट उडेका ग्लाइडर मल्मस्थित आँगखेत र बाँसखोलामा अवतरण गर्छन् । डिभिजन वन कार्यालयले हरियाली पार्क र उद्यान निर्माणका लागि पनि राम्चेढुंगालाई नै रोजेर काम थालेको छ ।

गण्डकी प्रदेशको उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले पनि २० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ । उक्त रकमबाट पदमार्ग निर्माण गरिने निर्माण समिति अध्यक्ष रुद्र केसीले बताए । चालु आर्थिक वर्षमा झन्डै एक किलोमिटर मात्र पदमार्ग बनाउने योजना छ । घुम्टेसम्म पुग्न झन्डै ५ किलोमिटर लामो पदमार्ग बनाउनुपर्छ । यहाँबाट पूर्वमा हटिया, पश्चिममा पाण्डवखानी र रमुवा, उत्तरमा घुम्टेको पहाड, माछापुच्छ्रे र अन्नपूर्ण हिमाल तथा दक्षिणमा गुल्मीको वामीटक्सार र मुसिकोट देखिन्छन् ।

३ हजार २ सय मिटर अग्लो घुम्टेमा पर्यटक लैजान पदमार्ग आवश्यक भएको अध्यक्ष केसीले बताए । ‘यो पदमार्ग बनिसक्दा घुम्टे जाने बाटोसमेत दुई घण्टा छोटो हुन्छ,’ उनले भने, ‘१० करोडको गुरुयोजना बनाएर काम थालेका छौं ।’ उनका अनुसार दैनिकजसो भ्रमण तथा वनभोजका लागि पर्यटक जान थालेपछि वडा र नगरपालिकालाई खानेपानीको योजना पार्ने तथा सरसफाइको काम थाल्ने चुनौती थपिएको छ ।

मल्मदेखि घुम्टेसम्म पदमार्ग निर्माण गरिने भए पनि बीचको केही भागसम्म सडक लैजान सकिने अवस्था छ । नगरप्रमुख भरत शर्मा गैह्रेले सजिलै पुग्ने गरी सडक बनाउने योजनामा लगानी थालिएको बताए । ‘नगर गौरवको आयोजनामा यो सडक राखेका छौं,’ गैह्रेले भने, ‘चालु वर्ष ६० लाख रुपैयाँको कामबाट थालिएको सडकलाई ग्राभेल सकेपछि कालोपत्रेका लागि पनि योजना बनाइनेछ ।’ यो पदमार्गको आधार खण्डसम्म पाण्डवखानी जाने मोटरबाटोको पनि सुविधा छ ।

पदमार्ग निर्माण भइरहेका दुई गाउँमा होमस्टे बनाउन प्रोत्साहन गरिएको समितिकी सदस्य रुपा खडकाले बताइन् । आमा समूहले तरकारी खेती र पशुपालन थालिसकेका छन् । होमस्टेबारे तालिम पनि लिएकोले सञ्चालनमा आउने उनले बताइन् । आमा समूहले भजन र स्थानीय सालैज्यो लगायतका भाखामा पर्यटकलाई स्वागत गर्ने तयारी गरेका छन् । पुरुषको समूहले व्यवस्थापकीय सहयोग गरिरहेको स्थानीय घुम्टे युवा समाजका अध्यक्ष थम्मन थापाले बताए ।

‘अब अर्ग्यानिक खाना खुवाउने, पर्यटकलाई बोलाएर गाउँमा समृद्धि खोज्ने हो,’ उनले भने, ‘पर्यटन प्रवर्द्धनबाटै समृद्धि खोज्ने भनेपछि विदेशका युवाले पनि फर्केर साथ दिने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।’ नगरपालिका, पर्यटन बोर्ड र प्रदेश सरकारसमेत पर्यटकीय क्षेत्र बनाउने समितिको कार्यक्रममा सहमत भएपछि प्रस्ताव लेखन र पूर्वाधार निर्माणमा जोड दिएकोउनले बताए ।

प्रकाशित : असार ५, २०७६ १०:०६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्