गर्मीले विद्यार्थी बेहोस

मध्य मधेसमा तापक्रम दैनिक रूपमा बढदै गएपछि विद्यार्थी बेहोस हुने, टाउको दुख्ने, तनावमा पर्ने जस्ता लक्षण देखिन थालेका छन्
अवधेशकुमार झा

राजविराज — विद्यालयमा छुटी हुने बेलामा गर्मीका कारण सोमबार राजविराजस्थित दुर्गा सेकेन्ड्री स्कुलका एक विद्यार्थी बेहोस भए । विद्यालय प्रशासनले तत्कालै उनलाई कक्षाबाट बाहिर ल्याई प्रारम्भिक उपचार गरे । केही बेरपछि उनी होसमा आए । दुर्गा स्कुलमा सोमबार भएको यो घटना पछिल्लो समय सप्तरीका धेरै विद्यालयका विद्यार्थीमा देखिन थालेको छ । 

तापक्रम दैनिक रूपमा बढदै गएपछि विद्यार्थी बेहोस हुने, टाउको दुख्ने, तनावमा पर्ने जस्ता लक्षण देखिन थालेका छन् । जिल्लाका धेरै विद्यालयमा टिनको छानो भएको घर तथा बिनापंखामा विद्यार्थी अध्ययन गर्नुपर्दा समस्या झनै थपिएको छ ।

गर्मी बढदै जाँदा केही स्थानीय तहले टिफिनसम्म मात्र पढाइ गर्ने गरिए पनि अझै पनि जिल्लाका सबै विद्यालयमा अत्यधिक गर्मीबीच अध्ययन अध्यापन भइरहेको छ । ‘अहिले गर्मी खपिनसक्नुभएको छ,’ राजविराजका अभिभावक कन्हैया मिश्राले भने, ‘यो मौसम विद्यार्थीका लागि पढ्ने खालको होइन, विद्यार्थी तनावमा गएर पढ्न सक्दैनन् ।’

विद्यालय सञ्चालन गर्नु बाध्यता भएको दुर्गा सेकेन्ड्रीका प्रिन्सिपल चन्द्रशेखर देवले बताए । ‘हाम्रोमा त टिनको छानो भएको कक्षाकोठा छैन,’ उनले भने, ‘सबै कक्षामा पंखासमेत छ जसका कारण केही हदसम्म विद्यार्थी जोगिएका छन् ।’ उनले असार १२ देखि परीक्षा लिएर मात्र बिदा दिन सकिने बाध्यता रहेको सुनाए ।

तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिकाका अध्यक्ष सतिशकुमार सिंहले गर्मी अत्यधिक बढदै गएपछि आफ्नो गाउँपालिका क्षेत्रभित्रका सबै विद्यालयमा टिफिनसम्म मात्र अध्यापन गराउन निर्देशन दिइएको बताए । ‘पूरा समय बढाउन सक्ने खालको मौसम छैन,’ अध्यक्ष सिंहले भने, ‘मौसम यसैगरी प्रतिकूल भइरहे विद्यालय बिदा नै गर्नुपर्ने स्थिति छ ।’

पछिल्लो केही दिनदेखि गर्मी अत्यधिक रूपमा बढेपछि आइतबार र सोमबार भने ३९ डिग्रीमा तापक्रम पुगेको छ । राजविराज नगरपालिकाका मेयर शम्भुप्रसाद यादवले पनि प्रतिकूल मौसमका कारण विद्यार्थीलाई अध्ययन गर्न सक्ने अवस्था नरहेको स्विकारे । उनले गर्मी अत्यधिक बढेकाले सरोकारवालासित छलफल गरी विद्यालयमा बिदा दिने तयारी गरिएको बताए ।

लामो समयदेखि पर्याप्त वर्षा नहुँदा भूमिगत जलको स्तर निक्कै तल गएका कारण खानेपानीका ट्युबवेलमा पानी आउनेक्रम समेत कम भएको छ । ग्रामीण क्षेत्रमा रहेका पोखरी सुक्न थालेका छन् । धेरै स्थानमा ट्युबवेलमा पानी आउने छोडेको खानेपानी तथा सरसफाइ डिभिजन कार्यालय राजविराजका इन्जिनियर शैलेन्द्रकुमार झाले बताए । प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेन्द्र पौडेलले गर्मीका कारण जिल्लाको जनजीवनमा प्रभाव परेको बताए ।

बिहान हुनेबित्तिकै चर्को घामसँगै तापक्रम अत्यधिक बढ्ने गरेको छ । सप्तरीसँगै प्रदेश २ का अन्य जिल्लामा पनि अत्यधिक गर्मीले असहज स्थिति उत्पन्न भएको हो । झाका अनुसार जिल्लाको उत्तरी र पश्चिमी क्षेत्रमा भूमिगत जलको स्तर निक्कै तल गएका कारण ट्युबवेलमा पानी आउन छोडेको हो । ‘रूपनगर र धर्मपुरलगायत उतरपूर्वी क्षेत्र तथा पातोलगायतका पश्चिमी क्षेत्रमा भूमिगत जलको स्तर निक्कै तल गएको छ,’ इन्जिनियर झाले भने, ‘ती क्षेत्रका धेरै ट्युबवेलमा पानी आउन छोडेको छ ।’

गर्मीका कारण अस्पतालमा बिरामीको चाप थेगिनसक्नुभएको छ । गजेन्द्रनारायण सिंह अस्पताल राजविराजका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. चुमनलाल दासमा अनुसार अत्यधिक गर्मीसँगै अस्पतालमा बिरामीको चाप अत्यधिक बढेको छ । अहिले ओपीडीमा दैनिक रूपमा डेढ सयदेखि दुई सयसम्म बिरामी आउने गरेको डा दासले जानकारी दिए । अहिले आउने बिरामीमा ज्वरोका बिरामी अत्यधिक रहेको उनले बताए । ‘महामारीकै रूपमा कुनै रोगका बिरामी आएका छैनन्,’ डा. दासले भने, ‘तर केही दिनअघिको तुलनामा अहिले गर्मी बढेसँगै बिरामीको चाप भने ह्वातै बढेको छ ।

उनका अनुसार गर्मी अत्यधिक बढदा खानपानमा सचेतना नहुँदा बिरामी भई अस्पताल पुग्नेको संख्या बढदै गएको हो । अस्पतालमा बालबालिका अत्यधिक आउने गरेको उनले सुनाए ।

दिउँसो तातो हावा, चर्को घाम र गर्मीका कारण बजार क्षेत्रमा सर्वसाधारणको चहलपहल कम देखिन्छ भने सरकारी कार्यालयमा पनि सेवाग्राहीको उपस्थिति पातलिने क्रममा छ । गर्मीकै कारण राजविराजलगायतका पूर्वका बजारमा दिउँसोका बेला सर्वसाधारणको चहलपहल कम हुने गरेको छ ।

खासगरी मजदुरी गर्ने, रिक्सा र ठेला चलाएर गुजारा गर्नेहरू गर्मीको मारमा परेका छन् । गर्मी बढदै गएपछि बजार क्षेत्रमा अहिले चिसो पेय पदार्थ, कागतीको रस, उखुको रसको बिक्री पनि हवात्तै बढेको छ । बजारमा अहिले फ्रिज, कुलर र पंखाको बिक्री अत्यधिक छ । ती विद्युतीय सामग्रीको अत्यधिक प्रयोगका कारण सर्वसाधारणको खर्चलाई समेत बढाएको छ ।

प्रकाशित : असार ११, २०७६ ०९:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सहिद परिवारलाई दुधालु भैंसी

मधेस आन्दोलन, जनआन्दोलन र माओवादी विद्रोहका क्रममा सहिद भएका र सख्त घाइते भएका परिवारलाई दुधालु भैंसी र गोठ सुधारका लागि ३० हजार मन्त्रालयले प्रदान गर्दै
अवधेशकुमार झा

राजविराज — प्रदेश २ को भूमि व्यवस्था तथा कृषि सहकारी मन्त्रालयले मधेस आन्दोलन, जनआन्दोलन र माओवादी विद्रोहका क्रममा सहिद भएका र सख्त घाइते भएका परिवारलाई दुधालु भैंसी वितरण गर्न सुरु गरेको छ ।

कृषिमन्त्री शैलेन्द्रप्रसाद साहले आइतबार राजविराज ९ मलेठस्थित सहिद स्मारक नजिक आयोजित कार्यक्रममा मधेस आन्दोलनका क्रममा भारदहमा भएका सहिद राजीव राउतकी श्रीमती नीलमलाई भैंसी हस्तान्तरण गर्दे उक्त कार्यको शुभारम्भ गरे ।

सहिद र घाइते परिवारलाई जीविकोपार्जनका लागि आर्थिक आर्जन गर्न भैंसी वितरण गरिएको मन्त्री साहले बताए । वितरण गरिएका भैंसी कम्तीमा पाँच लिटर र बढीमा ९ लिटरसम्म दूध दिने किसिमको रहेको छ । भैंसीसँगै मन्त्रालयले भैंसी पाउने परिवारलाई प्रतिपरिवार ३० हजार रुपैयाँसमेत वितरण गरिरहेको छ ।

भैंसीलाई राख्नका लागि गोठ सुधार तथा प्रारम्भिक चरणमा आहाराका लागि रकम दिने गरिएको मन्त्रालयका सचिव विजयचन्द्र झाले जानकारी दिए ।

आइतबार मलेठमा २० जनालाई उक्त भैंसी वितरण गरिएको छ भने सोमबार भारदहमा थप १४ भैंसी वितरण गर्ने कार्यक्रम रहेको छ । सप्तरी जिल्लामा १८ सहिद र १६ जना सख्त घाइतेका परिवारलाई भैंसी वितरण गर्ने योजना छ । मन्त्री साहका अनुसार सिरहामा ४, सप्तरीमा १८, धनुषामा ३, महोत्तरीमा ९, सर्लाहीमा ७, रौतहटमा ५, बारामा ५ र पर्सामा ७ गरी कुल ५८ सहिद परिवारलाई भैंसी वितरणको कार्यक्रम चालु आर्थिक वर्षमा रहेको छ ।

यसैगरी सिरहामा १४, सप्तरीमा १६, धनुषामा ५, महोत्तरीमा २, सर्लाहीमा ९, रौतहटमा ४, बारामा ४ र पर्सामा १० गरी कुल ६४ सख्त घाइते परिवारलाई पनि भैंसी वितरण गरिने मन्त्री साहले जानकारी दिए । वितरण गरिएका भैंसी तीन वर्षसम्म बेच्न नपाइने गरी सम्झौता गर्ने गरिएको पशुपक्षी विकास महाशाखा प्रमुख इन्द्रदेव साहले बताए ।

यसवर्ष प्रक्रियामा छुट भएकालाई अर्को वर्ष पनि वितरण गरिने मन्त्री साहले जानकारी दिए । ‘हामीले चाहेर पनि सहिद र घाइते परिवारका लागि धेरै गर्न सकिइरहेका छैनौं,’ मन्त्री साहले भने, ‘तर संघीयता प्राप्तिमा प्राणको आहुति दिने सहिद परिवार र आफ्नो जीवनको परवाह नगर्ने घाइते परिवारलाई सक्दो सहयोग गर्न प्रदेश सरकार प्रतिबद्ध छ ।’

मधेस आन्दोलनका सहिद परिवारलाई प्रदेश सरकारको पहिलो मन्त्रिपरिषदको निर्णयबाट एक परिवार एक रोजगारको सन्दर्भमा हरेक सहिद परिवारलाई नियुक्ति पत्र दिई सकिएको र व्यवस्थापन मिलाउने क्रममा रहेको मन्त्री साहले जानकारी दिए । प्रदेश सरकारले क्रमैसँग मधेस आन्दोलनका घाइते परिवारलाई आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराइरहेको उनले जानकारी दिए ।

सहिदका बालबालिकाको अध्ययनका लागि प्रदेश सरकारले विशेष छात्रवृत्ति योजना ल्याएको जानकारी दिँदै मन्त्री साहले त्यसको सदुपयोग गर्न सबैमा आग्रह गरे । ‘सहिद परिवारको आँखामा आँसु आए त्यो हाम्रा लागि श्रापसरह नै हुनेछ,’ मन्त्री साहले भने, ‘त्यसैले सहिद परिवारलाई हरसम्भव सहयोग गर्न प्रदेश सरकार प्रतिबद्ध छ ।’

प्रकाशित : असार ९, २०७६ ११:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT