सुत्केरीलाई कुखुरा

चन्द्रपुर नगरपालिकाद्वारा सुत्केरी, गर्भवती महिलालाई कुखुरा, घिउ तथा बीउबिजन वितरण 
शिव पुरी

बेतौना, रौतहट — चन्द्रपुर–८ बेतौना गाउँको क्लवघरमा मंगलबार बिहान काखमा बच्चा बोकेर हूलका हूल सुत्केरी महिला जम्मा भए । कोही दूधे बालक बोकेर आएका थिए, कतिले घरमै छाडेका थिए । उनीहरूमध्ये कोही गर्भवती पनि थिए । नगरपालीकाले उनीहरूलाई कुखुरा वितरण कार्यक्रम राखेको थियो । 

गाउँका सुत्केरी, गर्भवती महिलालाई बहुक्षेत्रीय पोषण योजनाअन्तर्गत युरोपेली संघ र संयुक्त राष्ट्रसंघिय बालकोष (युनिसेफ) को सहयोगमा नगरपालिकाले कुखुरा, घिउ तथा बीउबिजन वितरण गरेको हो । उनीहरू कुखुरा पाएपछि खुसी भए । गाउँकी २० वर्षीया शर्मिला राम कुखुरा च्यापेर खुसी हुँदै घर फर्किन् । ‘अण्डा दिने कुखुरा पाएको छु । यसलाई पालेर राख्छु,’ उनले भनिन्, ‘यसरी सुत्केरीलाई कुखुरा दिएको पहिलो पटक हो । हामी खुसी छौं ।’ नगरपालिकाको बहुक्षेत्रीय पोषण कार्यक्रम संयोजक सागर साहले कुखुरा वितरणपछि काटेर नखान सुझाव दिइएको थियो । कुखुराले अण्डा पार्ने र त्यही खान उनीहरूलाई सुझाए ।

नेपालमा गरिबीका कारण बालबालिका दीर्घ कुपोषणबाट ग्रस्त रहेको यथार्थलाई मध्यनजर गर्दै खाद्यान्न अभाव रहेको क्षेत्रमा खाद्यसुरक्षा सुनिश्चित गर्न, पहुँच बढाउन, दीर्घ कुपोषणको समस्या समाधान गरी पोषणको स्थितिमा सुधार ल्याउन सुनौलो हजार कार्यक्रम ल्याइएको हो । जीवनका पहिलो हजार दिनमा अवलम्बन गर्नुपर्ने उपायबारे जानकारी दिन, समाजका सबै स्तरमा मातृशिशु पोषणको स्थितिमा सुधार ल्याउन संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयबाट सुनौलो हजार दिन आयोजना कार्यान्वयन कार्यविधि तर्जुमा लागू गरिएको थियो । सुनौलो हजार दिन भन्नाले महिला गर्भवती भएको दिनदेखि बच्चाको २ वर्ष उमेरसम्मको अवधिलाई जनाउने संयोजक साहले बताए । ‘व्यक्तिको वृद्धि र व्यक्तित्व निर्माण मस्तिष्क क्षमतामा भर पर्छ । यो अवधि पोषण सुधारका लागि उत्तम समय मानिन्छ,’ उनले भने, ‘जोखिमको हिसाबले संवेदनशील पनि हुन्छ । पर्याप्त पोषण तत्त्वको अभाव भएमा शारीरिक वृद्धि, मस्तिष्क विकासमा प्रत्यक्ष असर पर्ने हुनाले उक्त अवधिपश्चात् पोषणमा सुधार गर्न कठिन हुन्छ । त्यसैले यो अवधिलाई अवसरको हिसाबले सुनौला हजार दिन भनिएको हो ।’

पोषणका लागि समुदायको क्रियाशीलता विश्व बैंकको ऋण तथा अनुदान सहयोगमा संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयबाट सञ्चालित पोषण केन्द्रित आयोजना हो । गर्भधारण, गर्भवती भएको अवस्थामा भोजनमा विविधता तथा सूक्ष्म पोषणको उपभोगमा वृद्धि, स्तनपानमा सुधारजस्ता नतिजा प्राप्तिका लागि कार्यक्रम लागू गरिएको नगरपालिकाले जनायो । आधारभूत तथा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवामा सबै नागरिकको समतामूलक पहुँच बढाउने उदेश्यका साथ मातृ मृत्युदर प्रतिलाखमा १ सय ३२, नवजात शिशु मृत्युदर प्रतिहजारमा १६, शिशु मृत्युदर प्रतिहजारमा ३२ र बाल मृत्युदर प्रतिहजारमा ३८ मा झार्ने लक्ष्य लिइएको जनाइएको छ । कार्यक्रमले पोषणप्रति संवेदनशील सेवाको विस्तार गरी आम नागरिकको पोषणसम्बन्धी व्यवहार परिवर्तन गरिने नीति अंगीकार गरिएको छ ।

चन्द्रपुर नगरपालिकाको १० वटै वडामा ९० वटाका दरले झन्डै ९ सय कुखुरा वितरण गरिएको संयोजक साहले बताए । ‘गत वर्ष कार्यक्रम नै गर्न नपाएर झन्डै २० लाख रकम फ्रिज भयो,’ उनले भने, ‘यसपालि ढिलै भए पनि सुत्केरी, गर्भवती महिलालाई कुखुरा र घिउ वितरण गरेका छौं ।’ महिलालाई वडासदस्य उर्मिला हजराले कुखुरा वितरण गरेकी थिइन् ।

बाल र मातृ मृत्युदर घटाउन र विपन्न तथा सीमान्तकृत वर्गका गर्भवती महिला तथा २ वर्षमुनिका बच्चालाई पोषण प्रदान गर्ने उद्देश्यले सञ्चालित सुनौला हजार दिन कार्यक्रमअन्तर्गत नगरपालिले ७, ८, र ९ नम्बर वडाका २ सय ७० जना महिलालाई कुखुरा, घिउ र तरकारीको बीउ वितरण गरेको हो । उनीहरूलाई गर्भधारण गरेको समयदेखि शिशु जन्मेको दुई वर्षको अवधिसम्म चाहिने आवश्यक पौष्टिक तत्त्वका लागि यो अभियान चलाइएको हो ।

प्रकाशित : असार २५, २०७६ १०:५६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

केराउको तस्करी बढ्यो

कान्तिपुर संवाददाता

महोत्तरी — तेस्रो मुलुकबाट आयात गरिएका पहेंलो केराउ (मटर) भन्सार छलेर भारततर्फ तस्करी हुने क्रम बढेको छ । यसअघि मरीच, सुपारी र पेट्रोलियम पदार्थ भारत पुर्‍याउने गिरोह नै पछिल्लो समय केराउ तस्करीमा लागेका हुन् ।  जलेश्वर भन्सारका अनुसार महोत्तरीमा केराउ तस्करी वैशाख दोस्रो सातादेखि देखा परेको हो ।

असार १५ सम्म भारत प्रवेश गर्न लागेको अवस्थामा भन्सार, सशस्त्र, नेपाल प्रहरी तथा सशस्त्रको भन्सार तथा राजस्व गुल्मका छुट्टाछुट्टै गस्तस्ले ९३ बोरा (साढे ४६ क्विन्टल) केराउ नियन्त्रणमा लिएको छ ।

नेपाली बजारमा बरामद केराउ २ लाख ५५ हजार रुपैयाँबराबर हो । यत्तिकै केराउ भारतीय बजारमा पुगेपछि मूल्य बढेर ३ लाख ३४ हजार ८ सय (भारु २ लाख ९ हजार २ सय ५०) पुग्छ । यही अन्तरले केराउ तस्करी बढेको नेपाली तथा भारतीय व्यापारीको भनाइ छ । कारण भारतीय बजारमा पहेंलो केराउको माग र मूल्य उच्च छ । सीमावर्ती भारतीय बजार भिट्ठामोडका किराना व्यापारी रोहित कुमारका अनुसार अहिले भारतीय बजारमा पहेंलो केराउ प्रतिकिलो ४५ भारतीय रुपैयाँ पर्छ । सीमावारिको नेपाली बजारमा यही केराउ किलोको ५५ रुपैयाँ रहेको नेपाली व्यापारी विमल साहले जनाए ।

‘किलोमा १७ रुपैयाँ अन्तर परेपछि यताको माल उता हुने नै भयो,’ रोहित कुमारले भने । स्रोतका अनुसार तेस्रो मुलुक युक्रेन र क्यानाडाबाट आयात गरिएका केराउको तस्करी विराटनगरलगायतका पूर्वी नाकाबाट हुँदै आएको थियो । उता कडाइ हुन थालेपछि सुरक्षित नाका पहिल्याउँदै तस्करको जालो महोत्तरीसम्म पुगेको हो ।

अहिलेसम्म नैनही, खयरा र मरुवाही नाकाबाट मात्र केराउ तस्करी भएको पाइएको छ । दुवै नाका सदरमुकामसमेत रहेको र जलेश्वर नगरपालिकाका वडा हुन् । जलेश्वर भन्सार प्रमुख केशव भण्डारीका अनुसार अहिलेसम्म सशस्त्र प्रहरीको भन्सार तथा राजस्व गुल्मले ७, भन्सार गस्तीले ६, नेपाल प्रहरीले २ र सशस्त्र गस्तीले १ गरी १६ पटक केराउ बरामद गरेको छ । तर सबै केराउ नैनही र मरुवाही नाकाबाट साइकल र मोटरसाइकलबाट लाँदै गरेको अवस्थामा बरामद भएको उनले जनाए ।

प्रकाशित : असार २५, २०७६ १०:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्