निरन्तर वर्षाले किसान मारमा

भरत जर्घामगर

सिरहा —  हरेक वर्षायाममा सिरहाका विभिन्न ठाउँ जलमग्न हुन्छन् । कारण ‘निकास’ को उचित प्रबन्ध नहुनु । तर, बजार क्षेत्रमा पानीको निकास नहुँदा जलमग्न भए पनि किसानीको खेतमा पानी नहुँदा सिरहामा रोपाइँ हुन सकेको छैन ।

‘खेतीकिसानीका लागि खेतमा पानी हुनुपर्छ, तर आलिधुर भत्काउने जलमग्न होइन’ सिरहा ईटाटारका वासुदेव यादव भन्छन्, ‘आकाशे पानीको भरमा खेती गर्दै आएका थियौं तर निरन्तर वर्षाले व्याड र रोपाइँमा बसेका किसानलाई क्षनै क्षति पुर्‍यायो ।’ कारण ‘अधिक’ वर्षा हुनु ।


अन्न भण्डार मानिएको यस क्षेत्रका किसान आकाशे वर्षा नहुँदा निराश थिए । ढिलो मनसुन सक्रियपछिको वर्षासँगै किसान उत्साहित त भए तर निरन्तर वर्षाले रोपाइँलाई प्रभावित तुल्यायो । ‘लामो खडेरी पछि वर्षा त भयो, मन खुशि थियो, तर लामो दिनरातको वर्षाले काम गरेन’ सिरहा इटाटारका किसान वासुदेव यादव भन्छन्, ‘पहिला रातमा वर्षा हुन्थ्यो, दिनभर किसानलाई काम गर्नका लागि मौसम छ्यांग हुन्थ्यो । तर यसपटक मौसमको भेउ पाउन सकिन ।’ उनका अनुसार दिनरात वर्षाले छाडेन्, प्रकृतिले समेत साथ दिएन । उनी भन्छन् ‘प्रकृतिले पनि साथ दिन छाड्यो, युवा पुस्ताले खेती गर्न छाडे । खेतीपाति बुढापाकाको काँधमा आइपरेको छ ।


त्यसो त वासुदेवको ३ विघा जग्गामा अहिलेपनि रोपो हुनसकेको छैन । नजिकै सहजा सिंचाई आयोजना छ । विगतमा त्यही आयोजनाको कारण उनको जग्गा सिंचित हुन्थ्यो । तर अहिले सतही सिंचाई योजना खिचातानीका कारण सुचारु छैन । उनी आकाशे वर्षाको भरमा छन् । भन्छन् ‘लामो समय पानी परेन, पानी त पर्‍यो तर खेतमा नअड्ने गरी आलीधुर भत्काएर गयो, किसानीलाई मारैमार ।’


वासुदेवमात्र होइन, सिरहाका अधिकांश किसान रोपाइँ हुन नसक्दा चिन्तित छन् । असार बित्न लाग्दासमेत जिल्ला ४ प्रतिशतमात्र रोपाइँ भएको छ । केही दिन यता मनसुन सक्रिय भए पनि किसानले रोपाइँ गर्न सकेका छैनन् ।

बर्सेनि डुबान
सिंचाई अभावमा ग्रामीण क्षेत्रका किसान धान रोपाइँ गर्न सक्दैनन् भने भेल निकासको दीर्घकालीन समस्या हल नर्गदा सिरहाका बजार क्षेत्रका स्थानीय डुबानको मारमा पर्छन । जिल्लामा कमला, बलान, गागन र खुट्टी मूख्य खोला हुन । यी सतही नदी प्रवाह क्षेत्रमा वर्षायाममा जलस्तर बढी हुन्छ । वर्षायामसँगै यो जलप्रवाह बढेको छ ।


जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिरहाका अनुसार कर्जन्हा नगरपालिका–२ स्थित कमला नदीको बगरमा सानो कुटी बनाएर बस्दै आएका गुद्रु मुखियाको घर बाढीले बगाउँदा मुखिया रातभरी कुटीछेउको रुखको हाँगामा फसेका छन् । बिहीबार राति कुटी बगाएपछि मुखियाले नजिकैको रुखमा चढेर आफ्नो ज्यान जोगाए । बाढी आएलगत्तै बगरको रुखमा चढेका मुखिया शुक्रबार दिनभर हाँगामाथि छन् । नदीमा आएको बाढीको बहाव अत्यन्त तीब्र भएकोले उनको उद्धार हुनसकेको छैन ।


मुखियाको उद्धार गर्न पुगेको उद्धार टोली बाढीमा जान नसकेपछि बाढी कम हुने आशामा नदीको किनारामा नै उभिएका छन् । निरन्तर वर्षाकाकारण बाढीका बहाव कम हुने नदेखिएकोले जिल्ला प्रशासन कार्यालय सिरहाले गृह मन्त्रालयसँग मुखियाको उद्धारको लागि हेलिकप्टर माग गरेको छ ।


यस्तै, सिंचाइ प्रयोजनका लागि कमला नदीको बााधसँग जोडिएको कल्भर्ट भत्किँदा कमलाको बाढी सिरहा नगरपालिका–६ स्थित बसबिट्टा गाउँमा पस्दा जलमग्न भएको छ । सिंचाइँका लागि कमला नदी नियन्त्रण योजना कार्यालय जनकपुरले निर्माण गरेको कल्भर्टमा ‘एन्टी लड सुलुस गेट’ अधुरै छोड्दा त्यहीबाट बाढी गाउँमा पसेको स्थानीयले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : असार २९, २०७६ १५:०३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

असारे विकासको अनुगमन

आर्थिक वर्ष सकिन लाग्दा गुणस्तरहीन काममा मनलाग्दी खर्च गरेर बजेट सक्ने प्रपञ्चलाई टोलीको अनुगमनले निरुत्साहित गर्ने 
भरत जर्घामगर

(सिरहा) — जिल्ला समन्वय समितिको नेतृत्वमा प्रशासनसहितको टोलीले सिरहाका स्थानीय तहले गरेका योजनाको अनुगमन सुरु गरेको छ । जिल्ला स्थानीय तहले आर्थिक वर्ष समाप्ती हुन लाग्दासमेत विकास योजनाका काम जारी राखेको गुनासो बढेको बेला टोलीले अनुगमन थालेको हो ।

जिल्ला समन्वय समिति सिरहाका प्रमुख रामचन्द्र ठाकुर, उप प्रमुख सरोजकुमार यादव, प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोपालकुमार अधिकारी, प्राविधिक सहितको टोलीले जिल्लाको सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिकाले चालु वर्षका विकास योजनाको अवलोकन गरेको छ । टोलीले चालु वर्षमा सम्पन्न आरसीसी ढलान सडक, पुल, कालोपत्रे सडक लगायत पूर्वाधार निर्माणका कामको स्थलगत अवलोकन गरेको थियो ।

टोलीले सखुवानन्कारकट्टी–३ स्थित सरन्चिया, महादेवा, वडा ४ स्थित गाउँपालिका केन्द्र जोड्नका लागि ६०/६० लाख रुपैयाँ लगानीका ४ सयमिटर लम्बाईका आरसीसी ढलान सडकको अवलोकन गरेको थियो ।

त्यसैगरी टोलीले ४ करोड ९२ लाख रुपैयाँ लागतमा ८० प्रतिशत निर्माण भइसकेको कटनिया खोलाको पुल, मिर्जापुर चौकदेखि सरन्चियासम्मको ३८ लाख ५० हजार रुपैयाँ लागतमा निर्मित २ सय मिटर कालोपत्रे, रिटेनिङ पर्खाल, कल्भर्टको अवलोकन गरेको छ । डेढ करोड रुपैयाँ लागतमा निर्माण थालिएको नमुना उन्मुख विद्यालयको ४ कोठे पक्की भवनसहित चारैतिर वाउन्ड्री वालको टोलीले अवलोकन गर्‍यो ।

अवलोकनका क्रममा सिरहाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोपालकुमार अधिकारीले जिल्लाका स्थानीय तहहरूले माटो पुर्ने, ग्राभेल भर्ने काममा रकम खर्चने प्रवृत्ति रहेका बेला त्यसलाई निरुत्साहित गर्दै सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिकाले आरसीसी ढलान, कालोपत्रे, विद्यालय भवनलगायत पूर्वाधार विकास जस्ता ठोस काममा खर्च गरेको बताए ।

‘गाउँपालिकाले ठोस योजनामा काम गरेको देखियो,’ उनले भने, ‘जिल्ला समन्वय समितिको नेतृत्वमा अन्य स्थानीय तहमा भएका योजनाको अवलोकन थाल्छौं ।’ योजनाको अवलोकनले स्थानीय तहमा हुने अपारदर्शी खर्च रोक्न र सच्याउन सहयोग पुग्ने भएकाले यसको थालनी गरिएको टोलीमा संलग्न पदाधिकारीको भनाइ छ ।

अवलोकन टोलीका नेतृत्व एवं जिल्ला समन्वय समिति सिरहाका प्रमुख रामचन्द्र ठाकुरले स्थानीय तहलाई पारदर्शी र ठोस विकास योजनामा बजेट खर्चन सहयोग पुगोस भन्ने हेतुले अनुगमन सुरु गरिएको बताए ।

सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिका अध्यक्ष केदारनाथ यादवका अनुसार विनियोजित बजेटमध्ये अधिकांश आरसीसी ढलान सडक, कालोपत्रे, पुल, विद्युतीकरण, खानेपानीलगायत ठूला विकास पूर्वाधारका योजनामा बजेट विनियोजन गरेको थियो । ‘अधिकांश विकास योजनाका काम सम्पन्न भइसकेका छन्,’ उनले भने ‘क्रमागतरूपमा रहेका योजनाको काम मात्र बाँकी छन्, ती योजनाका काम समेत सूचारु छन् ।’

प्रकाशित : असार २६, २०७६ १०:५८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT