लाइफ ज्याकेटदेखि वाकीटाकीसम्म

अवधेशकुमार झा

राजविराज — असार मसान्तको चटारोका बीच शुक्रबार सप्तरीको तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिका कार्यालयमा रहेको आपतकालीन कार्य सञ्चालन केन्द्रमा रहेका कर्मचारी बढी सक्रिय देखिए  । वडाअध्यक्षहरूबाट वर्षा, बाढी र नदी नालाको स्थितिबारे जानकारी लिँदै कर्मचारीहरू वाकीटकीमा गाउँपालिका अध्यक्ष सतिशकुमार सिंहलाई जानकारी गराउँदै थिए  ।

खाडो र कोसी नदीको बाढीले उच्च जोखिममा रहेको तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिका हरेक वर्ष प्रभावित हुँदै आएको छ ।

‘यस वर्ष हामीले बाढीबाट नागरिकलाई जोगाउन तथा नदीहरूमा हुने कटान लगायतका समस्या तत्काल समाधान गर्ने गरी उच्च सर्तकताका साथ तयारी गरेका छौं,’ गाउँपालिका अध्यक्ष सिंहले भने, ‘गाउँपालिका कार्यालयमा आपतकालीन कार्य सञ्चालन केन्द्र नै राखेर जानकारी लिने काम र पूर्व सूचना दिने काम भइरहेको छ ।’
वर्षा र बाढीका कारण मोबाइल फोनको नेटवर्क काम नगर्ने स्थिति आउने भएकाले गाउँपालिकाले वाकीटकीको व्यवस्था गरेको हो ।

गाउँपालिका अध्यक्ष सिंह, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राजुकुमार झा, विपद व्यवस्थापन संयोजक राजेशकुमार झा सहित आठजना कर्मचारीलाई पहिलो चरणमा विपद बारेको सूचना आदान–प्रदान र व्यवस्थापन मिलाउन वाकीटकी दिइएको छ । ‘गाउँपालिका क्षेत्रभित्र रहेका नदीनालाको जलस्तरको प्रति घण्टा सूचना लिने गरिएको र सोही अनुसार सम्बन्धित क्षेत्रका जनतालाई पूर्व सूचना दिने गरिएको विपद व्यवस्थापन संयोजक राजेशकुमार झाले बताए ।


आपतकालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रमा लाइफ ज्याकेट स्टेन्डवाई राखिएको छ । सशस्त्र र नेपाल प्रहरीसित समन्वय गरी उद्धार सामग्री समेत जोहो गरेर यसअघि नै राखिसकिएको तथा बाढी बस्तीमा प्रवेश गरिहाले तत्कालै उद्धार गरी सर्वसाधारणलाई राख्न सकिने स्थलको समेत पहिचान गरी तयारी अवस्थामा राखिएको झाले बताए । उनका अनुसार खाडो खोलाको बाढीका कारण अवरुद्ध भएको राजविराज–भन्सार सडकमा सर्वसाधारणलाई वारपार गर्न डोरीको व्यवस्था मिलाइएको छ ।


बाढीको उच्च जोखिममा रहेको हनुमाननगर कंकालिनी नगरपालिकाले पनि उद्दार सामग्रीदेखि सुरक्षितस्थल सम्मको तयारी गरी अर्लट अवस्थामा रहेको नगरप्रमुख शैलेशकुमार साहले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : असार २९, २०७६ १५:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

निरन्तर वर्षाले किसान मारमा

भरत जर्घामगर

सिरहा —  हरेक वर्षायाममा सिरहाका विभिन्न ठाउँ जलमग्न हुन्छन् । कारण ‘निकास’ को उचित प्रबन्ध नहुनु । तर, बजार क्षेत्रमा पानीको निकास नहुँदा जलमग्न भए पनि किसानीको खेतमा पानी नहुँदा सिरहामा रोपाइँ हुन सकेको छैन ।

‘खेतीकिसानीका लागि खेतमा पानी हुनुपर्छ, तर आलिधुर भत्काउने जलमग्न होइन’ सिरहा ईटाटारका वासुदेव यादव भन्छन्, ‘आकाशे पानीको भरमा खेती गर्दै आएका थियौं तर निरन्तर वर्षाले व्याड र रोपाइँमा बसेका किसानलाई क्षनै क्षति पुर्‍यायो ।’ कारण ‘अधिक’ वर्षा हुनु ।


अन्न भण्डार मानिएको यस क्षेत्रका किसान आकाशे वर्षा नहुँदा निराश थिए । ढिलो मनसुन सक्रियपछिको वर्षासँगै किसान उत्साहित त भए तर निरन्तर वर्षाले रोपाइँलाई प्रभावित तुल्यायो । ‘लामो खडेरी पछि वर्षा त भयो, मन खुशि थियो, तर लामो दिनरातको वर्षाले काम गरेन’ सिरहा इटाटारका किसान वासुदेव यादव भन्छन्, ‘पहिला रातमा वर्षा हुन्थ्यो, दिनभर किसानलाई काम गर्नका लागि मौसम छ्यांग हुन्थ्यो । तर यसपटक मौसमको भेउ पाउन सकिन ।’ उनका अनुसार दिनरात वर्षाले छाडेन्, प्रकृतिले समेत साथ दिएन । उनी भन्छन् ‘प्रकृतिले पनि साथ दिन छाड्यो, युवा पुस्ताले खेती गर्न छाडे । खेतीपाति बुढापाकाको काँधमा आइपरेको छ ।


त्यसो त वासुदेवको ३ विघा जग्गामा अहिलेपनि रोपो हुनसकेको छैन । नजिकै सहजा सिंचाई आयोजना छ । विगतमा त्यही आयोजनाको कारण उनको जग्गा सिंचित हुन्थ्यो । तर अहिले सतही सिंचाई योजना खिचातानीका कारण सुचारु छैन । उनी आकाशे वर्षाको भरमा छन् । भन्छन् ‘लामो समय पानी परेन, पानी त पर्‍यो तर खेतमा नअड्ने गरी आलीधुर भत्काएर गयो, किसानीलाई मारैमार ।’


वासुदेवमात्र होइन, सिरहाका अधिकांश किसान रोपाइँ हुन नसक्दा चिन्तित छन् । असार बित्न लाग्दासमेत जिल्ला ४ प्रतिशतमात्र रोपाइँ भएको छ । केही दिन यता मनसुन सक्रिय भए पनि किसानले रोपाइँ गर्न सकेका छैनन् ।

बर्सेनि डुबान
सिंचाई अभावमा ग्रामीण क्षेत्रका किसान धान रोपाइँ गर्न सक्दैनन् भने भेल निकासको दीर्घकालीन समस्या हल नर्गदा सिरहाका बजार क्षेत्रका स्थानीय डुबानको मारमा पर्छन । जिल्लामा कमला, बलान, गागन र खुट्टी मूख्य खोला हुन । यी सतही नदी प्रवाह क्षेत्रमा वर्षायाममा जलस्तर बढी हुन्छ । वर्षायामसँगै यो जलप्रवाह बढेको छ ।


जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिरहाका अनुसार कर्जन्हा नगरपालिका–२ स्थित कमला नदीको बगरमा सानो कुटी बनाएर बस्दै आएका गुद्रु मुखियाको घर बाढीले बगाउँदा मुखिया रातभरी कुटीछेउको रुखको हाँगामा फसेका छन् । बिहीबार राति कुटी बगाएपछि मुखियाले नजिकैको रुखमा चढेर आफ्नो ज्यान जोगाए । बाढी आएलगत्तै बगरको रुखमा चढेका मुखिया शुक्रबार दिनभर हाँगामाथि छन् । नदीमा आएको बाढीको बहाव अत्यन्त तीब्र भएकोले उनको उद्धार हुनसकेको छैन ।


मुखियाको उद्धार गर्न पुगेको उद्धार टोली बाढीमा जान नसकेपछि बाढी कम हुने आशामा नदीको किनारामा नै उभिएका छन् । निरन्तर वर्षाकाकारण बाढीका बहाव कम हुने नदेखिएकोले जिल्ला प्रशासन कार्यालय सिरहाले गृह मन्त्रालयसँग मुखियाको उद्धारको लागि हेलिकप्टर माग गरेको छ ।


यस्तै, सिंचाइ प्रयोजनका लागि कमला नदीको बााधसँग जोडिएको कल्भर्ट भत्किँदा कमलाको बाढी सिरहा नगरपालिका–६ स्थित बसबिट्टा गाउँमा पस्दा जलमग्न भएको छ । सिंचाइँका लागि कमला नदी नियन्त्रण योजना कार्यालय जनकपुरले निर्माण गरेको कल्भर्टमा ‘एन्टी लड सुलुस गेट’ अधुरै छोड्दा त्यहीबाट बाढी गाउँमा पसेको स्थानीयले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : असार २९, २०७६ १५:०३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT