जथाभावी पार्किङले सास्ती

विद्या राई

काठमाडौँ — साँघुरो बाटोमा मोटरसाइकल र स्कुटरको जथाभावी पार्किङले असन बजारमा किनमेल गर्न पुगेकालाई हिँडडुल गर्न सधैं असहज भइदिन्छ । काठमाडौंका सर्वसाधारणहरूको मुख्य बजार भएकाले बिहानीदेखि बेलुकीसम्म किनमेल गर्नेको बाक्लै भीड लाग्छ ।

बाहिरी जिल्लाबाट काठमाडौं आएकाहरूले समेत यो ठाउँ किनमेलको मुख्य केन्द्र मान्छन् । उनीहरूलाई पैदल हिँड्ने ठाउँ पाउन मुस्किल भइरहँदा जथाभावी पार्किङले झनै सास्ती थपिने गर्छ ।

‘मोटरबाइक र स्कुटर मात्रै पनि टुंगोमा पार्किङ गरिदिए यत्तिको झमेला त हुने थिएन,’ बानेश्वरबाट लत्ताकपडा किन्न असन पुगेकी विमला श्रेष्ठले बताइन् ।

पार्किङले बाटो ढाकेपछि पैदल हिँड्ने र सवारीसाधन चढेर गएकाहरूको जाम नै हुन्छ । दुर्घटनाको जोखिम पनि उत्तिकै हुन्छ । न्युरोडको समस्या पनि उस्तै छ । मानिस यहाँ इलेक्ट्रोनिक तथा मेसिनरी सामान किनबेचका लागि पुग्छन् । किनमेल गर्नेको घुइँचो उति नै हुन्छ । जथाभावी पार्किङ पनि उस्तै । ‘दुईपांग्रे सवारी एक लाइन मात्रै पार्किङ गर्न पाइने’ होडिङबोर्ड राखिएका ठाउँमै तीन लाइनसम्म पार्किङ गरिएका हुन्छन् । महानगरका अधिकांश स्थानमा जथाभावी पार्किङको समस्या छ ।

विशेषगरी दुईपांग्रे र चारपांग्रे सवारी साधान जथाभावी पार्किङ गरिन्छन् । फुटपाथदेखि सडकको आधाजसो भाग ढाक्ने गरी लहरै पार्किङ गरिदिँदा पैदल हिँड्नेलाई मर्का पर्छ । वृद्धवृद्धा, केटाकेटी, महिला, अशक्त, असहाय तथा अपागंहरूलाई बढी सकस हुन्छ । सहज बाटोमा हिँड्न सहारा चाहिने उनीहरूलाई जथाभावी पार्किङ र मान्छेको तँछाडमछाड भीडले हिँड्न गाह्रो हुने गरेको बिजुलीबजारमा भेटिएका ६९ वर्षीय वृद्ध वीरबहादुर नेपालले बताए । यस्तो बेला वेगमा आएका सवारीसाधनको ठक्करमा परेर धेरैको ज्यान जोखिममा पर्ने गर्छ ।


महानगरको कार्यनीतिमा पार्किङ गर्दा सडकको कुल चौडाइको एक चौथाइभन्दा बढी ढाक्न नपाइने व्यवस्था छ । सवारीधनीले यसको पालना गरेका छैनन् । महानगर आफैंले प्रभावकारी पालना गराउन पनि सकेको छैन । गएको असारमा आर्थिक ऐनअन्तर्गत पार्किङस्थल तोकिएका क्षेत्रमा शुल्क तिरेर मात्रै पार्किङ गर्न पाउने निर्णय गरेको थियो । चालू आर्थिक वर्षमा स्मार्ट सवारी पार्किङ बनाउने योजना पनि अघि सारेको थियो । अनियन्त्रित र अव्यवस्थित पार्किङलाई सुधार्न भन्दै न्युरोड, धर्मपथ र टेकुमा ‘भर्टिकल कार पार्किङ र अन्डरग्राउन्ड पार्किङ’ बनाउने योजना ल्याएको थियो ।


ऐनअनुसार महानगरले एउटा सवारीले एक घण्टासम्म पार्किङ गर्दा घण्टाको १५ देखि २ सय रुपैयाँसम्म तिर्नुपर्ने नियम बनाएको थियो । क्षेत्रगत आधारमा सडकमा स्पष्ट रेखांकन गरेर प्रवेश र बहिर्गमन फरक–फरक हुने गरी सडकको कुल चौडाइको २५ प्रतिशतभन्दा बढी भाग नओगटिने गरी पार्किङ गर्न पाउने उल्लेख थियो । यसका लागि महानगरलाई तीन क्षेत्रमा विभाजन गरिएको थियो । एक नम्बर क्षेत्रमा टेकुपुल उत्तरतर्फ सोह्रखुट्टे, नयाँ बजार, गोंगबु, सामाखुसी, धापासी, महाराजगन्ज चोक हुँदै चप्पल कारखानासम्मको सार्वजनिक बाटो तोकेको थियो ।


दुई नम्बर क्षेत्रमा न्युरोड, धर्मपथ, कान्तिपथ, दरबारमार्गलगायतका भित्री सहरी क्षेत्र त्रिपुरेश्वर, रत्नपार्क, भोटाहिटी, केशरमहल, लौनचौर, सोह्रखुट्टे, विष्णुमती लिंकरोड, टेकु हुँदै त्रिपुरेश्वरसम्म तोकिएको थियो ।

यसैगरी तीन नम्बर क्षेत्रमा बिजुलीबजार पुल पूर्व मनोहरा पुल, पेप्सिकोलासम्म, पुतलीसडक, बागबजार, डिल्लीबजार, मैतीदेवी, पुरानो बानेश्वर, गौशाला, चाबहिल, बौद्ध, कोटेश्वर, सुकेधारा, ज्ञानेश्वरलगायत, सो आसपासका क्षेत्र, टेकु पुल पश्चिम बल्खु, कलंकी, कालिमाटी, कुलेश्वर, कुमारी क्लब, सीतापाइला, माछापोखरी बालाजुसम्मका स्थानको सार्वजनिक बाटोलाई राखिएको थियो । तर, यिनै क्षेत्रका अधिकांश स्थानमा जथाभावी पार्किङ हुन्छ । सशुल्क पार्किङसहित ल्याएको उसको योजना कार्यान्वयन छैन ।

०७०/०७१ सम्म टेन्डरमार्फत महानगरले पार्किङस्थल सञ्चालन गर्दै आएको थियो । प्राविधिक कारण यसबारे सर्वोच्चमा मुद्दा परेपछि टेन्डर खारेज गरेर नि:शुल्क पार्किङ व्यवस्था ल्याएको थियो । नि:शुल्क पार्किङले जथाभावी पार्किङ, दुर्घटना बढेको तथा सहरमा कुरूपता थपेको भन्दै सशुल्क व्यवस्था ल्याएका थिए ।

नियम बनाए पनि लागू गर्न नसकेकाको महानगरको राजस्व फाँटले जानकारी गराएको छ । सहप्रवक्ता नमराज ढकालले आगामी दिनमा लागू गर्ने गरी योजनाहरू बनाएको बताएका छन् ।


प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७५ ०९:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

यातायात व्यवसायीले टेरेनन्

प्रशान्त माली

ललितपुर — जिल्लाको दक्षिण दुर्गम पहाडी भेग घुसेलकी सीता तामाङ काठमाडौंमा लुगा धुने, बालबच्चा स्याहरसुसार गर्ने काम गर्छिन् । चापागाउँ बस्ने उनी बेलुका काम सकेर लगनखेल बसपार्क आइपुग्दा ८ बज्छ । नियमानुसार बसपार्कमा ८ बजेसम्म गाडी हुनुपर्छ ।

प्राय: नभेटिने गरेको उनको अनुभव छ । ‘लगनखेल–चापागाउँ चल्ने माइक्रोबस त सातै बजे हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘बस कहिलेकाहीं भेटिन्छ । त्यो पनि खुट्टा टेक्ने ठाउँ हुँदैन ।’

उनी प्राय: लगनखेलदेखि सातदोबाटोसम्म हिँडेर आउँछिन् । सातदोबाटोबाट मोटरसाइकल, मिनी ट्रक जे भेटिन्छ त्यसैमा लिफ्ट मागेर आउने गर्छिन् । सुनाकोठीकी रिता मगर टेम्पो ग्यारेजमा राखेर लगनखेल पुग्दा ८ बज्छ । उनी लगनखेल–थापाथली–बानेश्वर रुटकी चालक हुन् । उनी पनि लगनखेलमा बस नभेटिँदा सातदोबाटोसम्म हिँडेर आउने गर्छिन् । त्यहाँबाट लिफ्ट मागेर घर पुग्ने गर्छिन् । कोटेश्वरस्थित एक सहकारीमा काम गर्ने चापागाउँका माधव घिमिरेको समस्या पनि उस्तै छ ।

उनीहरूजस्तै समयमै गाडी नपाएर लगनखेल र सातदोबाटोमा भौंतारिरहेका यात्रुहरू थुप्रो छन् । यसबारेमा ललितपुर ट्राफिक कार्यालयमा उजुरी पर्न थालेपछि कारबाही थालिएको ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ । ललितपुर ट्राफिक प्रहरी प्रमुख सीताराम हाछेथुले पछिल्लो समय चालकलाई सार्वजानिक यातायातमा मनोमानी रोक्न सरकारले दिएको निर्देशन पालना नगरेको बताए । ‘सवारीसाधनमा अनिवार्य भाडादर टाँस्न निर्देशनसमेत व्यवसायीले पालना गरेका छैनन्,’ उनले भने, ‘अटेर गर्ने यातायात व्यवसायीलाई कारबाही चेकिङ बढाएका छौं ।’

उनले बढी यात्रु बोक्ने, समयभन्दा बढी रोक्ने र समयसीमासम्म नबस्ने ८ जना गाडी चालकलाई कारबाही गरिएको बताए । ‘यात्रु तोकिएको दरभन्दा बढी भाडा असुल्ने, दुव्र्यवहार गर्ने, भाडा कटाएपछि बाँकी रकम फिर्ता नगर्नेजस्ता समस्याबाट यात्रु पीडित हुँदै आएका छन्,’ उनले भने । यातायाता विभागले विगत ५ वर्ष देखिन तोकेर भाडा दर र अन्य आधारभूत सुधार गर्न व्यवसायीलाई निर्देशन दिँदै आएका छन् ।

विभागले सार्वजानिक सवारीसाधनका चालक र सहचालकले परिचयपत्र प्रयोग गर्नुपर्ने, तोकिएको पोसाक लगाउनुपर्ने, यात्रुले तिर्नुपर्ने भाडादर टाँस गर्नुपर्ने र तोकिएको भाडादरभन्दा बढी लिन नपाउने व्यवस्था कडाइका साथ लागू गराउन निर्देशन दिएको थियो । यातायात व्यवसायी महासंघले पनि तोकिएको भाडादर प्रत्येक सवारीसाधनमा टाँस, परिचयपत्र लागू र तोकिएभन्दा बढी भाडा लिने व्यवसायीउपर स्वयं महासंघले नै कारबाही गर्ने बताउँदै आएको छ ।

अहिलेसम्म उपत्यकाका अधिकांश रुटमा चल्ने सवारीसाधनमा भाडादर नै टाँसिएको छैन । शासकीय तथा आर्थिक सुधारको तत्कालीन कार्ययोजना, २०६९ बमोजिम अनुगमन संंयन्त्रका संयोजक एवं प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयका सचिव लगायतका अधिकारी रहने व्यवस्था छ ।


प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७५ ०९:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्