गिट्टी–बालुवाको कर मिनाहामा चलखेल

हरिहरसिंह राठौर

धादिङ — विगत ४ आर्थिक वर्षदेखि धादिङबाट निकासी गरिने गिट्टी बालुवाको कर संकलन गर्ने ठेकेदार सुदिपा ट्रेडिङ कम्पनीले जिल्ला समन्वय समितिलाई २ करोड ७५ लाख रकम तिर्नु नपर्ने भएको छ ।

धादिङबाट काठमाडौं लैजान ट्रकमा बालुवा लोड गरिँदै । तस्बिर : हरिहरसिंह

विभिन्न समयमा राजमार्ग बन्द, हडताल र ४५ दिने नाकाबन्दीमा वालुवा तथा गिट्टी जिल्लाबाट निकासी नभएकोले रकम मिनाहा गरिनुपर्ने मागसहित ठेकेदार रामहिरा पाठकले धादिङ जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर गरेका थिए ।

उक्त मुद्दाको फैसला गर्दै न्यायाधीश उमेश कोइरालाको इजलासले उक्त रकम तिर्नुनपर्ने फैसला गरेको हो । पाठकले विगतका ३ आर्थिक वर्षमा बन्द हडताल र भारतीय नाकाबन्दीले इन्धन अभावका कारण निकासी ठप्प भएकोले बोल कबोल बमोजिमको निकासी करमा ५ करोड मिनाहा हुनुपर्ने दाबी गर्दै जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर गरेका थिए । पाठकले आर्थिक वर्ष २०७०/०७१ मा १० दिन, ०७१/०७२ मा १४ दिन र आव २०७२/७३ मा भएको भारतीय नाकाबन्दीमा इन्धन अभावले ४५ दिन नै निकासी ठप्प भएको झूटो दाबी पेस गरेका थिए ।

Yamaha

कम्पनीले नौबिसेस्थित टायलघरमा कर संकलन पोस्ट खडा गरी निकासी हुने करिब ७ सय ट्रिपरबाट प्रतिखेप २ हजार २ सय ३० का दरले हरेक दिन सरदर १५ लाख ६१ हजार रकम संकलन गर्ने गरेको थियो । जिल्ला विकास समितिलाई बर्सेनि बुझाउनुपर्ने रकम भन्दा दोब्वर तेब्बर रकम फाइदा हुने भएपछि एउटै ठेकेदारलाई लगातार निकासी कर उठाउने ठेक्का दिइएको स्थानीयको दाबी छ ।

जिल्ला विकास समितिले जिल्लाबाट हुने गिट्टी बालुवामा लगाइने कर संकलनमा व्यापक अनियमितता भएपछि तत्कालीन स्थानीय विकास अधिकारी रुद्रसिंह तामाले आर्थिक वर्ष २०७१/०७२ देखि एकमुष्ठ १६ करोड रुपैयाँमा टेन्डर आह्वान गरेर स्थानीय निकायको आन्तरिक आयश्रोत बढाउने निर्णय गरेका थिए ।

सोही आर्थिक वर्षमा आह्वान गरिएको टेन्डरपत्रमा उक्त कम्पनीले १६ करोड रकम कर संकलन गरी तत्कालीन जिविसलाई बुझाउने कबुल गरेको थियो । तत्कालीन जिल्ला विकास समितिसँगको मिलोमतोमै उक्त आर्थिक वर्षदेखि निकासी कर संकलन गर्ने लगातार ठेक्का लिएको कम्पनीले गत आर्थिक वर्षमा १९ करोड र चालु आर्थिक वर्षमा २१ करोड रकम जिल्ला समन्वय समितिलाई बुझाउने गरी ठेक्का लिएको थियो ।

कर मिनाहा गराउने मुद्दामा व्यापक चलखेल भएको हुन सक्ने जिल्ला समन्वय समितिका संयोजक जगन्नाथ नेपालले बताए । कुनै पनि बन्द हडतालमा निकासी नरोकिएको, दिनभर बन्द भए पनि रातभर निकासी भएको दाबी जिल्ला समन्वय समितिको छ । भारतीय नाकाबन्दीको बेला पनि अधिकांश बालुवा व्यवसायी र ढुवानीकर्ताको राजमार्गमा आ–आफ्नै पेट्रोलपम्प भएकाले इन्धन अभावले कहिले पनि गिट्टी बालुवा नरोकिएको नेपालको दाबी छ । उनले बरु नाकाबन्दीको निहुँमा उल्टै बालुवा गिट्टी व्यापारीले मूल्यवृद्धि गरेको संयोजक नेपालले बताए ।

बर्सेनि संकलन हुने करोडौं रकमको ६० प्रतिशत रकम तत्कालीन जिल्ला विकास समतिले राजमार्ग छेउका स्थान र र बाँकी रकम अन्य विकास निर्माणमा खर्च गर्ने गरेको थियो । फैसलाको पूर्णपाठ प्राप्त हुनासाथ त्यसविरुद्ध पुनरावेदन गरिने जिल्ला समन्वय समिति स्रोतले बताएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २८, २०७५ ०८:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बटुक भैरवमा डोजर

दामोदर न्यौपाने

काठमाडौँ — लगनखेलस्थित बटुक भैरवको मन्दिरको ठिक अगाडि पर्छ नेपाली सेनाले चलाएको पेट्रोलपम्प । सडक विस्तार गर्ने क्रममा यो पम्पलाई जोगाएर यसको ठिक अगाडिको बटुक भैरवलाई भने मास्ने योजना बनाएको छ सरकारले ।

ललितपुरको सातदोबाटो–लगनखेल खण्डस्थित बटुक भैरवनाथ मन्दिरको पर्खाल भत्काउन लागिपरेको भन्दै त्यसको बचाउ गर्न भन्दै आइतबार ललितपुर महानगरपालिका परिसरमै विरोधमा उत्रिएका स्थानीय । तस्बिर : सुरविन्द्रकुमार

सातदोबाटोबाट लखनखेल जाने सडक विस्तार गर्ने योजना काठमाडौं उपत्यका विकास प्राधिकरणले बनाएको छ ।

यही सडक विस्तार गर्ने क्रममा प्रहरी तैनाथ गरेर मन्दिरको कम्पाउन्डमा डोजर लगाइएको छ । स्थानीयवासी विरोधमा उत्रिएपछि डोजर लगाउन रोकिएको छ । ‘हामीलाई झुक्याएर मन्दिरमा डोजर चलाइयो,’ स्थानीयवासी सुवर्ण मानन्धर भन्छन्, ‘कुन बेला राति आएर मन्दिर भत्काइदेलान् भन्ने त्रास छ ।’

स्थानीयवासीले मन्दिर जोगाउन ४ वर्षदेखि प्रयास गरिरहेको जनाएका छन् । सडक विस्तार गर्ने योजना सार्वजनिक भएदेखि नै मन्दिर जोगाउन विभिन्न निकायमा धाएको स्थानीयवासी विनोद रञ्जितकारले बताए । ‘यसलाई जोगाइदिन माग राख्दै उपत्यका विकास प्राधिकरण, सडक विभाग, पुरातत्त्व विभाग, महानगरपालिका लगायत निकाय धायौं,’ रञ्जितकार भन्छन्, ‘तर सुनुवाइ भएन । हामीलाई झुक्याएर डोजर चलाइयो ।’

सम्पदामा डोजर चलाएपछि स्थानीयवासी आन्दोलनमा उत्रिएका छन् । त्यसक्रममा झडप समेत भएको थियो । वटुक भैरव उपत्यकाको मुख्य शक्तिपीठ मध्येमा पर्छ । भैरवलाई सुरक्षाको प्रतीकका रूपमा पूजा गरिन्छ । यहाँ दैनिक पूजा हुने गरेको छ । भैरवको पूजा गर्न कीर्तिपुर, भक्तपुर लगायत देशका विभिन्न ठाउँबाट आउने गर्छन् ।

‘यो निकै प्राचीन मन्दिर हो,’ मानन्धर भन्छन्, ‘भैरवलाई खासगरी व्यापारी परिवारले बढी महत्त्व दिन्छन् ।’ मन्दिर जोगाइदिन स्थानीयवासीले ललितपुर महानगरपालिकासँग पनि माग गरेका छन् । स्थानीयवासी, सम्पदाप्रेमी लगायतको र्‍यालीसहित मेयरलाई ज्ञापन बुझाउन गएका थिए ।

महानगरका मेयर चिरिबाबु महर्जनले मन्दिरमा डोजर लगाउने कामबारे आफूलाई थाहा नभएको बताए । ‘हामीलाई यो सडक विस्तारबारे थाहा दिइएको छैन,’ महर्जनले भने, ‘ठूला सडक केन्द्रीय सरकारले हेर्छ । यो हाम्रो मातहतको सडक होइन । सम्पदामा डोजर लगाउन चाहिँ हामी दिँदैनौं । सांस्कृतिक सम्पदा हाम्रो पहिलो प्राथमिकता हो ।’ भैरवको नामको जग्गा सेनाले यसअघि पनि लिएको थियो । सेनाले २०३४ सालमा पेट्रोलपम्प बनाएको हो ।

त्यही बनाउने क्रममा बटुक भैरवको गुठीको नाममा भएको जग्गा लियो । त्यही मन्दिरको जग्गाको बीचबाट सातदोबाटो हुँदै लगनखेल जाने सडक बनाइएको थियो । ‘पेट्रोल पम्प सारिदिए भइगो नि सडक चौडा चाहिएको हो भने,’ मानन्धर भन्छन्, ‘पेट्रोल पम्पचाहिँ छुन नहुने अनि हाम्रो आस्था केन्द्रमा चाहिँ डोजर चलाउनु पर्ने ? हामीलाई प्रहरी परिचालन गरेर आतंकित बनाउनुपर्ने ?’

प्रकाशित : जेष्ठ २८, २०७५ ०८:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT