रोपाइँ ५० प्रतिशत मात्र

प्रताप बिष्ट, अनिश तिवारी

हेटौंडा/सिन्धुपाल्चोक — असार महिना सकिनै लागे पनि मकवानपुरमा ५० प्रतिशत मात्र रोपाइंँ सकिएको छ । झमझम पानी नपरेकाले ५० प्रतिशतभन्दा बढी रोपाइँ हुन नसकेको हो ।

सिन्धुपाल्चोकको चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिकाको सुकुटेक्षेत्रमा रोपाइँ गरिँदै । यस वर्ष समयमै पर्याप्त वर्षा भएकाले जिल्लाभर ४५ प्रतिशत रोपाइँ सम्पन्न भएको छ । तस्बिर : अनिश

‘सिँचाइको अभाव भएका क्षेत्रमा रोपाइँ गर्न सम्भव हुने गरी पानी नै परेकै छैन,’ जिल्ला कृषि विकास कार्यालय मकवानपुरका बाली अधिकृत रचना देवले भनिन्, ‘असारमा एक/दुई दिनबाहेक खासै पानी परेको छैन, त्यसैले जिल्लाका विभिन्न स्थानमा रोपाइँ गर्न बाँकी छ ।’ मकवानपुरमा सिँचाइ सुविधा भएको खेत पनि कम भएकाले आकाशे पानीमा भर पर्नु पर्ने कृषकहरूको बाध्यता छ ।

मकवानपुरका अधिकांश टारीखेतमा रोपाइँ भएको छैन । गत वर्ष पनि पानी अभावले कृषकले टारीखेतमा रोपाइँ गर्न पाएका थिएनन् । रोपाइँ गर्न समस्या भएपछि कृषकहरूले मकैलगायत अन्य बाली लगाएका थिए । कृषि विकास कार्यालय मकवानपुरका अनुसार जिल्लामा सबैभन्दा बढी बकैया गाउँपालिकामा रोपाइँ भएको छ । जिल्लामा सबैभन्दा कम रोपाइँ भएको राक्सिराङ गाउँपालिका हो । थाहा नगरपालिकामा ९९ प्रतिशत भन्दा बढी रोपाइँ भइसकेको छ । उक्त क्षेत्रको जमिनमा सिँचाइ सुविधा पनि छ ।

Yamaha

त्यसैगरी सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा पनि कम वर्षा भएकाले ३० प्रतिशत मात्र रोपाइँ सकिएको छ । वर्षा नहुँदा रोपाइँ सुस्त भएको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ । पूर्व तातोपानीदेखि पश्चिम हेलम्बुसम्म पानीको अभावले थोरै भू–भागमा मात्रै रोपाइँ भइरहेको छ ।

कृषि कार्यालयका सूचना अधिकारी दुर्गादत्त पन्थीका अनुसार अघिल्लो वर्षको तुलनामा यो वर्ष नियमित वर्षाको भएको छैन । ‘सुरुमा केही वर्षा भए पनि पछिल्लो समयमा पानी परेको छैन,’ उनले भने । अघिल्लो वर्ष बेलैमा वर्षा हुँदा यही समयमा ४५ प्रतिशत रोपाइँ सकिएको उनले बताए ।

जिल्लामा १२ हजार २ सय ३५ हेक्टरमा धानबाली लगाउने गरिएको छ । जसमा झन्डै ३ हजार ३ सय हेक्टरमा रोपाइँ भएको छ । चौतारामा ३० प्रतिशत, मेलम्चीमा ४५ र बाह्रबीसे नगरपालिकामा ४० प्रतिशत तथा बलेफीमा ३२, सुनकोसीमा ३० र त्रिपुरा गाउँपालिकामा ५० प्रतिशत रोपाइँ भएको छ ।

पन्थीका अनुसार वर्षाकै कारणले जिल्लाको हिमाली भेगसहित इन्द्रावती र मेलम्ची करिडोरमा निकै कम रोपाइँ भएको छ । परम्परागत रूपमा भइरहेको रोपाइँलाई आधुनिक रूपमा सिँचाइको सुविधा पुर्‍याउन ३ नगर र ९ गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधि जुटेका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : असार २५, २०७५ ०९:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

दूधको स्रोत नै दूषित

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — दूधमा कोलिफर्म रसायन मिसिनुमा मुहान नै दूषित भएको खाद्य विज्ञले बताएका छन् । आइतबार राजधानीमा नेपाल खाद्य वैज्ञानिक तथा प्राविधिज्ञ संघद्वारा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनीहरूले यस्तो बताएका छन् ।

प्रतिकात्मक तस्बिर

डेरी उद्योगबाट उत्पादित प्रशोधित दूधको परीक्षण गर्दा सूक्ष्म जीवाणु कोलिफर्म र खाने सोडालगायतका रसायनको मिसावटले मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पारिरहेको खाद्य तथा पेयपदार्थ विज्ञ दिलीप सुब्बाले बताए ।

उनले भने, ‘सरकारी डेरीकै उत्पादनमा कोलिफर्म जीवाणु फेला पर्दा दुग्धजन्य पदार्थको उपभोगमा कमी आइसकेको छ, नेपालजस्तो कृषिप्रधान देशका लागि दुग्ध व्यवसाय धराशायी हुनु दु:खको कुरा हो ।’ खाद्य स्वच्छता नीति निर्माताको प्राथमिकतामा नपर्नु, निरीक्षण अनुगमन गर्ने निकायमा स्रोतसाधनको र प्राविधिक अभाव नहुनु, आवश्यक प्रयोगशाला र उपकरणको अभाव यसको प्रमुख कारण भएको उनले बताए ।

गोठको सरसफाइको नपुग्दा दूधमा कोलिफर्म जीवाणु देखिने विज्ञ बताउँछन् । दूध दुहुँदा गाईको थुन र कल्चौंडामा टाँसिएको मलमूत्रबाट नै कच्चा दूधमा कोलिफर्मको संक्रमण हुने, दूध दुहुन, ओसारप्रसार गर्न र राख्न प्रयोग गरिने सामग्रीबाट कोलिफर्मको संक्रमण हुने अर्का विज्ञ डा. अतुल उपाध्यायले बताए । उनले भने, ‘गोठबाट प्रशोधनस्थल हुँदै उपभोक्तासम्म ल्याउँदा कच्चा दूधलाई ५ डिग्रीभन्दा कम तापक्रममा राख्नुपर्छ, जुन मापदण्ड पूरा गरिएको पाइँदैन ।’

दूध संकलन केन्द्र, चिस्यान केन्द्र, प्रशोधन केन्द्र र बिक्री केन्द्रमा चिसो र उचित सरसफाइ कायम गर्न सके संक्रमण रोक्न सकिने उनले बताए । दूधजस्तो पोषिलो खानेकुरा जीवाणुको संक्रमणबाट जोगाउन र हानिकारक रसायनको मिसावटलाई निरुत्साहित गर्न सरोकारवाला संवेदनशील हुनुपर्ने खाद्य वैज्ञानिक डा. गंगा खरेलले बताए ।

उनले भने, ‘सरकारले दूध चिस्यान केन्द्र र प्रशोधन उद्योगको मापदण्ड बनाएर नभएको निरीक्षण अनुगमन गर्नुपर्छ, गुणस्तर मापन गर्ने आफ्नै प्रयोगशालाको व्यवस्था गर्नुपर्छ ।’ कोलिफर्म पाइएका डेरी र उद्योग तुरुन्त बन्द गरेर गुणस्तरीय बजार बनाउनुपर्ने उनले बताए ।

दुग्धजन्य पदार्थमा कुनै पनि किसिमको रासायनिक पदार्थ मिसावट गर्न नहुने र त्यस्तो मिसावट गरी उपभोक्तको स्वास्थ्यमा खेलबाड गर्ने व्यवसायीलाई विद्यमान ऐनबमोजिम कानुनी कारबाही गर्नुपर्ने विज्ञको माग छ ।

प्रकाशित : असार २५, २०७५ ०९:१७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT