निर्माण सकिए पनि अनुदानबाट वञ्चित

राजेन्द्र मानन्धर

दोलखा — सरकारद्वारा जारी मापदण्ड पूरा नभएका करिब ३ हजार बढी घरका धनीले निर्माण सम्पन्न भइसक्दा पनि दोस्रो र तेस्रो किस्ता पाएका छैनन् । मापदण्ड पूरा नभएका घरहरूको बाँकी किस्ता रोकिएको हो ।

मापदण्ड जारी हुनुपूर्व बनेका अधिकांश घरहरू उक्त मारमा परेका छन् । र, गैरसरकारी संस्थाहरूको प्राविधिक सहयोगमा बनेका घरहरू पनि अस्वीकृतको सूचीमा छन् ।

दोलखामा ६३ हजार भूकम्पपीडितमध्ये ६१ हजारले अनुदान सम्झौता गरेका छन् । जसमध्ये हालसम्म ३३ हजारले घर सम्पन्न भएको प्रतिवेदन बुझाएर तेस्रो किस्ता अनुदान लिएका छन् । जिल्ला समन्वय समितिका समन्वय अधिकारी तुलसी गौतमले करिब १२ हजार घर मापदण्ड पूरा नभएको देखिए पनि हाल ३ हजार जतिको किस्ता रोकिएको बताए ।

नेपाल रेडक्रस सोसाइटीले प्राविधिक तालिम उपलब्ध गराएको डकर्मीले नै मापदण्डविपरीत घर बनाइदिएपछि दोलखामा ठूलो समस्या देखियो । रेडक्रसको केन्द्रबाट खटाइएको
प्राविधिकले नै गलत तालिम दिएपछि डकर्मीहरूले २ हजारभन्दा बढी मापदण्डविपरीत घर बनाएका हुन् । भूकम्पप्रतिरोधी नदेखिएको भन्दै प्राविधिकले भुक्तानी रोकेपछि साविकको १० गाविसका भूकम्पपीडितको घरको दोस्रो र तेस्रो किस्ता रोकिएको थियो ।

नेपाल रेडक्रस सोसाइटी दोलखा शाखा अध्यक्ष गोकर्ण पोखरेलले त्रुटिवश बनेका घरले मापदण्डअनुरूप प्रबलीकरण गरेपछि थप अनुदान रकम लिन सफल भइसकेको बताए । अझै, कतिपय भूकम्पपीडितले रेडक्रसको सल्लाहमा घर बनाउँदा डुबेको गुनासो गरिरहेका छन् ।

राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण जिल्ला समन्वय प्रमुख निर्मलदर्शन आचार्यले बलियो घर कार्यक्रम लिएर आएको गैरसरकारी संस्थाकै पहलमा बनाइएका घरले पनि दोस्रो र तेस्रो किस्ता लिन सकस बेहोर्नुपर्‍यो । उनका अनुसार विभिन्न समस्याले करिब ३ हजार ५ सय भूकम्पपीडित घर बनाइसक्दा पनि अनुदानका किस्ता लिन नसकेर अल्झिरहेका छन् ।

भूकम्पपछि निजी घर निर्माणको प्रगति राम्रो देखिन्छ । ५५ प्रतिशत भूकम्पपीडित बलियो घरमा सरिसकेको सरकारी तथ्यांक छ । मापदण्ड नपुगेका घर सुधार गरेरै भए पनि अनुदान उपलब्ध गराउन पहल भइरहेको सहरी विकास तथा भवन डिभिजन कार्यालयका प्रमुख इन्जिनियर एकराज अधिकारीले बताए ।

फरकफरक कार्यालयबाट फरक तथ्यांक आएकाले भूकम्पपछि निर्माण भई स्वीकृति नभएका घरका संख्या यकिन गर्न कठिन देखिएको छ । स्थानीय तहदेखि कार्यान्वयन इकाईसम्मले भूकम्पपीडितका निजी आवासमा सिफारिस र भुक्तानीको तहसम्म काम गर्नुपर्ने भएकाले तथ्यांकमा तलमाथि पर्नसक्ने जिल्ला समन्वय अधिकारी गौतमले बताए ।

प्रकाशित : असार २६, २०७५ ०८:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्राविधिक शिक्षाले गाउँमै रोजगारी

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — एसएलसी (हाल एसईई) परीक्षामा असफल हुँदाको पीडा अहिले उनले चटक्कै बिर्सेकी छन् । एसएलसीमा फेल भएपछि के गर्ने होला भनेर भाैंतारिएकी थिइन् कैलाश गाउँपालिका ९ नामटारकी जुनु थिङ ।

हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१६ हटियास्थित जनप्रिय प्राविधिक विद्यालयमा जेटीए अध्ययन गर्ने छात्रछात्राहरूले गरेको तितेकरेला खेती । तस्बिर : प्रताप

तर हेटौंडा उपमहानगरपालिका १६ हटिया चिसापानीस्थित जनप्रिय माविमा एसएलसी फेल भएकाले जेटीए पढ्न पाउने थाहा पाएपछि उनी २०६९ सालमा भर्ना भइन् । १८ महिना पढेर उनी जेटीए भइन् । गाउँमै अहिले उनले जागिर पनि पाएकी छन् । एक गैरसरकारी संस्थाले थिङलाई जागिर दिएको हो । घरमा बसेर गाउँका कृषकहरूलाई कृषि कर्म गर्ने तरिका पनि सिकाउने गरेकी छन् । आफूले पनि तरकारी खेती गरेकी छन् ।

थिङ मात्र होइन, हटियास्थित प्राविधिक विद्यालयमा जेटीए पास गरेर हेटांैडा चुरियामाईका रत्न बम्जनले पनि सजिलैसँग रोजगारी पाए । एसएलसी फेल भएपछि आत्महत्या गर्ने प्रयास गरेका कैलाश गाउँपालिकाको डाँडाखर्कका नवीन गुरुङले जनप्रियस्थित विद्यालयमा प्राविधिक शिक्षा जेटीए पढेपछि उनी हाल आत्मनिर्भर भएका छन् । ‘एसएलसी फेल भए पनि १८ महिने जेटीए पढेपछि जागिर पनि पाइएको छ,’ गुरुङले भने, ‘सीपबिनाको पढाइ काम रहेनछ, बल्ल बुझँे ।’ अहिले उनी थाहा नगरपालिकाको बज्रबाराहीमा जागिरे छन् । १२ कक्षा उत्तीर्ण गरेका आफ्नो सहपाठी जागिर नपाएर कतार गएको उनले सम्झिन थालेका छन् ।

हेटाैंडा बजारबाट करिब ६ किलोमिटर दूरीमा रहेको हटियास्थित प्राविधिक विद्यालयले २०६२ सालदेखि कृषि तथा पशु जेटीए शिक्षा कक्षा सञ्चालन गरेका थिए । सीटीईभीटीको स्वीकृति लिएर १३ वर्षअघिदेखि प्राविधिक शिक्षा सञ्चालन गरेको यस सामुदायिक विद्यालयले २ हजार १ सय जना प्राविधिकहरू उत्पादन गरिसकेको प्रधानाध्यापक नमराज अर्यालले बताए । उत्पादित प्राविधिकहरूले सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थामा सहज ढंगले रोजगारी पाएको उनले बताए । केहीले आफंैले तरकारी खेती र पशुपालन गरिरहेका छन् ।

मकवानपुर जिल्लामा रहेका स्थानीय तहहरूले आफ्नो क्षेत्रका विद्यालयहरूमा प्राविधिक कक्षा सञ्चालन गर्ने प्रयत्न गरिरहेका छन् । सरकारले जनप्रिय माविलाई नमुना विद्यालयका रूपमा घोषित गरिसकेको छ । नमुना विद्यालयको निम्ति भौतिक संरचनाहरू निर्माण गर्न तत्काल १२ करोड रुपैयाँ उपलब्ध गराएको विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष लोकनाथ चौलागाईंले बताए । कक्षाकोठा, सभाहल, प्रयोगशाला छात्रावास भवन निर्माणाधीन अवस्थामा छन् उनले भने ।

यस प्राविधिक विद्यालयमा अहिले जेटीए र भेटरिनरीको डिप्लोमा तहको अध्ययन भइरहेको छ । प्राविधिक विषय अध्ययन गर्ने यस विद्यालयमा ४ सय विद्यार्थी छन् । ५० प्रतिशत विद्यार्थी मकवानपुरका छन् भने ५० प्रतिशत विद्यार्थी ३७ जिल्लाबाट आएका छन् । यस विद्यालयमा थोरै विद्यार्थी अट्ने छात्रावास पनि छ । बाहिरी जिल्लाबाट अध्ययन गर्न आएका विद्यार्थीहरू गाउँमै कोठा भाडामा लिएर बसेका छन् ।

कृषि र पशुपालन अध्ययन गर्ने विद्यार्थीलाई अभ्यास गराउन गाई पनि पालिएको छ भने तरकारीलगायत खाद्य बाली पनि लगाउने गरिएको छ । विद्यालयको परिसरमा अहिले करेला, बन्दाकोपी, लौका र काउली खेती गरिएको छ भने मकै पनि लगाइएको छ । उत्पादित तरकारी बजारमा बिक्री गर्ने गरिएको छ । उक्त विद्यालयमा प्राविधिक विषयको अध्ययनका निम्ति भर्ना हुन भीड लाग्ने गरेको छ । विद्यालयले प्रवेश परीक्षा लिएर मात्र भर्ना गर्ने गरेको छ ।

प्रकाशित : असार २६, २०७५ ०८:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्