दशकपछि बन्दै महाविद्यालय

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — दुई देशबीच सम्झौता भएको एक दशकपछि हेटौंडा उपमहानरपालिका–७ मा नेपाल भारत मैत्री बहुप्राविधिक महाविद्यालयको निर्माण सुरु हुने भएको छ । भारतको सरकारको सहयोगमा महाविद्यालय यसै महिनाको अन्तिम देखि निर्माण हुन लागेको हो ।

नेपाल र भारतको राष्ट्रपति स्तरमा २०६६ सालमा हेटौंडा उपमहानगरपालिका ७ मा नेपाल भारत बहुप्राविधिक महाविद्यालय स्थापना गर्ने सम्झौता भएको थियो । सम्झौताअनुसार हेटांैडामा जग्गा उपलब्ध गराएर तारबार लगाउने काम पनि गरिएको तर भारत सरकारको ढिलासुस्तीको कारणले महाविद्यालयको निर्माण कार्य सुरु हुन सकेको थिएन । भारत सरकारको सहयोगमा निर्माण गर्ने भनेर सम्झौता भएको उक्त महाविद्यालयको निर्माण कार्यको टेन्डर भारत सरकारले नै गत वर्ष निकालेको थियो । निर्माण कम्पनी पनि छनोट भइसकेको छ ।


भारतीय टीसीआईएन र नेपालको आरोग्य कन्स्ट्रक्सनले संंंयुक्तरूपमा निर्माण कार्यको ठेक्का पाएका छन् । ‘महाविद्यालयको निर्माण कार्य असारको अन्तिम सातादेखि सुरु हुन्छ,’ नेपाल–भारत मैत्री बहुप्राविधिक शिक्षालय प्रमुख महेश्वर रञ्जितकारले भने, ‘महाविद्यालयको निर्माण कार्य गर्न आरोग्य कन्स्ट्रक्सनका व्यक्तिहरू हेटौंडा आइसकेका छन् ।’ प्रदेश ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले महाविद्यालयको निर्माण कार्य सुरु गर्न सम्बन्धित निकायलाई दबाब दिँदै आएका छन् । मुख्यमन्त्री पौडेलको निर्माण कार्यमा चासो रहेकाले पनि काम छिटो सुरु हुन लागेको शिक्षालयका प्रशासकीय प्रमुख विष्णु घिमिरेले बताए । मुख्यमन्त्री पौडेल विगतमा महाविद्यालयका अध्यक्षसमेत थिए । उनले आइतबार महाविद्यालय निर्माणस्थलको अवलोकन गरेका थिए । ५५ करोडको लागतमा निर्माण हुने महाविद्यालयका भवनको निर्माण कार्य भारतीय टीसीआईएन र नेपालको आरोग्य कन्स्ट्रक्सनले संंंयुक्त रूपमा निर्माण गर्नेछन् । खानेपानी र विद्युतो काम नेपाल सरकारले गर्नुपर्ने शिक्षालयका प्रमुख रञ्जितकारले बताए । विगतमा नेपाल सरकारले समयमा नै जग्गा उपलब्ध गराउन सकेन र ईआईए पनि समयमा गर्न नसकेकाले पनि महाविद्यालयको निर्माण कार्य ढिला हुन गएको हो ।


भारत सरकारले अहिले चासोका रूपमा लिएकाले महाविद्यालयको निर्माण कार्य सुरु हुन लागेको मुख्यमन्त्री पौडेलले बताए ।


चित्रपानी सामुदायिक वनले उक्त महाविद्यालय निर्माण गर्न एक दशकअघि नै साढे २६ बिगा जमिन उपलब्ध गराएको थियो । उक्त सामुदायिक वनमा रहेको २ हजार ३ सय ५१ वटा रूख कटान गर्नुपर्छ । विगतमा करिब ८ सय रूख मात्र कटान गर्नुपर्ने भनिए पनि अहिले २ हजार ३ सय ५१ वटा रूख कटान गर्नुपर्ने देखिएको छ । रूख कटान गर्न स्वीकृतिका लागि वन कार्यालयले प्रक्रिया अगाडि बढाइसकेको छ । ठेकेदार कम्पनीले अहिले खाली जमिनबाट भौतिक संंरचनाहरूको निर्माण कार्य सुरु गर्ने र रूख कटान गर्ने अनुमति प्राप्त भएपछि रूख कटान गरेपछि उक्त स्थानमा भौतिक संरचना बनाउने व्यवस्था मिलाएको शिक्षालयका प्रशासकीय घिमिरेले भने ।


रूख कटानको प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको छ । कात्तिकभन्दा अगाडि रूख काट्न आदेश दिन नमिल्ने भएकाले तत्काललाई खाली ठाउँबाट निर्माण सुरु हुने जनाएको छ । महाविद्यालयले रूख कटान गरेर संरचना निर्माण गर्न ठेकेदार जमिन उपलब्ध गराउनुपर्ने हुन्छ । निर्माण कार्य सुरु भएको दुई वर्षमा काम सम्पन्न गरिसक्नुपर्नेछ । साढे २६ बिगा जमिनमा अध्ययन गर्ने भवन, छात्रावास, खेलकुद मैदान, व्यावसायिक तालिम भवनलगायत संंरचनाहरू निर्माण हुनेछन् । पहिलो चरणमा उक्त विद्यालयमा डिप्लोमा तहको कम्प्युटर अर्थात् आईटी, मेकानिकल र इलेक्ट्रीको विषयको पढाइ हुनेछ । यो महाविद्यालयले मुलुकलाई आवश्यक पर्ने जनशक्ति उत्पादन गर्ने शिक्षालय प्रमुख रञ्जितकारले बताए । महाविद्यालय स्थापना हुने स्थल हेटौंडा बजारबाट ६ किलोमिटर पूर्व पर्छ ।

प्रकाशित : असार २७, २०७५ १२:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फेरि ज्यान लियो टिपरले

टिपरको ठक्करले दूधपाटी बस्ने रोयल सुवेदीको मृत्यु
शिल्पा कर्ण

काठमाडौँ — फेरि पनि जडीबुटीमा टिपरको ठक्करले एक जनाको ज्यान लियो । बा८५प ६१६ नम्बरको मोटरसाइकलमा सवार झापा घर भई दूधपाटी बस्ने रोयल सुवेदीको मृत्यु भयो भने चालक भक्तपुरका अमन ढुंगेल घाइते हुन पुगे ।

करिब १८ वर्षका दुवै जना दिउँसो साढे एक बजेको समयमा भक्तपुरबाट काठमाडौंतर्फ आइरहेका थिए ।


उही दिशातिर आइरहेको बा४ख ८७२५ नम्बरको टिपरले जडीबुटीको जेब्राक्रसमा उनीहरूको मोटरसाइकललाई ठक्कर दियो । प्रहरीले टिपर चालक धादिङका २७ वर्षीय हरिशरण राईलाई नियन्त्रणमा लिई कारबाही प्रक्रिया अघि बढाएको छ । उक्त स्थानमा भएको यो दोस्रो दुर्घटना हो । यसअघि जेठ ३० मा सोही स्थानमा टिपरले किच्दा काभ्रे बस्ने अस्मिता राजभण्डारीको ज्यान गएको थियो । टिपर र ट्रकको बीचमा रहेको स्कुटरबाट लडेपछि टिपरको चपेटमा परेकी थिइन् । लगत्तै उनको मृत्यु भएको थियो भने चालक एक युवक घाइते भएका थिए ।


मंगलबार दिउँसोको ४ बजे मनोहरा पुलबाट कोटेश्वरसम्म आउँदा बीचमा ४ वटा टिपर देखिए । गिट्टी, ढुंगा बोकेका ती टिपर सबै भक्तपुरबाट जाँदै थिए । टिपर रिङरोडभित्र छिर्ने समय बेलुका ८ देखि बिहान सम्म भए पनि दिउँसोको समयमा समेत टिपर देखा पर्छन् । यसले मान्छेको ज्यान झन् खतरामा परेको सर्वसाधारण तथा मोटरसाइकल चालकको भनाइ छ ।
यी प्रतिनिधि घटना मात्र हुन् । महानगरीय ट्राफिक महाशाखाको तथ्यांकअनुसार उपत्यकामा आर्थिक वर्ष २०७३/७४ को जेठ महिनासम्ममा टिपरले १९ जनाको ज्यान लिइसकेको छ । यसका साथै असारमा भएको यो दोस्रो दुर्घटना हो । तथ्यांकले यस आर्थिक वर्षमा ट्रकबाट मृत्यु हुनेको संख्या १८ छ भने ट्यांकरले ५ जनाको मृत्यु भएको छ । ग्रेडर चलाउने क्रममा १ जनाको मृत्यु भएको छ ।


ठूला सवारीसाधन चलाउने क्रममा भएका यी दुर्घटनाले सर्वसाधारण र मोटरसाइकल चालकलाई त्रसित बनाएको छ । ट्राफिक प्रहरी भने ‘पिक आवर’ मा ठूला सवारी रिङरोडभित्र पस्न नदिने गरेको बताउँछन् । ‘अधिकांश दुर्घटना चालककै लापरबाहीका कारण भएका देखिन्छन् । हामीले बिहान ९ देखि ११ र साँझ ४ देखि ६ बजेसम्म रिंगरोड बाहिरै रोक्ने गरेका छौं,’ ट्राफिक प्रहरी प्रवक्ता सुरेन्द्रप्रसाद मैनालीले भने, ‘दुर्घटनाको जोखिम घटाउन साँझ ८ बजेपछि मात्र भित्र पस्न दिने गरेका छौं । दिउँसो सवारी चाप केही कम भएकाले चलिरहेका हुन्छन् ।’ टिपर चालकलाई सचेतना दिने कार्यहरू ट्राफिक प्रहरीले गरेको उनले बताए ।


प्रहरीहरू कम अनुभवी र कम उमेरको चालक, तीव्र गति दुर्घटनाको मुख्य कारण रहेको बताउँछन् । तर सधैं गल्ती टिपरकै मात्र हुन्न । साना सवारीसाधनले पनि असुरक्षित तरिकाले चलाइरहेका भेटिन्छन् । टिपरको उचाइले पनि दुर्घटना बढाइरहेको चालक बताउँछन् । अग्लो स्थानबाट लुकिङ ग्लासमा नजिकको साना सवारी नदेखिने भएकाले दुर्घटनामा पर्छन् । राजधानीभित्र निर्माण कार्य चलिरहेकै हुन्छ । यसले गर्दा टिपर र अन्य ठूला सवारीको काम पर्छ । यस्तो अवस्थामा दुर्घटना न्यूनीकरण गर्नु चुनौती नै हो । पूर्वाधार विज्ञहरू उपत्यकाको जस्तो घना बस्ती र सवारी चाप बढी भएको स्थानमा टिपरजस्तो सवारी जति कम भयो उति नै दुर्घटना घट्ने बताउँछन् । एक प्रहरी अधिकृतले भने, ‘टिपरको सट्टा कम उचाइका ट्रक चलायो भने पनि दुर्घटना कम गर्न सकिन्छ । यहाँको सवारी चापअनुसार टिपर चल्ने स्थान नै हुन्न ।’


कानुनी प्रक्रिया र मिलापत्र
सवारी ऐन २०४९ मा सवारी साधनले ज्यान लिए दफा १६१ अनुसारको कारबाही हुन्छ । ज्यान मार्ने मनसायले नै गरेको हो कि दुर्घटनावश हुन पुगेको हो सोको आधारमा चालकलाई सजाय हुने कानुन व्यवसायी दधिराम ढकाल बताउँछन् । उनका अनुसार यस्ता घटनामा कुनै पनि हिसाबले चालकलाई कारबाही नहुने वा मिलापत्र हुने भन्ने हुन्न । तर, दुर्घटना भएपछि पीडितका परिवार र टिपरचालकका पक्षबाट कम्पनी वा ट्रक मालिकबीच ‘लेनदेन’ हुने गरेकाले धेरै चालक उम्किन्छन् ।


‘सवारी ऐनमा भएको क्षतिपूर्तिभन्दा बाहेक पनि बाहिर लाखौंको लेनदेन हुन्छ,’ एक प्रहरी अधिकृतले भने, ‘परिवार वा सम्बन्धितले दिएको निवेदनकै आधारमा प्रहरीले प्रतिवेदन तयार पार्छ । सोहीअनुसार सरकारी वकिलले कारबाही गर्छ ।’ यस्तोमा निवेदनमै कम सजाय पाउनेगरी र चालकलाई सक्दो समय समय जेलमा राख्नेगरी निवेदन दिन दुवै पक्षले बाहिर भेटी ‘ब्लड मनी’ तय गर्ने गरेका छन् ।


चालकलाई तीव्र गति, लापरबाही वा मापसे गरेको, जानीजानी मारेको जस्ता कुरा निवेदनमा उल्लेख गरिदिने भन्दै ‘ब्ल्याकमेल’ गर्ने गरिन्छ । मागेको पैसा दिन तयार भएपछि,
कुरा मिल्छ र चालकलाई उन्मुक्ति दिने उपाय हुनछ । सबैभन्दा कम सजाय हुने, चालकलाई सजिलो पर्नेगरी निवेदनमा व्यहोरा लेखिन्छ ।


जसले चालकको जे जति दोष भए पनि कमै समयमा कानुनको जालोबाट बाहिरिन्छ । ती अधिकृतले भने, ‘यसरी उनीहरूले उन्मुक्ति पाएपछि उसको मनोबल बढ्छ । उसले फेरि पनि लापरबाही नै गर्छ ।’

सर्वसाधारण संवेदनाहीन
मंगलबार जडीबुटीमा भएको दुर्घटनामा रोयल सुवेदीको मृत्यु भयो । चालक अमन ढुंगेल घाइते भए । दुर्घटना भएपछि छटपटाइरहेको र रगतमा लत्पत्तिएको मान्छे हेर्न सर्वसाधारण झुम्मिए, फोटो र भिडियो खिच्न थाले । ‘झन्डै सवारीसाधनमा आगजनी गर्न लागेका थिए । तर, हामीले रोक्यौं,’ महानगरीय प्रहरी प्रभाग कोटेश्वरका प्रहरी निरीक्षक राजु लामाले भने, ‘दुर्घटनालगत्तै म आफैं पनि गएँ, त्यतिबेला हाम्रो जनशक्ति कम थियो । भीड नियन्त्रण गर्ने क्रममा हाम्रा ३ जना प्रहरी सामान्य घाइते भए ।’ लहरै पार्किङ गरी राखिएका ट्याक्सी चालकलाई अस्पतालसम्म दुवै जनालाई पुर्‍याइदिन आग्रह गरे पनि कसैले मानेनन् । अन्त्यमा, नजिकैको बोलेरोलाई रोकेर लिफ्ट मागेपछि घाइते दुवै जनालाई अस्पताल पुर्‍याइयो । कोही सर्वसाधारणले मान्छेको शरीर उठाएर गाडीमा राख्दिन पनि सहयोग गरेनन् ।


यसअघि जेठ ३० मा सोही स्थानमा दुर्घटना हुँदा २४ वर्षीय अस्मिता राजभण्डारीको मृत्यु भयो । दुर्घटनालगत्तै ट्रकमा स्थानीय युवाले आगजनी गरे । प्रहरीले आगो नियन्त्रणका लागि प्रयास गर्दा उल्टै रड प्रहार गर्ने र रोक्ने काम भयो । पछि ४ जनालाई पक्राउ गरी प्रहरीले सार्वजनिक अपराधको मुद्दा चलायो । प्रहरी निरीक्षक लामा सर्वसाधारणमा संवेदशनशीलता र चेतना हराउँदै गएको अनुभव सुनाउँछन् । ‘दुर्घटना भएपछि तुरुन्तै प्रहरीलाई खबर गर्नुपर्छ । नजिकको अस्पताल पुर्‍याइहाल्नुपर्छ । तर, हिजोआज मान्छेले फोटो र भिडियो खिचेर बसिरहेका हुन्छन् । अराजक गतिविधि गर्नतर्फ लाग्छन्,’ लामाले भने ।


कतिपयमा सवारी दुर्घटनामा घाइतेलाई अस्पताल पुर्‍याए उल्टै ‘फसिने’ डर भएकोमा उनी त्यसलाई गलत जानकारीका रूपमा अथ्र्याउँछन् । प्रहरीलाई सहयोग गरे झन् प्रशंसाको पात्र बनिने भएकाले सर्वसाधारणले सहयोग गर्न हिच्किचाउन नहुने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : असार २७, २०७५ १२:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्