सडक आयोजना: भुक्तानी नहुँदा निर्माण सुस्त

हरिहरसिंह राठौर

भीमढुंगा (धादिङ) — जिल्लामा निर्माणाधीन २२ बहुवर्षीय सडक आयोजनाको ६१ करोड रकम भुक्तानी नहुँदा निर्माण कार्यमा बाधा परेको छ । सडक डिभिजन कार्यालयमार्फत भुक्तानी हुने रकम ठूला सडक निर्माणको जिम्मा लिएका कम्पनीले गरेको कामअनुसार पाउन नसकेका हुन् ।

सडक आयोजना निर्माण र मर्मत कार्यको जिम्मेवारीबारे संघीय र प्रदेश सरकारबीच सामन्जस्यता नहुँदा निर्माण व्यवसायीले बिल पेस गरेको एक वर्षमा पनि भुक्तानी नपाएका हुन् । सरकारले समयमा निर्माण सम्पन्न नगर्ने ठेकेदारलाई कारबाही गर्न थालेपछि निर्माण व्यवसायीले पनि समयमै भुक्तानी नदिएको रकमको ब्याज पाउनुपर्ने माग अघि सारेका छन् । सरकारले जिल्लाका २२ आयोजनाका निर्माण कम्पनीलाई गत वर्षकै ६१ करोड ६४ लाख ७२ हजार ७ सय ६० रुपैयाँ ७२ पैसा भुक्तानी दिन बाँकी छ ।


सरकारले नौबिसे–कलंकी सडकको सवारी चाप कम गर्न पृथ्वीराजमार्गको धार्केदेखि ठूलोखोला–भीमढुंगा सडक र सीतापाइला–भीमढुंगा हँुदै लामीडाँडा सडकलाई क्षेत्रीय तथा पर्यटकीय सडकका रूपमा विकसित गर्ने योजना अघि सारेको थियो । सर्तअनुरूप समयमा भुक्तानी नपाउँदा काम सक्न कठिनाइ भएको ठेकेदारको गुनासो छ । ‘उपकरण र मजदुरलाई भुक्तानी दिन करिब ५ करोड ऋणको ब्याज एक वर्षदेखि तिर्दै छु । करिब ७० प्रतिशत निर्माण कार्य भइसक्दा पनि पेस गरिएको बिलको भुक्तानी भएको छैन,’ नाना कन्स्ट्रक्सनका प्रोपाइटर नारायण श्रेष्ठले भने ।


भीमढुंगा–लामीडाँडा सडकअन्तर्गतकै धुनीबेसी–२ को ठूलोखोलादेखि धुनीबेसी–३ को रमाइलो चौरसम्मको ९ किलोमिटर सडक पिच गर्ने जिम्मा पाएको नाना कन्ट्रक्सनले समयमै निर्माण कार्य सम्पन्न गर्न नसक्दा उपभोक्तामा सास्तीसमेत थपिएको छ । नाना कन्ट्रक्सनले २०७३ साउनमा निर्माण सम्झौता गरेको थियो ।


उक्त कम्पनीले १४ करोड २५ लाखमा ठेक्का पाएको थियो । २०७४ कात्तिकमा नै काम सम्पन्न गर्नुपर्ने भए पनि तोकिएको समयमै काम सम्पन्न गर्न नसकेको भन्दै कन्ट्रक्सन कम्पनीले थप १ वर्षका लागि समय माग गरेको छ । कम्पनीले समयमा बिजुलीका पोल व्यवस्थापन नगरेको, सडक मापदण्डमा पर्ने व्यक्तिगत घर सरकारले नटाएको, स्टिमेटमा उल्लेख नै नभएको पर्खाल लगाउन स्थानीयले दबाब दिएको कारण देखाउँदै समयमा काम हुन नसकेको जनाएको छ ।


भीमढुंगा–लामीडाँडा सडकअन्तर्गत भट्टेडाँडादेखि चकमकेसम्मको सडक स्तरोन्तनि (वाटरसिल) गर्ने कार्यको समयसीमा अन्तिम चरणमा पुगेको छ । काठमाडौंको नागार्जुन नगरपालिकाको भीमढुंगादेखि धादिङ गल्छीसम्मको सडकमध्ये धुनीबेसी नगरपालिका–४ को भट्टेडाँडादेखि थाक्रे चकमकेसम्मको करिब ११ किलोमिटर सडक स्तरोन्तनि तथा वाटरसिल गर्ने कार्यको समयसीमा यही असार २० गते सकिएको छ । आशिष सूर्यचन्द्र जेभीले उक्त सडक खण्डको ११ किलोमिटरमा सडक चौडा, ग्याभिन जाली, मेसिनरी पर्खाल, हयुम पाइप बिछयाउने र ओटासिल गर्ने गरी २०७२ साल माघ ७ गते ठेक्का पाएको थियो । १५ महिनामा काम सक्ने गरी ठेक्का पाएको उतm कम्पनीको दुईपटक म्याद थप पछि असार २० गते निर्माण सकेको हो ।


नाकाबन्दी, तराई आन्दोलन, स्थानीय तह र संघीय चुनावका कारण काम गर्न नपाएकाले सडक निर्माणमा ढिलाइ हँुदा २ पटक म्याद थपिएको सडक डिभिजन सडक गजुरीका इन्जिनियर हरि ठकुरीले बताए । २ पटक म्याद थपिँदा निर्माण लागत बढेर १२ करोड पुगेको जिल्ला प्राविधिक कार्यालयका कन्सल्टयान्ट इन्जिनियर राजेन्द्र भण्डारीले बताए । अहिलेसम्म सडक चौडा गर्ने, ग्याभिन जाली लगाउने, मेसिनरी पर्खाल हाल्ने, हयुम पाइप बिछयाउने, बेस, सब–वेस हाल्नेलगायतका कार्यहरू सकिएर वाटरसिल गर्ने कार्य सुरु गरिएको भण्डारीले बताए ।


उक्त आशिष सूर्यचन्द्र जेभीले उक्त सडक निर्माण गरेबापत्को गरिब ५२ प्रतिशत भुक्तानी पाइसकेको छ भने अहिलेसम्म सडक ७५ प्रतिशत कार्य सकिएको प्रगति विवरण प्राविधिक कार्यालयलाई बुझाएको छ । मनसुन सुरु भएकाले दिउँसोको समयमा वर्षात् हुँदा र २५ डिग्री सेल्यिसभन्दा कम तापक्रममा काम गरेमा ओटासिल भरपर्दाे नदेखिने भएकाले समयमा निर्माण सम्पन्न गर्न मुस्किल पर्ने प्राविधिक कार्यालयको भनाइ छ ।

प्रकाशित : असार २७, २०७५ १२:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दशकपछि बन्दै महाविद्यालय

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — दुई देशबीच सम्झौता भएको एक दशकपछि हेटौंडा उपमहानरपालिका–७ मा नेपाल भारत मैत्री बहुप्राविधिक महाविद्यालयको निर्माण सुरु हुने भएको छ । भारतको सरकारको सहयोगमा महाविद्यालय यसै महिनाको अन्तिम देखि निर्माण हुन लागेको हो ।

नेपाल र भारतको राष्ट्रपति स्तरमा २०६६ सालमा हेटौंडा उपमहानगरपालिका ७ मा नेपाल भारत बहुप्राविधिक महाविद्यालय स्थापना गर्ने सम्झौता भएको थियो । सम्झौताअनुसार हेटांैडामा जग्गा उपलब्ध गराएर तारबार लगाउने काम पनि गरिएको तर भारत सरकारको ढिलासुस्तीको कारणले महाविद्यालयको निर्माण कार्य सुरु हुन सकेको थिएन । भारत सरकारको सहयोगमा निर्माण गर्ने भनेर सम्झौता भएको उक्त महाविद्यालयको निर्माण कार्यको टेन्डर भारत सरकारले नै गत वर्ष निकालेको थियो । निर्माण कम्पनी पनि छनोट भइसकेको छ ।


भारतीय टीसीआईएन र नेपालको आरोग्य कन्स्ट्रक्सनले संंंयुक्तरूपमा निर्माण कार्यको ठेक्का पाएका छन् । ‘महाविद्यालयको निर्माण कार्य असारको अन्तिम सातादेखि सुरु हुन्छ,’ नेपाल–भारत मैत्री बहुप्राविधिक शिक्षालय प्रमुख महेश्वर रञ्जितकारले भने, ‘महाविद्यालयको निर्माण कार्य गर्न आरोग्य कन्स्ट्रक्सनका व्यक्तिहरू हेटौंडा आइसकेका छन् ।’ प्रदेश ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले महाविद्यालयको निर्माण कार्य सुरु गर्न सम्बन्धित निकायलाई दबाब दिँदै आएका छन् । मुख्यमन्त्री पौडेलको निर्माण कार्यमा चासो रहेकाले पनि काम छिटो सुरु हुन लागेको शिक्षालयका प्रशासकीय प्रमुख विष्णु घिमिरेले बताए । मुख्यमन्त्री पौडेल विगतमा महाविद्यालयका अध्यक्षसमेत थिए । उनले आइतबार महाविद्यालय निर्माणस्थलको अवलोकन गरेका थिए । ५५ करोडको लागतमा निर्माण हुने महाविद्यालयका भवनको निर्माण कार्य भारतीय टीसीआईएन र नेपालको आरोग्य कन्स्ट्रक्सनले संंंयुक्त रूपमा निर्माण गर्नेछन् । खानेपानी र विद्युतो काम नेपाल सरकारले गर्नुपर्ने शिक्षालयका प्रमुख रञ्जितकारले बताए । विगतमा नेपाल सरकारले समयमा नै जग्गा उपलब्ध गराउन सकेन र ईआईए पनि समयमा गर्न नसकेकाले पनि महाविद्यालयको निर्माण कार्य ढिला हुन गएको हो ।


भारत सरकारले अहिले चासोका रूपमा लिएकाले महाविद्यालयको निर्माण कार्य सुरु हुन लागेको मुख्यमन्त्री पौडेलले बताए ।


चित्रपानी सामुदायिक वनले उक्त महाविद्यालय निर्माण गर्न एक दशकअघि नै साढे २६ बिगा जमिन उपलब्ध गराएको थियो । उक्त सामुदायिक वनमा रहेको २ हजार ३ सय ५१ वटा रूख कटान गर्नुपर्छ । विगतमा करिब ८ सय रूख मात्र कटान गर्नुपर्ने भनिए पनि अहिले २ हजार ३ सय ५१ वटा रूख कटान गर्नुपर्ने देखिएको छ । रूख कटान गर्न स्वीकृतिका लागि वन कार्यालयले प्रक्रिया अगाडि बढाइसकेको छ । ठेकेदार कम्पनीले अहिले खाली जमिनबाट भौतिक संंरचनाहरूको निर्माण कार्य सुरु गर्ने र रूख कटान गर्ने अनुमति प्राप्त भएपछि रूख कटान गरेपछि उक्त स्थानमा भौतिक संरचना बनाउने व्यवस्था मिलाएको शिक्षालयका प्रशासकीय घिमिरेले भने ।


रूख कटानको प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको छ । कात्तिकभन्दा अगाडि रूख काट्न आदेश दिन नमिल्ने भएकाले तत्काललाई खाली ठाउँबाट निर्माण सुरु हुने जनाएको छ । महाविद्यालयले रूख कटान गरेर संरचना निर्माण गर्न ठेकेदार जमिन उपलब्ध गराउनुपर्ने हुन्छ । निर्माण कार्य सुरु भएको दुई वर्षमा काम सम्पन्न गरिसक्नुपर्नेछ । साढे २६ बिगा जमिनमा अध्ययन गर्ने भवन, छात्रावास, खेलकुद मैदान, व्यावसायिक तालिम भवनलगायत संंरचनाहरू निर्माण हुनेछन् । पहिलो चरणमा उक्त विद्यालयमा डिप्लोमा तहको कम्प्युटर अर्थात् आईटी, मेकानिकल र इलेक्ट्रीको विषयको पढाइ हुनेछ । यो महाविद्यालयले मुलुकलाई आवश्यक पर्ने जनशक्ति उत्पादन गर्ने शिक्षालय प्रमुख रञ्जितकारले बताए । महाविद्यालय स्थापना हुने स्थल हेटौंडा बजारबाट ६ किलोमिटर पूर्व पर्छ ।

प्रकाशित : असार २७, २०७५ १२:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्