जात्रामा रम्दै प्राचीन सहर

यो पर्वलाई महोत्सवकै रूप दिइएकाले स्वदेश र विदेशबाट समेत दर्शनार्थी आइरहेका छन्
दिउँसो लाखे (जोङ राकस) र रातिको लाखे (बल्निय राकस) रोचक हुन्छ
राजेन्द्र मानन्धर

दोलखा — प्राचीन सहर दोलखा बजारवासी जात्रामा रमेका छन् । यहाँको ‘गुँला पर्व’ महोत्सवले सबैलाई एकजुट गराएको हो । सबै प्राचीन बजारमा मेला भर्ना ओइरिएका छन् ।

दोलखा बजारमा ‘गुँला पर्व’ का अवसरमा लाखे नाच प्रदर्शन गरिँदै । तस्बिर : कान्तिपुर

नेवारी बस्तीहरूमा यति बेला जात्राको मौसम छ । बजारमा प्रत्येक वर्ष यस्ता जात्रा भए पनि यस पटक आयोजित गुँला महोत्वसले प्राचीन राज्यको अस्तित्व सम्झाइरहेको छ । पुर्खाले जेजस्तो गरेर जात्रा देखाउँथे, त्यस्तै सीप र शैली पछयाउन महोत्सव गरिएको भीमेश्वर नगरपालिका २ का अध्यक्ष विराज श्रेष्ठले बताए ।

यी युवा अध्यक्ष कहिले ढोलक ठोक्छन् त कहिले लाखे बन्छन् । हरेक जात्रामा आफैं सहभागी हुन्छन् । उनीलगायत युवा टोली बाजा बजाउँदै करिब २१ किलोमिटर टाढा कालिञ्चोकसम्म पुगे । पुर्खाले दिएको यो क्रमलाई युवाले यस वर्ष पनि निरन्तर दिए, विशेष रूपसाथ । बूढापाकाले जात्रापर्व गर्ने जिम्मा पछिल्लो समय युवाको जिम्मा लगाएको उनी बताउँछन् ।

Yamaha

यसरी नै एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा जात्रा र पर्वहरू हस्तान्तरण हुँदै आएको स्थानीय कला र संस्कृतिका जानकार तीर्थनारायण जोशीले बताए । मन्दिर, मूर्ति, कला र संस्कृतिले भरिएको दोलखा बजारमा वर्षभरिका जात्रापर्वमध्ये गुँला पर्व पनि एक हो । घण्टाकर्ण चतुर्थीबाट यो जात्रा सुरु हुन्छ ।

यस वर्ष यो पर्वलाई महोत्सवकै रूप दिइएकाले स्वदेश र विदेशबाट समेत दर्शनार्थी आइरहेका छन् । स्थानीय भीमेश्वर मन्दिर पूजा व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष भरत श्रेष्ठका अनुसार घण्टाकर्ण, बौद्ध स्तूपा, मठमन्दिरमा बाजासहित परिक्रमा गरिन्छ । दिउँसो लाखे (जोङ राकस) र रातिको लाखे (बल्निय राकस) रोचक हुन्छ ।

जनैपूर्णिमाको दिनमा कालिञ्चोक भगवतीलाई आरधाना गरी दोलखामा दु:ख दिने राकस (लाखे) को संहार गरिन्छ । उक्त दिन उपकर्ण यज्ञ, पोखरीमा पौडिने प्रतिस्पर्धात्मक जात्रामा रमाइलो गर्न मानिस राजकुलेश्वर पोखरीमा भेला हुन्छन् ।

पाँच रात देखाइने भैरव–कुमारीको जात्रा अनौठो हुन्छ । एक जनाले रातभरि ढोलक बजाइरहनुपर्छ । बजाउन रोके अनर्थ हुने मान्यता छ र त्यहीँ ढोलकको तालमा भैरव र कुमारी नाच्छन् । भैरव, कुमारीलगायत सेनामेनाले नाच्दै दोलखा बजारका विभिन्न टोल, मन्दिर, डबली परिक्रमा गर्छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०८:०६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

खिम्तीले सडक बगायो

कान्तिपुर संवाददाता

रामेछाप — खिम्ती खोलाले सडक बगाउँदा करिब एक सातादेखि यता रामेछापका दुइटा गाउँपालिकातर्फ यातायात चल्न सकेको छैन । गोकुलगंगा र उमाकुण्ड जाने सवारीसाधन छिमेकी जिल्ला दोलखाको जिरी हुँदै गुड्न थालेका छन् ।

खिम्ती खोलाको बाढीले गत वर्ष निर्माण गरेको सडक चिनोसमेत नराखेर बगाएको छ । खिम्ती र छतिवने खोलामा गएको वर्ष आएको बाढीले सडक अवरुद्ध भएपछि गोकुलगंगा र उमाकुण्ड गाउँपालिकाले २७ लाख खर्चेर अस्थायी आवागमन खुलाएका थिए । त्यसमा यो वर्ष डिभिजन सडकले पूर्वाधारको काम गरेको थियो । यो वर्ष दुवै निकायले गरेको काम बगेको छ ।

खिम्ती खोला छतिवनेको दोभान हुँदै खिम्तीको पहरोमा ठोक्किएर बग्न थालेको छ । खोला फर्काएर गत वर्षझैं अस्थायी सडक बनाई यातायात सञ्चालन गर्न डोजर लगाइएकोमा उक्त डोजर बाढीले पल्टाएको छ । बाढीले पल्टाएको डोजर अझै खिम्तीखोलाको बीचमा छ । निकाल्न सकिएको छैन ।

गोकुलगंगा गाउँपालिका ६ फर्पुका वडा अध्यक्ष चन्द्रबहादुर सुनुवारले भने, ‘सडक सञ्चालन तत्काल हुन सक्ने सम्भावना छैन ।’ बाढी आउने क्रम जारी भएकाले सडक खोल्न कठिनाइ भएको हो । स्थानीय बासिन्दाहरूले तत्काल कुनै विधि प्रयोग गरी सडक सञ्चालन गर्न गाउँपालिकालाई दबाब दिन थालेका छन् । उक्त सडक खण्ड नहुँदा नामाडी, बेताली, फर्पु लगायतका क्षेत्रका बासिन्दा बढी प्रभावित छन् ।

त्यस क्षेत्रमा निर्माण सामग्री र खाद्यान्न ढुवानी कार्य प्रभावित भएको छ । सडक बगाएपछि यातायात मात्र अवरुद्ध भएको छैन । पैदल यात्रुलाई समेत कठिनाइ छ । प्रहरी चौकी खिम्तीका प्रमुख मीनबहादुर थापाका अनुसार सर्वसाधारणहरू ज्यान माया मारेर पहरोमा झुन्डिँदै हिँडेका छन् । ‘हामीले त्यस क्षेत्रमा पैदल यात्रुलाई पनि हिँडडुलमा रोक लगाउन खोजेका हौं तर सकिएको छैन,’ थापाले भने, ‘ज्यान जोखिममा हुने गरी त्यहींबाट झुन्डिँदै हिँड्छन् ।’

कठिन भौगोलिक स्थानबाट सडक निर्माण गरेकाले उक्त क्षेत्रमा ठूलै लगानी गरे पनि सडक बचाउन सक्ने अवस्था छैन । खिम्तीबाट फर्पुतर्फ जाने सडक फर्पुसम्मै जोखिम क्षेत्रमा पर्छ । छतिवने खोला पार गरेर फर्पुतर्फ धेरै स्थानमा भूक्षयले सडकमा क्षति पुगेको छ । हरेक वर्ष उक्त सडकमा सरकार र स्थानीय तहको लाखौं रकम मर्मतका लागि खर्च हुन्छ ।

‘सडक खन्दै जोखिम क्षेत्रबाट खनियो,’ स्थानीय दीपकबहादुर खड्काले भने, ‘सुविधा र जोखिम दुइटा कुरा रोज्दा सुविधा अघि आयो र त्यसै गरियो । अहिले त्यसको परिणाम भोगिरहेका छौं । गत वर्षको बाढीले उक्त सडकमा रहेको छतिवने पुल बगायो । ‘पोहोर साल ठूलै लगानी भयो,’ खड्काले भने, ‘यो वर्ष पनि त्यति नै खर्च नभई सडक खुल्ने अवस्था छैन ।’

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०८:०५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT