बेवारिसेहरूको उद्धार

‘आश्रमका स्वयंसेवक प्रेरणाका स्रोत हुन्, जोकोहीले यसरी वृद्धवृद्धाको स्याहारसुसार गर्न सक्दैनन्’
प्रताप विष्ट

हेटौंडा — आफन्तबाट बिछोडिएका र प्रताडितहरूको आश्रय स्थल बन्छन्, सहरका सडक पेटीहरू । हेटौंडामा भने सडकमै कष्टकर जीवन व्यतित गर्ने बालबालिका र वृद्धवृद्धा देखिँदैनन् ।

हेटौंडाका सडकपेटीबाट उद्धार गरेर ल्याएर हेटाैंडा उपमहानगरपालिका—४ स्थित मानवसेवा आश्रममा राखिएका वृद्धवृद्धाहरू । तस्बिर : प्रताप

हेटौंडाका दुइटा सेवादायी संस्थाले सडकमा कष्टकर जीवन बिताएका वृद्धवृद्धा र सडक बालबालिकाहरूलाई उद्धार सेवा दिएका छन् । उनीहरूले पालनपोषण र संरक्षण गरेका कारण हेटाैंडाका सडक पेटीमा दु:खद् जीवन व्यतीत गरिरहेका वृद्धवृद्धा र बालबालिका नदेखिएका हुन ।

६ वर्षअघिसम्म हेटाैंडाको सडक पेटीलाई आफ्नो आश्रय स्थल बनाउने दर्जनौं वृद्धवृद्धा र बालबालिका थिए । २०६९ भदौ १३ गते स्थापित मानव सेवा आश्रमले उद्धार, औषधि उपचार, पालनपोषण गर्न थालेपछि सडकमा बेवारिस वृद्धवृद्धा र मानसिक रोगी देखिन छाडे ।

Yamaha

आश्रमको अवलोकन गर्न आएका काठमाडौं महानगरपालिकामा मेयर विद्यासुन्दर शाक्यले ‘मानव सेवा आश्रमका अभियन्ताहरू प्रेरणाका स्रोत हुन्, जोकोहीले यसरी वृद्धवृद्धाको स्याहारसुसार गर्न सक्दैन’ भन्दै प्रशंसा गरेका थिए । काठमाडाैंमा महानगरपालिकाको आर्थिक सहयोगमा मानव सेवा आश्रमले आफ्नो शाखा सञ्चालन गरेको छ । काठमाडांै
सहरका पेटीहरूमा कष्टकर जीवन बिताइरहेका वृद्धवृद्धा र बालबालिकालाई राख्ने आश्रम निर्माण गर्न जमिन पाएमा महानगरपालिकाले भवन बनाइदिने बताए ।

हेटाैंडास्थित आश्रममा अहिले १ सय ५ वृद्धवृद्धा छन् । ४ सय ५ वृद्धवृद्धालाई परिवारमा पुन:स्थापना गरिसकेका छन् । आश्रममा ६१ जना मानसिक समस्याका व्यक्ति छन् । तीन जना अशक्त छन् । आश्रमका शाखा चितवन र काठमाडाैं, ललितपुर, गोरखा, लमजुङ, वीरगन्ज, बागलुङ, पोखरा, बुटवल गरी १० जिल्लामा छन् ।

ती आश्रममा ४ सय ५८ वृद्धवृद्धा आश्रय लिइरहेका छन् । गोरखा जिल्लाको आश्रममा ५२ बालबालिका मात्र छन् । मानव सेवा आश्रमले वृद्धवृद्धालाई राख्न हेटौंडा ९ मा भवन निर्माण गरिरहेको छ ।

२०६८ कात्तिक २७ गते हेटौंडामा स्थापना गरेको ‘मामाघर’ नेपालले सडक बालबालिकालाई उद्धार गरेर पालनपोषण र पढाउने गरेको छ । २/३ दिन सडकमा पेटीलाई सुत्ने थलो बनाउने र फोहोरको डुंगुरनजिक प्लास्टिक खोजतलास गर्नेबित्तिकै मामाघर नेपालले त्यस्ता बालबालिकालाई उद्धार गर्दै आएको छ ।

मामाघर नेपालले ७ वर्षको बीचमा १ सय ५४ जना बालबालिकालाई सडकबाट उद्धार गरिसकेको छ । तीमध्ये १ सय १६ बालकलाई परिवारमा नै पुन:स्थापना गराएको मामाघर नेपालका संरक्षक अर्पण पराजुलीले बताए । परिवारमा पुन:स्थापित बालक सबै स्कुल जाने गरेका छन् । २४ जना बालक हेटांैडा उपमहानगरपालिका ४ स्थित मामाघरकै संरक्षणमा छन् । उनीहरू १ देखि ९ कक्षासम्म पढ्छन् । ‘सबै बालक भुटनदेवी उच्च माविमा पढ्ने गर्छन्,’ मामाघर नेपाल, मकवानपुरका अध्यक्ष शालिकराम ढकालले भने, ‘यहाँ रहेका बालक पढ्न तेजिला छन् ।’

मामाघरका संरक्षक अर्पण पराजुलीले ५२ दिन लगाएर हेटौंडाको सडक बालबालिकाको अवस्था अध्ययन गरेपछि मामाघर जन्मिएको हो । मामाघर नेपालले पनि सडक पेटीका बालबालिकाहरू राखेर पालन पोषण र संरक्षण गर्न हेटौंडा ११ मा भवन निर्माण गरिरहेको छ । वृद्धवृद्धालाई आश्रय दिने र सडक बालबालिकालाई राख्ने भवन स्थानीय दाताहरूको सहयोगमा निर्माण भइरहेको छ ।

आमाको स्मृतिमा ५ लाख ११ हजार
सडकमा कष्टकर जीवन बिताएकाहरूलाई उद्धार गरी आश्रम दिने मानव सेवा आश्रमको भवन निर्माण गर्न आमाको स्मृतिमा छोराछोरीले ५ लाख ११ हजार १ सय ११ रुपैयाँ सहयोग गरेका छन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिका ५ की स्व. मंगलादेवी श्रेष्ठको स्मृतिमा छोराहरू सागर श्रेष्ठ, माधव, कञ्चन, देवप्रसाद, दीपक, प्रदीप र छोरी रूपाले आश्रमको भवन निर्माण गर्न रकम सहयोग गरेका थिए ।

आश्रमको छैटाैं वार्षिकोत्सव अवसरमा बुधबार आयोजित कार्यक्रमका प्रमख अतिथि प्रदेश ३ का सामाजिक विकास मन्त्री युवराज दुलाल र आश्रमका प्रमुख रामजी अधिकारीलाई उक्त रकम प्रदान गरे । हेटाैंडा उपमहानगरपालिका ९ मा उद्धार गरेर ल्याइएका वृद्धवृद्धालाई राख्न ४० कोठे भवन निर्माणाधीन अवस्था छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०८:३९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भूकम्पप्रतिरोधी घर खाली

किस्ता झिकेपछि अधिकांश घर अलपत्र
पुरानो घर सद्धे भएकाले त्यसैमा बसोबास गर्ने धेरै
पैसा जोगाउन कतिपयले साना घर बनाए
कान्तिपुर संवाददाता

रामेछाप — भूकम्पबाट घर भत्केका पीडितहरूलाई सुरक्षित आवास निर्माण गर्न सरकारले अर्बाैं लगानी गरेको छ । तर कैयौं पीडितले बनाएका घर खाली छन् ।

रामेछापको दिमीपोखरीमा महिनौंअघि सकिएको भूकम्प प्रतिरोधी आवास अलपत्र । पीडित भने पुरानो धराप घरमै गुजारा चलाउँदै आएका छन् । तस्बिर : टीकाप्रसाद

खाँडादेवी गाउँपालिकाको चोप्रांग क्षेत्रमा चिटिक्क परेका भूकम्प प्रतिरोधी भवन महिनौंदेखि अलपत्र छन् । प्राविधिकलाई निरीक्षण गराई किस्ता झिकेपछि त्यस्ता घरमा बाँकी रहेका कामसमेत गरिएको छैन ।

पीडित पुरानै चर्किएको घरमा बसोबास गर्दै आएका छन् । घरको छाना छाउने भागसम्म गाह्रो पुर्‍याएपछि प्राविधिकले दोस्रो निरीक्षण गरी तेस्रो किस्ताका लागि सिफारिस गर्छन् । तेस्रो किस्ता झिकेपछि फेरि पैसा आउँदैन । किस्ता झिकेपछि अधिकांश घर अलपत्र छाडिएका हुन् ।

पुरानो घर सद्धे भएकाले त्यसैमा बसोबास गरेको बताउनेहरू गाउँमा धेरै छन् । खाँडादेवीमा कार्यरत प्राविधिक ओमप्रकाश तामाङ सुरक्षित आवासलाई प्रयोग गर्न अभिमुुखीकरणको जरुरी भएको बताउँछन् । ‘प्राविधिकले निर्माण कार्यको रेखदेख र सिफारिस गर्ने हो, त्यही गरेका छौं,’ उनले भने, ‘पुनर्निर्माण भएका घरमा बसोबास गराउन सकिएन ।’

पुरानो घरमा बसोबास गर्नेले पुनर्निर्माण गरिएको घरको काम सके पनि बसोबासलाई प्राथमिकता दिएका छैनन् । सुनापती गाउँपालिकाका प्रमुख धावा लामाले ‘साना घर बनाउनेले त्यसको प्रयोग गरेका छैनन्, अब सबैको चासो सुरक्षित आवासमा बस्नुपर्छ भन्नेमा हुनुपर्छ ।’

परिवार संख्या ठूलो भए पनि सानो घर बनाएका अधिकांशले उक्त घरमा गुजारा नचल्ने जनाएका छन् । खाँडादेवीकी माइली तामाङ भन्छिन्, ‘पास भइहाल्छ भनेर सानो घर बनाइयो, आफू त पुरानैमा बसिरहेका छौं, सानो घरले गुजारै चल्दैन ।’ सरकारले भूकम्पपछि साना घरको नक्सा सार्वजनिक गरेकाले गाउँमा त्यस्तै घर निर्माण गर्ने लहर चलेको हो ।

सरकारले दिएको अनुदान जोगाउन पनि कतिपयले सानो भन्दा सानो घर बनाएका छन् । नौ जनाको परिवार भएका पीडितले पनि एककोठे घर बनाएका छन् । जुन अनुदान लिनबाहेक अन्य काममा प्रयोग हुँदैन ।

रामेछापमा झन्डै ४३ हजारको संख्यामा भूकम्पबाट भत्किएका निजी घर पुनर्निर्माण भएका छन् । तीमध्ये अधिकांश दुईकोठे छन् । कोठाको संख्या धेरै बनाउँदा पनि भूकम्प प्रतिरोधी घर बनाउन सकिन्छ भन्ने सूचना कतिपयलाई नहुँदा लहैलहैमा लागेर साना घर बनेका हुन् । अधिकांश गाउँमा भूकम्प प्रतिरोधी घर भनेकै एक वा दुईकोठे घर हुन भन्ने मान्यताले काम गरेको पाइन्छ ।

राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई (भवन) रामेछापका प्रमुख परिक्षित कडरिया प्राविधिक, राजनीतिक दल, जनप्रतिनिधि र सामाजिक कार्यकर्ताले बसोबास गराउन अभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने बताउँछन् । ‘सानै भए पनि भूकम्प प्रतिरोधी घर बनेका छन्,’ कडरियाले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०८:३४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT