बेवारिसेहरूको उद्धार

‘आश्रमका स्वयंसेवक प्रेरणाका स्रोत हुन्, जोकोहीले यसरी वृद्धवृद्धाको स्याहारसुसार गर्न सक्दैनन्’
प्रताप विष्ट

हेटौंडा — आफन्तबाट बिछोडिएका र प्रताडितहरूको आश्रय स्थल बन्छन्, सहरका सडक पेटीहरू । हेटौंडामा भने सडकमै कष्टकर जीवन व्यतित गर्ने बालबालिका र वृद्धवृद्धा देखिँदैनन् ।

हेटौंडाका सडकपेटीबाट उद्धार गरेर ल्याएर हेटाैंडा उपमहानगरपालिका—४ स्थित मानवसेवा आश्रममा राखिएका वृद्धवृद्धाहरू । तस्बिर : प्रताप

हेटौंडाका दुइटा सेवादायी संस्थाले सडकमा कष्टकर जीवन बिताएका वृद्धवृद्धा र सडक बालबालिकाहरूलाई उद्धार सेवा दिएका छन् । उनीहरूले पालनपोषण र संरक्षण गरेका कारण हेटाैंडाका सडक पेटीमा दु:खद् जीवन व्यतीत गरिरहेका वृद्धवृद्धा र बालबालिका नदेखिएका हुन ।

६ वर्षअघिसम्म हेटाैंडाको सडक पेटीलाई आफ्नो आश्रय स्थल बनाउने दर्जनौं वृद्धवृद्धा र बालबालिका थिए । २०६९ भदौ १३ गते स्थापित मानव सेवा आश्रमले उद्धार, औषधि उपचार, पालनपोषण गर्न थालेपछि सडकमा बेवारिस वृद्धवृद्धा र मानसिक रोगी देखिन छाडे ।

Yamaha

आश्रमको अवलोकन गर्न आएका काठमाडौं महानगरपालिकामा मेयर विद्यासुन्दर शाक्यले ‘मानव सेवा आश्रमका अभियन्ताहरू प्रेरणाका स्रोत हुन्, जोकोहीले यसरी वृद्धवृद्धाको स्याहारसुसार गर्न सक्दैन’ भन्दै प्रशंसा गरेका थिए । काठमाडाैंमा महानगरपालिकाको आर्थिक सहयोगमा मानव सेवा आश्रमले आफ्नो शाखा सञ्चालन गरेको छ । काठमाडांै
सहरका पेटीहरूमा कष्टकर जीवन बिताइरहेका वृद्धवृद्धा र बालबालिकालाई राख्ने आश्रम निर्माण गर्न जमिन पाएमा महानगरपालिकाले भवन बनाइदिने बताए ।

हेटाैंडास्थित आश्रममा अहिले १ सय ५ वृद्धवृद्धा छन् । ४ सय ५ वृद्धवृद्धालाई परिवारमा पुन:स्थापना गरिसकेका छन् । आश्रममा ६१ जना मानसिक समस्याका व्यक्ति छन् । तीन जना अशक्त छन् । आश्रमका शाखा चितवन र काठमाडाैं, ललितपुर, गोरखा, लमजुङ, वीरगन्ज, बागलुङ, पोखरा, बुटवल गरी १० जिल्लामा छन् ।

ती आश्रममा ४ सय ५८ वृद्धवृद्धा आश्रय लिइरहेका छन् । गोरखा जिल्लाको आश्रममा ५२ बालबालिका मात्र छन् । मानव सेवा आश्रमले वृद्धवृद्धालाई राख्न हेटौंडा ९ मा भवन निर्माण गरिरहेको छ ।

२०६८ कात्तिक २७ गते हेटौंडामा स्थापना गरेको ‘मामाघर’ नेपालले सडक बालबालिकालाई उद्धार गरेर पालनपोषण र पढाउने गरेको छ । २/३ दिन सडकमा पेटीलाई सुत्ने थलो बनाउने र फोहोरको डुंगुरनजिक प्लास्टिक खोजतलास गर्नेबित्तिकै मामाघर नेपालले त्यस्ता बालबालिकालाई उद्धार गर्दै आएको छ ।

मामाघर नेपालले ७ वर्षको बीचमा १ सय ५४ जना बालबालिकालाई सडकबाट उद्धार गरिसकेको छ । तीमध्ये १ सय १६ बालकलाई परिवारमा नै पुन:स्थापना गराएको मामाघर नेपालका संरक्षक अर्पण पराजुलीले बताए । परिवारमा पुन:स्थापित बालक सबै स्कुल जाने गरेका छन् । २४ जना बालक हेटांैडा उपमहानगरपालिका ४ स्थित मामाघरकै संरक्षणमा छन् । उनीहरू १ देखि ९ कक्षासम्म पढ्छन् । ‘सबै बालक भुटनदेवी उच्च माविमा पढ्ने गर्छन्,’ मामाघर नेपाल, मकवानपुरका अध्यक्ष शालिकराम ढकालले भने, ‘यहाँ रहेका बालक पढ्न तेजिला छन् ।’

मामाघरका संरक्षक अर्पण पराजुलीले ५२ दिन लगाएर हेटौंडाको सडक बालबालिकाको अवस्था अध्ययन गरेपछि मामाघर जन्मिएको हो । मामाघर नेपालले पनि सडक पेटीका बालबालिकाहरू राखेर पालन पोषण र संरक्षण गर्न हेटौंडा ११ मा भवन निर्माण गरिरहेको छ । वृद्धवृद्धालाई आश्रय दिने र सडक बालबालिकालाई राख्ने भवन स्थानीय दाताहरूको सहयोगमा निर्माण भइरहेको छ ।

आमाको स्मृतिमा ५ लाख ११ हजार
सडकमा कष्टकर जीवन बिताएकाहरूलाई उद्धार गरी आश्रम दिने मानव सेवा आश्रमको भवन निर्माण गर्न आमाको स्मृतिमा छोराछोरीले ५ लाख ११ हजार १ सय ११ रुपैयाँ सहयोग गरेका छन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिका ५ की स्व. मंगलादेवी श्रेष्ठको स्मृतिमा छोराहरू सागर श्रेष्ठ, माधव, कञ्चन, देवप्रसाद, दीपक, प्रदीप र छोरी रूपाले आश्रमको भवन निर्माण गर्न रकम सहयोग गरेका थिए ।

आश्रमको छैटाैं वार्षिकोत्सव अवसरमा बुधबार आयोजित कार्यक्रमका प्रमख अतिथि प्रदेश ३ का सामाजिक विकास मन्त्री युवराज दुलाल र आश्रमका प्रमुख रामजी अधिकारीलाई उक्त रकम प्रदान गरे । हेटाैंडा उपमहानगरपालिका ९ मा उद्धार गरेर ल्याइएका वृद्धवृद्धालाई राख्न ४० कोठे भवन निर्माणाधीन अवस्था छ ।

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०८:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

७३ वर्षमा नागरिकता

वृद्धभत्ताको बाटो खुल्यो
प्रताप विष्ट

हेटौंडा — सात दशक पार गरिसके तर उनीहरूले वृद्धभत्ता पाउन सकेका थिएनन् । नागरिकता नभएकाले वृद्धभत्ता नपाएका हुन् । अर्काको घरमा काम गरे । विवाह पनि गरे । छोराछोरी पनि जन्मे । सोमबार नागरिकता पाएका छन् ।

नागरिकतासँगै उनीहरूले वृद्धभत्ता पाउने बाटो पनि खुलेको छ । छोराछोरीले पनि नागरिकता पाउन खुला भएको छ । नागरिकता पाउने चार जेष्ठ नागरिक दुर्गम बस्तीका होइनन्, उपमहानगरपालिकाभित्रकै हुन् ।


हेटौंडा उपमहानगरपालिका १२ का २००२ मा जन्मेका मख्खबहादुर घलान, २००३ की चिनीमाया भोम्जन, विसं. २००४ का चन्द्रबहादुर भोम्जन र २००५ का जीवन डिमडुङको हातमा सोमबार नागरिकताको प्रमाणपत्र परेको छ । आफ्ना अभिभावक गुमाएपछि नागरिकताको सिफारिस पाउन असहज भएकाले जनप्रतिनिधिको पहलमा उनीहरूले नागरिकता पाएका हुन् ।


हेटौंडा उपमहानगरपालिका क्षेत्रभित्रकै जेष्ठ नागरिकले नागरिकता नपाएको भन्ने खबर प्रमुख जिल्ला अधिकारी अस्मान तामाङलाई हेटौंडा उपमहानगरपालिका १२ का वडाध्यक्ष ललित घलानले गराएपछि प्रमुख जिल्ला अधिकारी तामाङले चासो देखाएका थिए । वडा कार्यालयको सिफारिस, स्थानीयको सर्जिमिनमा र प्रहरीको मुचुल्कापछि नागरिकताको प्रमाणपत्र प्रजिअ तामाङले चारै जनालाई प्रदान गरे । १६ वर्ष पूरा भएपछि पाइने नागरिकताको प्रमाणपत्र लिन खर्च लाग्दैन ।


वडाध्यक्ष घलानको सक्रियतामा कागजात तयार पारेर जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा चारै जनालाई ल्याएका थिए । नागरिकता हातमा परेपछि ७३ वर्षीय चन्द्रबहादुरले ‘अब वृद्धभत्ता पाइने भो भनेर खुसी व्यक्त गर्दै भने, ‘वडाध्यक्षले गर्दा नागरिकता पाइयो ।’ वृद्धवृद्धा उमेरमा नागरिकता पाउने जेष्ठ नागरिकले गहभरि आँसु बनाउँदै खुसी व्यक्त गरेका थिए ।


नागरिकता पाउने चन्द्रबहादुर भोम्जन र चिनीमाया भोम्जन श्रीमान्–श्रीमती हुन् । चन्द्रबहादुरको आमा ९१ वर्षकी छन् । उनी पनि नागरिकताविहीन छिन् । लामो समयदेखि उनी थला परेकी छन् । उपमहानगरपालिकाभित्र वृद्धवृद्धाहरू अझै नागरिकताविहीन अवस्थामा छन् । दुर्गम गाउँका लोपोन्मुख आदिवासी चेपाङहरूमध्ये ४० प्रतिशत चेपाङ नागरिकताविहीन छन् ।


विगतमा स्थानीय प्रशासनले दुर्गम गाउँमा एकीकृत घुम्ती शिविर सञ्चालन गरेर नागरिकता प्रदान गर्दै आएको थियो । केही वर्षदेखि उक्त कार्यक्रम रोकिएको छ । एकीकृत घुम्ती शिविरको कार्यक्रम रोकिएकाले त्यसको मारमा दुर्गम गाउँका चेपाङ र तामाङ समुदाय परेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ ०९:१६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT