धसिङ्गरेबाट तेल

४ महिनादेखि धसिङ्गरेको तेल उत्पादन
एक केजी तेल निकाल्न १ सय ७५ केजी धसिङ्गरे
तेलको मूल्य प्रतिकेजी सात हजार रुपैयाँ
प्रताप विष्ट

थाहा (मकवानपुर) — साउने संक्रान्तिमा लुतो फाल्दा पडाउन र दहीको ठेकी माझ्न प्रयोग गर्ने गरेको मछिनो कसैले पैसा तिरीतिरी किन्लान् भनेर दामन क्षेत्रका बासिन्दाले सोचेका थिएनन् । अझ त्यही स्याउलाबाट तेल निस्किन्छ भन्ने त उनीहरूलाई कल्पनै थिएन ।

मकवानपुरको थाहा नगरपालिका—४ नयाँगाउँमा धसिङ्गरेको तेल निकाल्न धसिङ्गरेको पात र डाँठ भट्टीमा उसिन्दै ।तस्बिर : प्रताप

मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने थाहा नगरपालिका–४ नयाँगाउमा धसिङ्गरे (मछिनो) को तेलको उत्पादन सुरु गरिएको छ । ‘पहिले वन पाल्ने चलन नभएको बेला त मछिनोको धेरै सोत्तर बनाइयो, यो पनि जडीबुटी नै हो भनेर त थाहै थिएन,’ स्थानीय बासिन्दा मानबहादुर लोल भने ।

स्थानीय क्षेत्रमा मछिनो र जडीबुटीको नाम जान्नेहरूले धसिङ्गरे भन्ने यो जडीबुटीबाट गाउँघरमै धमाधम आम्दानी गरेका छन् । स्थानीय दुर्गामाया बलले भनिन्, ‘हामी त घरमै भएको चिज नचिनेर पो गरिब भएका रहेछौं ।’ मकवानपुरको महाभारत पर्वत शृंखलाको वरपर प्रशस्त मात्रामा पाइने धसिङ्गरेको सदुपयोग गरी आय आर्जन गर्न स्थानीय चिनारी धसिङ्गरे तेल उद्योगले ४ महिनादेखि उत्पादन सुरु गरेको छ ।

‘धसिङ्गरेको तेल उत्पादन गर्ने मेसिन चाँडै ल्याएको भए पनि तेल उत्पादन सुरु गरेको चार महिना मात्र भयो,’ उद्योगका अध्यक्ष राजेश केसीले भने, ‘उत्पादन सुरु गर्न ढिला भो ।’ उक्त मेसिन च्वाइस नेपालले उपलब्ध गराएको हो । मेसिनको मूल्य करिब ७ लाख रुपैयाँ पर्ने उद्योगले जनाएको छ । अहिले यसको प्रतिमहिना ६० किलो तेल उत्पादन क्षमता रहेको छ ।

गाउँमै धसिङ्गरेको तेल उद्योग खुलेपछि दामनलगायत उक्त क्षेत्रका बासिन्दा दंग परेका छन् । उद्योगमा कार्यरत तीन जनाले रोजगारी पाएका छन् भने, जंगलबाट मछिनो बोकेर ल्याउने ९ जनाले पनि आय आर्जनको काम पाएका छन् । । वस्तुभाउ चराउन जाँदा मछिनो ल्याएर पनि स्थानीय बासिन्दाले आम्दानी गरिरहेका छन् । उनीहरूले प्रतिकिलो धसिङ्गरेको १२ रुपैयाँमा बिक्री गर्छन् ।

एक केजी तेल निकाल्न करिब १ सय ७५ केजी धसिङ्गरे चाहिन्छ । डाँठसहितको धसिङ्गरेलाई डिस्टिलेसन प्रविधिबाट पकाएर बाफमा परिणत गरी फेरि चिस्याएर तेल निकालिन्छ । उत्पादित तेल प्रतिकेजी ७ हजार रुपैयाँमा बिक्री हुने गरेको छ । च्वाइस नेपालले नै उक्त उद्योगमा उत्पादित तेल खरिद गर्ने गरेको छ । ‘बजारको समस्या छैन,’ अध्यक्ष केसीले भने, ‘मागअनुसारको उत्पादन गर्न सकिएको छैन ।’

उत्पादित तेल शरीर मालिस गर्न, मञ्जन र आयोडेक्स प्रयोग हुने उद्योगले जनाएको छ । कच्चा पदार्थ संकलन गर्दा डाँठ काट्ने र यसरी डाँठ काटा धसिङगरेको बोट अझ मौलाउने गरेको छ । थाहा नपा–४ स्थित ऋषेश्वर सामुदायिक वनमा धसिङ्गरेको जंगल नै छ । उक्त उद्योगले ऋषेश्वर सामुदायिक वनलाई प्रतिकेजी धसिङ्गरेको ५० पैसा राजस्व बुझाउने गरेको छ । उक्त उद्योगलाई दैनिक ५ सयदेखि ६ सय केजी धसिङ्गरे आवश्यक पर्छ ।

Yamaha

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०८:५७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पुलबाट सवारी सञ्चालन

कान्तिपुर संवाददाता

रसुवा — बाढीले क्षति पुर्‍याएको गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–२ घट्टेखोलाको पुल मर्मतसँगै बिहीबारबाट डिभिजन सडक कार्यालय नुवाकोटले यातायात सञ्चालन गर्न अनुमति दिएको छ ।

एक महिनाअघि बाढीले पुलको जगमा क्षति गरेको थियो । मर्मत सकिएकोले पुलबाट यातायात सञ्चालन गर्न अनुमति दिएको डिभिजन सडक कार्यालय नुवाकोटका डिभिजन प्रमुख निरज शाक्यले बताए ।

घट्टेखोला पुल मर्मत भए पनि नाका नजिकै पहिरो गएकाले चीन जोडने एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय रसुवागढी नाकामा यातायात सञ्चालन हुन सकेको छैन् । पहिरोले क्षति गरेको रसुवागढी नाका नजिकैको सडक निर्माण गर्न बाँकी रहेको शाक्यले बताए । नाका नजिकैको पहिरो हटाउनका लागि ब्लास्टिङ गर्नुपर्ने छ । ब्लास्टिङ गर्न रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाले कम्प्रेसर उपलब्ध गराउने भएको छ ।

बाढीले क्षति गरेको घट्टेखोलाको पुल मर्मत गर्न पनि रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाले सहयोग गरेको आयोजना प्रमुख छवि गैरेले बताए । खोपाङ भीरमा पनि सडक छेउमा वाल लगाउने र सडकको कुनामा ब्लास्टिङ गर्ने तयारी डिभिजन सडक कार्यालय गरिरहेको छ । अहिले त्रिशूली खोला नजिकै गएको पहिरो हटाउने काम भइरहेको छ । धुन्चे–रसुवागढी सडक खण्डको आधा दर्जन ठाउँमा पहिरो झरेको छ । पहिरो गएको ठाउँमा सडक सुचारु गर्न डिभिजन सडक कार्यालय, रसुवागढी जलविद्युत् आयोजना, मैलुङ स्याफ्रु निर्माण कार्यदल र नेपाली सेनाले काम गरिरहेका छन् ।

रसुवागढी नाका नजिकैको पहिरो, घट्टेखोलाको पुललाई बाढीले पुर्‍याएको क्षति र गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका– ५ को खोपाङ भीरको पहिरोले यातायात अवरुद्ध गरेपछि एक महिनादेखि नाका ठप्प छ ।

नाकामा यातायात ठप्प भएपछि स्याउ, लसुनलगायत सामग्री कुहिन थालेका छन् । चाडवार्डका लागि नेपाल ल्याउन लागिएका अर्बाैं मूल्यका सामान चीनको केरुङमा थन्किएका छन् । करिब १ हजार २ सय कन्टेनर बराबरको सामान केरुङमा थन्किएको व्यवसायीले बताएका छन् । भूकम्पले तातोपानी नाका बन्द भएपछि प्रमुख नाकाका रूपमा सञ्चालित रसुवागढी नाकासमेत अवरुद्ध हुँदा व्यवसायीले झन्झट बेहोर्नुपरेको छ ।

यातायात अवरुद्ध हुँदा सामान बोकेका सयौं कन्टेनरहरू बाटैमा अलपत्र परेका छन् । स्याउलगायत कुहिने सामग्रीहरू व्यवसायीले बोकाएरै राजधानी ल्याइरहेका छन् । यातायात अवरुद्ध भएपछि रसुवा भन्सारको कारोबार ठप्प छ । दैनिक करोडौं राजस्व असुल हुने नाका सुनासान छ । एक महिना भयो भन्सारमा राजस्व नउठेको रसुवा भन्सार कार्यालयका प्रमुख भन्सार अधिकृत गोपाल कोइरालाले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०८:५६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT