गाँजाको ब्याड नष्ट गर्दै

गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गाउँपालिकाद्वारा कुनै सिफारिस,सेवा र सुविधा उपलब्ध नगराउने निर्णय
प्रताप विष्ट

हेटौंडा — यहाँको विकट राक्सिराङ गाउँपालिका—४ तर्सिकोटका एक कृषकले आफैंले गाँजाको ब्याड नष्ट गरेका छन् ।

मकैबारीभित्र उनले आधा रोपनीमा गाँजाको ब्याड राखेका थिए । गाँजाको बिरुवा पनि हलक्कै बढेको थियो । गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गाउँपालिकाले कुनै पनि सेवासुविधा र सिफारिस उपलब्ध नगराउने सूचना सार्वजनिक गरेपछि तर्सिकोटका सीताराम थोकरले गाँजाको ब्याड नष्ट गरेका हुन् ।

मकवानपुरका गाँजा प्रभावित राक्सिराङ र कैलाश गाउँपालिकाले गाँजा खेतीलाई गाउँपालिकाबाट पूर्णरूपमा विस्थापित गर्न गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गापाले
कुनै पनि सेवासुविधा र सिफारिस उपलब्ध नगराउने निर्णय गरेको छ ।

Yamaha

‘गाँजामुक्त गाउँपालिका बनाउने उद्देश्यले गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गापाले उपलब्ध गराउने सेवासुविधा र सिफारिस दिँदैनाैं,’ राक्सिराङ गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार मल्लले भने, ‘सेवासुविधा र सिफारिस नदिने भनेपछि केही, केहीले आफैंले गाँजाको ब्याड नष्ट गर्न थालेका छन् ।’

राक्सिराङ गाउँपालिकाले मात्र होइन, कैलाश गाउँपालिकाले गाँजा खेती गापाबाट पूर्णरूपमा विस्थापित गर्न गाउँ/गाउँमा मोटर बाटो पुर्‍याउने अभियान चलाएको छ । गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गाउँपालिकाले कुनै सिफारिस, सेवासुविधा उपलब्ध नगराउने निर्णय गरेको छ ।

उक्त गापाले गाँजाको ब्याड नष्ट गर्न गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधिहरूलाई पनि परिचालन गरेको छ । ‘गाँजाको ब्याड देख्नेबित्तिक्कै प्रहरीको सहयोग लिएर नष्ट गर्ने नीति लिएका छौँ,’ गापा अध्यक्ष टंक मोक्तानले भने, ‘अहिलेसम्म गाँजाको ब्याड राखेको जानकारी पाएका छैनौँ ।’ मकवानपुरको पश्चिमी क्षेत्रका दुई गाउँपालिकामा गाँजाको ब्याड विगतको तुलनामा थोरै स्थानमा मात्र राखिएको छ ।

गाउँपालिकाको अत्यन्त दुर्गम स्थान र मकैबारीभित्र केही स्थानमा गाँजाको ब्याड लुकाएर राखिएको छ । विगतमा प्रहरीले नदेख्ने गरी गाँजाको ब्याड राख्ने गरिन्थ्यो भने अहिले गाउँका जनप्रतिनिधिहरूले समेत नदेख्ने गरी कुनाकाप्चामा अत्यन्त थोरै स्थानमा मात्रै ब्याड राखिएका छन् ।

स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरू गाउँबाट गाँजा खेती विस्थापित गर्न मनबाटै क्रियाशील भएपछि गाँजा खेती गर्ने कृषक हच्किएर गाँजाको ब्याड नराखेका हुन् ।

विगतमा गाँजा ऊर्वरा क्षेत्रको रूपमा ख्याति कमाएका कैलाश र राक्सिराङ गाउँपालिकाले गत वर्षदेखि गाउँपालिकाबाट गाँजा विस्थापित गर्ने अभियान चलाएको छन् । गाँजा खेतीलाई विस्थापित गर्ने उद्देश्यले आव ०७४/०७५ को बजेटमा कैलाश गाउँपालिकाले कृषि क्षेत्रको निम्ति २ करोड रुपैयाँ विनियोजित गरेको थियो ।

गाँजा खेतीको विकल्पका रूपमा तरकारी र च्याउ खेती र कृषि क्षेत्रलाई प्रोत्साहित गर्न उक्त रकम सदुपयोग गरिएको थियो । उत्पादित कृषिजन्य र तरकारी बजारसम्म ल्याउनका लागि सडक निर्माणको काम तीव्र गतिमा गरिरहेको छ । ‘यो वर्ष कैलाश गाउँपालिकाको कुनै पनि कुनामा गाँजाको ब्याड राखिएको छैन,’ कैलाश गाउँपालिका कृषि विकास संयोजक अमरकान्त झाले भने, ‘गाँजा खेती गर्ने अधिकांश कृषक अहिले तरकारी र च्याउ खेतीतर्फ लागेका छन् ।’

तीन सयभन्दा बढी पक्राउ
कैलाश र राक्सिराङ गाउँपालिकावासी गाँजा ओसारपसार वा भरियाका रूपमा ३ सयभन्दा बढी पक्राउ परेका छन् । उनीहरू मुलुकका विभिन्न कारागारमा छन् । मकवानपुरलाई गाँजामुक्त जिल्ला बनाउन प्रहरी प्रशासन र गैरसरकारी संस्था चार वर्षदेखि नै सक्रिय रहँदै आएका थिए ।

स्थानीय तहको निर्वाचन भएपछि जनप्रतिनिधिहरू पनि आफ्नो क्षेत्रबाट गाँजा खेती विस्थापित गर्न सक्रिय छन् । यहाँ उत्पादित भएको गाँजा भारत निकासी हुने गर्छ ।
मकवानपुरमा गाँजा खेती विस्थापित भए पनि धादिङमा उत्पादन भएको गाँजा कैलाश, राक्सिराङ र मनहरी गाउँपालिका हुँदै भारत निर्यात हुने गर्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ ०९:२८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

स्वास्थ्य केन्द्र बनाउँदै दुर्गमका बासिन्दा

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — मकवानपुरका दुर्गम गाउँका बासिन्दा गाउँमै सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गर्न कस्सिएका छन् । गाउँमै स्वास्थ्य केन्द्र नभएकाले १० महिनाअघि एक सुत्केरी महिलाको रक्तस्राव भएर बाटैमा मृत्यु भएको थियो ।

उपचार गर्न इन्द्रसरोवरको सिस्नेरीस्थित स्वास्थ्य चौकीमा ल्याउँदा ल्याउँदै रक्तस्राव भएर कमला तामाङको मृत्यु भएको हो । कमलाको मृत्यु भएपछि झस्किएका गाउँलेले गाउँमै स्वास्थ्य चौकी स्थापना गर्न विनोद तामाङको संयोजकत्वमा सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र निर्माण समिति गठन गरेका छन । उक्त समितिले एक लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम संकलन गरिसकेको छ ।

मकवानपुरको इन्द्रसरोवर गाउँपालिका–२ अन्तर्गत पर्ने दुर्गम गाउँ भालुखर्क, गोगने हांसुली, चुवावनलगायतका ग्रामीण बस्तीका बासिन्दाले गाउँमा सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गर्न लागेका हुन् । उनीहरूले कुखुरा, बाख्रा बिक्री गरेर सहयोग गरिरहेको सिस्नेरी स्वास्थ्य चौकीका अहेव सागर लामाले बताए । उक्त बस्ती नजिक स्वास्थ्य चौकी नभएकाले उनीहरूले गाउँमा नै स्वास्थ्य केन्द्र राख्न सहयोग जुटाउन थालेका हुन् ।

उक्त गाउँवाट नजिकको स्वास्थ्य चौकी आइपुग्न ३ घण्टा हिँड्नुपर्छ । चौकीबाट घर पुग्न झन्डै चार घण्टा उकालो हिँड्नुपर्छ । ‘उक्त गाउँका दमका रोगीहरू स्वास्थ्य चौकीमा उपचार गर्न आउन सक्दैनन्,’ स्थानीयवासी विनोद लामाले भने, ‘गाउँबाट स्वास्थ्य चौकी बिस्तारै आउन सक्छन् ओरालो भएकाले, फर्कन उकालो भएकाले मुस्किल पर्छ।’

उक्त गाउँमा झन्डै २ सय घरधुरी छन् । सामान्य स्वास्थ्य सेवा लिनका लागि घण्टौं हिँड्नुपर्ने बाध्यता रहेको र यो समस्याले विशेष गरी गर्भवती ,सुत्केरी महिला, बालबालिका तथा वृद्धवृद्धाहरू निकै मर्कामा परेका छन् ।

अधिकांश तामाङ समुदायको बसोबास रहेको उक्त गाउँमा स्वास्थ्य केन्द्र नभएकाले अधिकांश बिरामीले धामीझाँक्री लगाउने गरेका छन् । ‘स्वास्थ्य चौकीको अभावले गर्दा गाउँलेहरू अन्धविश्वासमा भर पर्न थालेकाले गाउँमा सहयोग जुटाएर बर्थिङ सेन्टरसहित स्वास्थ्य चौकी स्थापना गर्न लागेका छौं,’ निर्माण समितिका संयोजक तामाङले भने, ‘करिब १५ लाख रुपैयाँ चन्दा संकलन गरेर गाउँमा स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गरिछाड्छौं ।’

गाउँपालिकाले पनि केन्द्र स्थापना गर्ने आश्वासन दिएको स्थानीयवासीले बताएका छन् । सामान्य सिटामोल या प्राथमिक उपचारका लागि घण्टौं धाउन नपरोस् भन्ने अभिप्रायले प्रत्येक घरधुरीबाट रकम संकलन गर्दै विभिन्न सहयोगी मनहरूलाई सहयोगका लागि आह्वान गर्दै सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गर्ने अभियानमा स्थानीय समाजसेवीहरू जुटेका छन् । कम्तीमा १५ लाख रुपैयाँ संकलन गरेर केन्द्र स्थापना गर्ने उनीहरूको लक्ष्य छ । ढिलोमा कार्तिकसम्म उक्त रकम संकलन भइसक्ने उनीहरूको अनुमान छ ।

बर्थिङ सेन्टर स्थापना
मकवानपुरको मकवानपुरगढी गाउँपालिकाले स्थानीयवासीहरूलाई घरदैलोमा स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउने उद्देश्यले ३ वटा सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र र एउटा बर्थिङ सेन्टर स्थापना गरेको छ ।

गढी गाउँपालिका–६ को डुम्रेकुना, ३ को मक्रान्चुल, ४ को कालीखोलामा सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गरेर सञ्चालनमा ल्याइसकेको छ । गढी गाउँपालिकाले १ नम्बर वडाको रानीसेरामा बर्थिङ सेन्टर स्थापना गरेको छ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०८:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT