चेपाङले मनाए सामूहिक छोनाम

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — चेपाङ समुदायको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र ठूलो धार्मिक पूजा छोनाम (न्वाँगी) पर्व सामूहिक रूपमा मनाइएको छ । अन्य समुदायको प्रभाव र धर्म परिवर्तनले आफ्नो संस्कृति र पहिचानमा समस्या भएको भन्दै नेपाल चेपाङ संघको सक्रियतामा केही वर्षदेखि सामूहिक छोनाम मनाउन थालिएको हो ।

विगतमा भदौ पूर्णिमामा चेपाङहरूले एक्लाएक्लै घरमा छोनाम मनाउँथे । प्रकृति पूजक चेपाङहरूले आफ्नो धर्म परिवर्तन गरेपछि छोनाम लोप हुँदै गएको थियो । परिवर्तनकारी युवा चेपाङहरू सक्रिय भएर नेपाल चेपाङ संघको गठन गरेपछि संघले प्रत्येक वर्षको भदौ २२ गते सामूहिक रूपमा छोनाम पर्व मनाउने निर्णय गरेको थियो ।

उक्त निर्णयअनुसार छोनाम पर्व मनाउँदै आएका छन् । संघले यो वर्ष चितवनको शक्तिखोरमा सामूहिक रूपमा उक्त पर्व शुक्रबार राति मनाएको छ । मकवानपुरको मनहरि गाउँपालिका—५ प्याङचेमा मानबहादुर चेपाङको घर छोनाम पर्व मनाएको छ ।

Yamaha

चेपाङ समुदायले पितृलाई नचढाई र पूजाआज नगरी नयाँ फलफूल र अन्नपात खान हुँदैन भन्ने धार्मिक मान्यता छ । उक्त पर्वका दिन घैया धानको चामल, पिँडालु, निबुवालगायतका फलफूल भूमिलाई र पितृलाई चढाउने गरिन्छ । उक्त पर्वमा भोज खाने, सुखदु:खका कुरा गर्ने र रातभर नाचगानको रमाइलो गर्ने चलन छ ।

वर्ष दिनमा कम्तीमा पनि नौ महिना जंगली कन्दमूल खाएर प्राण धान्दै आएको लोपोन्मुख चेपाङ जातिले भदौ २२ गते मिठो मसिनो खाएर मुख फेर्ने गर्छन् । भीरपाखामा बस्ने यो जातिका पाखोपखेरामा लगाएको मकैलगायत फलफूल भदौमा पाक्ने भएकाले चेपाङ समुदायले उक्त दिन छोनाम (न्वाँगी) पर्व धुमधुामसँग मनाउने गर्छन् । चेपाङहरूले नयाँ अन्न खाने दिनलाई छोनाम भन्छन् । छोनाम पर्वमा चेपाङ जातिको जीवन शैली र संस्कृति जोडिएको छ । उनीहरू कहाँ बस्छन् र के खान्छन् भन्ने यो पर्वले चिनारी दिन्छ ।

चितवन मकवानपुर, धादिङ र गोरखाको पहाडी क्षेत्रमा मुख्य बसोबास भएका चेपाङहरू यो विधिलाई छोनाम अर्थात् न्वाँगी भन्ने गर्छन् । छोनाम चेपाङ समुदायको मुख्य पर्व भएको संविधानसभाका पूर्वसदस्यसमेत रहेका चेपाङ अगुवा गोविन्दराम चेपाङ बताउँछन् ।

चेपाङ संघ चितवनका अध्यक्ष लक्ष्मण चेपाङका अनुसार साउन सकिएपछि चेपाङ गाउँमा छोनामको रौनक सुरु हुन्छ । चैत/वैशाखमा लगाएको मकै यही सयममा घर भित्रिन्छ । लहरे तरकारीहरू घिरौंला, बोडीका साथै कर्कलो खेतमा हुन्छ । समुदायले साउनपछि आ–आफ्नो ढंगले मनाए पनि चेपाङ संघले संस्थागत रूपमा भदौ २२ गते छोनाम मनाउने गर्छ ।

संघका पूर्व केन्द्रीय अध्यक्षसमेत रहेका गोविन्दराम चेपाङ ५४ सालदेखि केन्द्रीय संघले चेपाङ बहुल गाउँमा भदौ २२ गते कार्यक्रम गर्दै आएको बताए । यो पटक केन्द्रीय चेपाङ संघले चितवनको शक्तिखोरमा कार्यक्रम राख्यो । शुक्रबार आयोजना भएको कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि प्रदेश–३ का कृषि मन्त्री दावा दोर्जे लामा थिए । उनले ढ्याङ्ग्रो ठोकेर कार्यक्रमको उद्घाटन गरे ।

ढ्याङ्ग्रो छोनाम पर्वको विशेष सामग्री हो । ‘यही ढ्याङ्ग्रो रातभरि बजाएर हाम्रो पुजारी अर्थात् पान्डे अथवा झाँक्रीले देवी, देवता, पुर्खा सम्झन्छन्,’ संघका जिल्ला अध्यक्ष लक्ष्मण चेपाङले भने । रातभर पान्डे (धामी)ले फलाकेपछि बिहान सबेरै नुहाएर पूजा पाठ चल्छ । त्यसपछि घरमा रहेको नयाँ अन्न रातभर सम्झेका देवी, देवता र पुर्खालाई चढाउने विधि सुरु हुन्छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७५ ०७:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

लुम्बिनीमा विद्युतीय बस

माधव ढुंगाना

भैरहवा — धुलो, धुवाँ, ध्वनिलगायत प्रदूषणले विश्वसम्पदा सूचीका क्षेत्र प्रदूषित क्षेत्रको सूचीमा पर्दै गएका छन् । लुम्बिनीलाई त्यसबाट बचाउन एउटा उपाय रचिएको छ– विद्युतीय सवारी साधनको प्रयोग ।

भैरहवास्थित गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदै लुम्बिनी जाने पर्यटकका लागि ल्याइएको प्रदूषणरहित विद्युतीय बस । तस्बिर : कान्तिपुर

विश्व सम्पदामा सूचीकृत लुम्बिनी क्षेत्रको बढदो प्रदूषण घटाउन यस्ता सवारी साधन प्रयोग हुने भएका हुन् । एक महिनाअघि चिनियाँ कम्पनीले दुईवटा विद्युतीय बस भैरहवा भन्सार कार्यालयमा ल्याइपुर्‍याएको छ । बाँकी आउने क्रममा छन् ।

एसियाली विकास बैंक (एडीबी) को करिब ३० करोड रुपैयाँ अनुदानमा सोलार प्रविधिबाट चार्ज हुने पाँचवटा ठूला बस, ११ जिप/भ्यान सञ्चालन गरिने भएको हो । गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको निर्माण पूरा हुनासाथ पर्यटकका लागि प्रदूषणरहित विद्युतीय बस र भ्यान सञ्चालनको व्यवस्था गरिएको छ । तिनमा एयरकन्डिसन, वाइफाईलगायत सुविधा छन् ।

यहाँको विमानस्थल हुँदै लुम्बिनी आउने स्वदेशी तथा विदेशी पाहुनाको लुम्बिनी भ्रमणका लागि यस्ता सवारीका साधन उपयोग गर्ने लुम्बिनी विकास कोषले जनायो । कोषका योजना प्रमुख तथा कार्यवाहक सदस्यसचिव सरोज भट्टराईले लुम्बिनीलाई मुख्य स्टेसन मानेर आगामी फेब्रुअरी/मार्चबाट विद्युतीय सवारीका साधन सञ्चालन गर्ने गरी आवश्यक तयारीमा जुटेको बताए । ‘लुम्बिनीको वातावरणलाई सहयोग पुर्‍याउन मुलुकमै पहिलो पटक यस खालका यातायातका साधन सञ्चालन हुँदैछन्,’ भट्टराईले भने, ‘यी गाडी आयातसँगै सोलार प्रविधिबाट चार्जर स्टेसनको निर्माण पनि भइरहेको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७५ ०७:२९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT