स्थानीय तहद्वारा दिवा–खाजा

कात्तिकदेखि दिवा–खाजाको कार्यक्रम लागू गर्ने
प्रताप बिष्ट

हेटौंडा — मकवानपुरको एक गाउँपालिकाले विपन्न समुदायका बालबालिकालाई दिवा–खाजाका लागि बजेट विनियोजन गरेको छ । उनीहरूलाई स्कुलमा आकर्षण गराउन र भर्ना भएकालाई टिकाउन मकवानपुरगढी गाउँपालिका चालु आवदेखि दिवा–खाजाका व्यवस्था गरेको हो ।

विद्यार्थीलाई दिवा–खाजाको व्यवस्था गर्ने मकवानपुरको मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको कार्यालय भवन । तस्बिर : प्रताप

चालु आवको निम्ति गाउँपालिकाले दिवा–खाजाका लागि १९ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ । गाउँपालिका क्षेत्रमा पर्ने ४० वटा विद्यालयमध्ये विपन्न र विद्यार्थी संख्या न्यून रहेका विद्यालयमा नमुनाको रूपमा दिवा–खाजाको व्यवस्था गरिने गाउँपालिकाले जनाएको छ । सरकारले सिमान्तकृत र लोपोन्मुख समुदायका स्कुल आउने बालबालिकालाई उपलब्ध गराउँदै आएको दिवा–खाजा कटौती गरेपछि गाउँपालिकाले खाजालाई निरन्तरता दिन लागेको हो ।


खाद्य असुरक्षा भएको र लोपोन्मुख एव आदिवासी जनजाति बहुल क्षेत्रका स्कुललाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर दिवा–खाजाको व्यवस्था गर्न बजेट विनियोजन गरिएको गाउँपालिकाका अध्यक्ष विदुर हुमागार्इंले बताए । ‘पढ्ने उमेरका विद्यालयबाहिर रहेका बालबालिकालाई लक्षित गरेर दिवा–खाजा कार्यक्रम कार्यान्वयनमा ल्याउँछु,’ उनले भने । गाउँपालिकाले आगामी वर्षमा सबै विद्यालयमा दिवा– खाजाको विस्तार गर्ने कार्यक्रम छ ।


विद्यार्थी टिकाउन दिवा–खाजा कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागिएको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत भीम परियारले बताए । बालबालिका भोको हुँदा पढाइमा ध्यानाकर्षणसमेत नहुने भएकाले सिकाइ उपलब्धिमूलक बनाउन पनि दिवा–खाजा प्रभावकारी हुने अपेक्षा गरिएको उनले बताए । उक्त गाउँपालिकाले गाउँ शिक्षा समिति र वडा शिक्षा समितिसमेत गठन गरेको छ ।


घरधुरी सर्भेक्षण गरेर गाउँपालिकाको वस्तुस्थिति तयार पारेको मकवानपुरगढीले कार्यविधि बनाएर दिवा–खाजा कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागेको हो । कात्तिक महिनादेखि दिवा– खाजाको कार्यक्रम लागू गर्ने गापा अध्यक्ष हुमागार्इंले बताए । मकवानपुरगढी गाउँपालिकामा ४ हजार ८ सय ४८ घरधुरी र कुल जनसंख्या २५ हजार १ सय ७३ छ । गाउँपालिकाले दिवा–खाजा कार्यक्रमलाई निरन्तर र प्रभावकारी बनाउने योजना बनाएको छ ।


उक्त गाउँपालिकाले २०७४ कात्तिक २८ गते गाउँ शिक्षा ऐनसमेत जारी गरिसकेको छ । गाउँपालिकाले विद्यालय जाने उमेरका सबै बालबालिकालाई विद्यालयमै समेट्न पनि विशेष अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ । ८ वटा वडा रहेको गाउँपालिकाले १, ३ र ५ नम्बर वडाका सबै बालबालिका विद्यालयमै समेटिएको घोषणा गरिसकेको छ ।


गाउँपालिकाका सबै बालबालिका समेटिएको छिट्टै घोषणा गरिने गाउँपालिकाका शिक्षा शाखा प्रमुख टीकाप्रसाद गौतमले बताए । गाउँको शिक्षालाई प्रभावकारी बनाउन शिक्षा अनुगमन समितिसमेत गठन गरिएको छ । गाउँ कार्यपालिकाको सामाजिक विकास समितिका संयोजक जितबहादुर घिमिरेको संयोजकत्वमा शिक्षा अनुगमन समिति गठन गरिएको छ ।


गाउँपालिका क्षेत्रका ४० विद्यालयमा ४ हजार ९ सय ६२ विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । पृथ्वी नारायण शाहको ससुरालीसमेत रहेको उक्त गाउँपालिकाले दरबन्दी मिलान गर्न र विद्यालय मर्ज गर्न शिक्षा शाखा प्रमुख टीका गौतमको संयोजकत्वमा शिक्षा अनुगमन समिति गठन गरेको छ । उक्त समितिले प्रतिवेदन पेस गरेपछि दरबन्दी मिलान गर्ने क्रममा शिक्षक अपुग देखिएमा गाउँपालिकाले नै राहत स्वरूप शिक्षक भर्ना गर्नका निम्ति बजेट पनि विनियोजन गरेको गापा अध्यक्ष हुमागाईले बताए ।


‘गाउँपालिकाभित्रका केही प्राथमिक तहका स्कुल मर्ज गर्नुपर्ने देखिएको छ,’ उनले भने । मकवानपुर गढी वुढीचौर, सुकौरो र आमभन्ज्याङ चार गाविस मिलाएर मकवानपुरगढी गाउँपालिका बनाएको हो । उक्त गाउँपालिकामा जनजाति समुदायको बाहुल्य छ ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०८:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

चेपाङ समुदायका कार्यक्रम कटौती

कान्तिपुर संवाददाता

हेटौंडा — लोपोन्मुख चेपाङ समुदायको उत्थान गर्ने उद्देश्यले चार दशकदेखि सञ्चालित चेपाङ विकास कार्यक्रम र जनता आवास कार्यक्रम हटाइएका छन् ।

चेपाङ समुदायको केन्द्रित कार्यक्रम तीनवटै सरकारले आफ्नो बजेट र योजनामा नराखेकाले चेपाङ समुदायका अगुवाहरू रुष्ट छन् ।

२०३४ सालदेखि सञ्चालित चेपाङ विकास कार्यक्रम र ८ वर्षदेखि निरन्तरता पाइरहेको जनता आवास कार्यक्रम संघीय, प्रदेश र स्थानीय सरकारले कटौती गरेको हो । ‘दुवै कार्यक्रमहरू तीनवटै सरकारले कटौती गरेकाले चेपाङहरूको विकास अवरुद्ध हुने’ नेपाल चेपाङ संघका केन्द्रीय अध्यक्ष जितेन्द्र चेपाङले भने, ‘चेपाङहरूको कार्यक्रम सरकारले किन कटौती गरेको हो बुझ्न सकिएको छैन ।’

४१ वर्षदेखि निरन्तर रूपमा चल्दै आएको चेपाङ विकास कार्यक्रमले विशेष चेपाङ बालबालिकाहरूको निम्ति विद्यालय पोसाक र छात्रवृत्ति दिँदै आएको थियो । पोसाक र छात्रवृत्तिका कारणले चेपाङका बालबालिकाको आकर्षण बढेको थियो ।

जनता आवास कार्यक्रमअन्तर्गत सरकारले चेपाङ समुदायका लागि बर्सेनि २/३ सय घर बनाइदिने गरेको थियो । गत आवमा गरिब चेपाङहरूका निम्ति ५ सय वटा सरकारी पक्की घर बनेका छन् । तर यो वर्षदेखि जनता आवास कार्यक्रम कटौती गरिएको चेपाङ संघ मकवानपुरका अध्यक्ष खेम चेपाङले बताए । ‘सरकारले यस वर्षदेखि जनता आवास कार्यक्रम खोसिदिएको छ,’ उनले भने ।

चेपाङ बहुल जिल्लामा करिब २०–२५ लाखसम्म पुग्ने गरी २०३४ सालदेखि दिइँदै आएको चेपाङ विकास कार्यक्रमको रकम पनि यस वर्षदेखि शून्यमा झरेको छ । ‘चेपाङ जातिको शिक्षा, स्वास्थ्यको विकास आयमूलक तथा सीपमूलक तालिम लागि बर्सेनि छुट्टयाउँदै आएको चेपाङ विकास कार्यक्रम नै हरायो,’ केन्द्रीय अध्यक्ष जितेन्द्रले भने ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०८:५१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT