मृगलाई भुस्याहा कुकुरबाट जोखिम

कान्तिपुर संवाददाता

हेटौडा — हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१० स्थित वनविज्ञान अध्ययन संस्थानको जंगलमा रहेका चित्तल र मृगहरूको संरक्षण गर्न सरोकारवाला निकायहरूले भुस्याहा कुकुरहरूको व्यवस्थापन गर्न लागेका छन् । 

Citizen

हेटौंडा बजारको मध्यभागको जंगलमा लामो समयदेखि वासस्थान बनाउँदै आएका चित्तल र मृगहरूलाई भुस्याहा कुकुरले मार्न थालेपछि डिभिजन वन कार्यालय, वनविज्ञान अध्ययन संस्थान, उपमहानगरपालिकालगायतका निकायहरूले भुस्याहा कुकुरहरूको व्यवस्थापन गर्न लागेको हो ।

भुस्याहा कुकुरको आक्रमणवाट यो वर्षको ९ महिनामा २ वटा रतुवा मृगसहित २२ वटा चित्तल मरिसकेका छन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिका र भेटनरी कार्यालयबीच समन्वय गरेर भुस्याहा कुकुरहरूको व्यवस्थापन गर्नतत्काल योजना बनाएर कार्यान्वयनमा ल्याइने तयारी छ ।

राजमार्ग फराकिलो पार्न वनविज्ञान अध्ययन संस्थानमा लगाएको पर्खाल भत्काएकाले यो समस्या देखिएको हो । मृग र चितुवाहरू आहारा र पानीको खोजीमा बाहिर निस्कँदा भुस्याहा कुकुरहरूले आक्रमण गरेर मार्ने गरेकाले सम्बन्धित निकायले उक्त क्षेत्रका तारबार लगाउने सहमति भएको छ ।

सम्बद्ध कार्यालयहरूका प्रतिनिधि सम्बद्ध बैठकले वन विज्ञान अध्ययन संस्थानको जंगलभित्र नै मृग र चित्तलका लागि आहारा र पानीको व्यवस्था गर्ने निर्णय गरेको डिभिजन वन कार्यालय मकवानपुरका प्रमुख राधिका शर्माले बताइन् । आहाराको खोजीमा संस्थानभित्र रहेका मृग र चित्तल बाहिर निस्कँदा सवारी साधनले ठक्कर दिएर मार्ने पनि गरेको छ ।

उक्त क्षेत्रमा चालकहरूलाई सवारी साधन होसियारीपूर्वक चलाउन प्रहरीमार्फत चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने सहमति भएको छ । विशेषगरी भुस्याहा कुकुरको आक्रमणबाट संस्थानको जंगलभित्र भएका मृग र चितल मासिने क्रममा छन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिका—१० स्थित वनविज्ञान अध्ययन संस्थानको जंगलमा चितल र मृगहरू अत्यन्त थोरै मात्र छन् ।

हेटौंडा उपमहानगरपालिका—११ थानभर्‍याङस्थित आइतबार बिहान मृतावस्थामा एक चित्तल फेला परेको थियो । वनविज्ञान अध्ययन संस्थानको जंगलबाट बाहिर निस्केको उक्त चितललाई चारवटा कुकुरले लखेटेर मारेको डिभिजन वन कार्यालय मकवानपुरका सहायक वन अधिकृत अच्युत लामिछानेले बताए । ‘अध्ययन संस्थानको जंगलबाट यताउता चर्न निस्केको अवस्थामा स्थानीय भुस्याहा कुकुरहरूले लखेटेर चितल मारेको हो,’ उनले ।

कुकुरले लखेटेर साउन महिनादेखि चैतको २९ गतेसम्म २० चितल र २ वटा रतुवा मृग मारिसकेको छ । मारिएका चितलमध्ये ७ वटा भाले र १३ वटा पोथी छन् । डिभिजन वन कार्यालयका अनुसार साउनमा ३ वटा, भदौमा ७, मंसिरमा २ र पुसमा २ वटा, माघमा ४, फागुनमा ३ र चैतमा १ गरी २२ वटा चितल र मृग कुकुरले लखेटेर मारिसकेको छ । ‘५ वटा घाइते अवस्थामा फेला परेका थिए भने १७ वटा मृतावस्थामा फेला परेका थिए,’ सहायक वन अधिकृत लामिछानेले भने, घाइतेहरू पनि उपचार गर्ने क्रममा नै मरे ।’

१ सय ५८ बिघामा फैलिएको वन विज्ञान अध्ययन संस्थानमा विगतमा सयभन्दा बढी चित्तल र २० भन्दा बढी मृगको बासस्थान रहेको थियो । ‘अहिले १२,१४ वटाको एउटा झुन्डबाहेक चित्तल छैनन्, ४,५ वटा मात्र मृग छन्,’ संस्थानका क्याम्पस प्रमुख कृष्णप्रसाद दाहालले भने, ‘संस्थानका कम्पाउन्डहरू भत्काइएकाले चित्तलहरू मासिंदै गएका हुन् ।’

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०७:४३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रातारात रंगशाला बन्दै

दुर्गालाल केसी

दाङ — आठौं राष्ट्रिय खेलकुदको महिला फुटबल र एथलेटिक्स प्रतियोगिता हुने बेलझुण्डी रंगशाला रातारात निर्माण भइरहेको छ । खेलको समय नजिकिँदा पनि रंगशाला तयार नभएपछि रातारात काम जारी छ ।

आठौं राष्ट्रिय खेलकुदका लागि दाङको बेलझुण्डीमा निर्माण भएको रंगशालामा दुबो लगाउने र सिंचाइ गर्ने काम गरिँदै । एथलेटिक्सका लागि तयार रंगशालाको सेन्थेटिक ट्र्याक (माथि) ।तस्बिर : दुर्गालाल/कान्तिपुर

मैदान निर्माण गरेर दुबो लगाउने र सिंचाइ गर्ने काम भइरहेको छ । मैदानवरपर रनिङ प्यारापिट बनाउने काम पनि अन्तिम चरणमा पुगेको जनाइएको छ । वैशाख ४ देखि खेल हुने तालिका सार्वजनिक भइसकेकाले रातारात रंगशालाको काम गरिरहेको निर्माण कम्पनी दिवा/एमए/प्रतिष्ठा कन्स्ट्रक्सन जेभीका साइट इन्चार्ज प्रकाश पोखरेलले बताए । ‘रातभर नसुतेर काम गरिरहेका छौं । खेल समय अगाडि आइसकेकाले वैशाख ३ सम्म हामीले मैदान तयार पारिसक्नुपर्नेछ,’ उनले भने, ‘४ गते बिहान खेल्न मिल्ने बनाएर हस्तान्तरण गर्छौं ।’

भर्खंरै दुबो लगाउने र सिंचाइ गर्ने काम भइरहेकाले तत्काल खेल्न नमिल्ने भन्दै घोराहीको भरतपुर चौरलाई वैकल्पिक मैदानका रूपमा लिइएको छ । पोखरेलले भने रंगशालालाई नै खेल्न मिल्ने बनाइने दाबी गरे । ‘सबै काम अन्तिम चरणमा पुगिसकेको छ । खेल समयसम्म तयार पार्ने योजनाअनुसार नै रातारात काम गरिरहेका छौं,’उनले भने, ‘खेलमा कुनै असर पर्दैन । तोकिएको समयमै खेल्न मिल्छ । अब अन्तिममा केही साना कामहरू मात्रै बाँकी छन् ।’

फुटबल मैदान, साधारण प्यारापिट र सेन्थेटिक ट्रयाक निर्माण भइसकेको पोखरेलले बताए । उनका अनुसार तोकिएका काममध्ये भीआईपी प्यारापिट, चेन्जिङ रुम, बैठक रुम र भीआईपी तथा मिडियाकक्ष निर्माणको काम बाँकी छ । यी काम राष्ट्रिय खेलकुदपछि निर्माण हुन्छ ।

असार ७ मा सम्झौता भएको रंगशाला निर्माणको समय मंसिर ८ मा सकिएको थियो । फेरि समय थप गरी जेठ मसान्तसम्म लम्ब्याइएको हो । २४ करोड २४ लाख ४५ हजार २ सय ९३ रुपैयाँको लागतमा रंगशाला निर्माण भइरहेको छ । विभिन्न प्राविधिक समस्याले निर्माणमा ढिलाइ भएको पोखरेलले बताए । ‘सुरुमा माटो भरियो, पछि फेरि माटो खनेर मैदान गहिरो बनाउनुपर्ने भयो । पहिले मैदान पूर्वपश्चिम थियो । पछि अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार उत्तरदक्षिणको बनाइयो,’ उनले भने, ‘वर्षामा हिलो भएर काम नै गर्न सकिएन । यस्ता प्राविधिक समस्याले समयमा रंगशालाकोकाम हुन सकेन ।’

सेन्थेटिक ट्र्याकको दोस्रो ठूलो रंगशाला
बेलझुण्डीको रंगशाला सेन्थेटिक रनिङ ट्र्याकको काठमाडौंको दशरथ रंगशालापछि दोस्रो ठूलो भएको निर्माण कम्पनीका साइट इन्जिनियर गोकर्ण अधिकारीले बताए । ‘सेन्थेटिक ट्र्याक जडान गरेर काठमाडौंपछि अरु रंगशालामा अहिलेसम्म काम भएको छैन । यो देशकै दोस्रो ठूलो हो । सेन्थेटिक जडानको काम पनि सकिन लागेको छ,’ उनले भने, ‘यसले दौडन सजिलो बनाउँछ । लचकदार रबर हुने भएकाले खेलाडीलाई कठिन हुँदैन ।’

सेन्थेटिक ट्र्याक ४ सय रनिङ मिटरको रहेको र एकसाथ आठ खेलाडी दौडन मिल्ने अधिकारीले बताए । उनका अनुसार रनिङ ट्र्याकभित्र १ सय ६ मिटर लम्बाई र ६८ मिटर चौडाइको खेलकुद मैदान रहेको छ । ‘फुटबलका लागि पर्याप्त मैदान छ । रनिङका लागि सुविधासम्पन्न आधुनिक ट्र्याक बनेको छ,’ उनले भने, ‘यो राष्ट्रिय खेलकुद पछि पनि उपयोगी र महत्त्वपूर्ण रंगशाला हुन्छ ।’ मैदानमा पानी जम्न नदिन जमिनमुनि पाइप जडान गरी नालीमा जोडिएको उनले बताए । यसबाट जुनसुकै बेला पनि खेलकुद मैदान उपयोगमा सहजता हुने उनको भनाइ छ ।

रातारात मैदान निर्माण गरेर प्रतियोगिता सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्ने प्रयासमा रहेको जिल्ला खेलकुद विकास समितिका अध्यक्ष डिल्ली डाँगीले बताए । ‘सबै संरचना तयार हुने अवस्था छैन । खेल मैदान भने तयार गरिसक्ने योजनामा छौं,’ उनले भने, ‘तोकिएका खेलहरू सम्पन्न गर्न हामी तत्पर छौं । निर्माण कम्पनीलाई पनि तोकिएको समयमा तयार पारिसक्न निरन्तर दबाब दिएका छौं ।’

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०७:४०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT