चैते रोपाइँको चटारो

अनिश तिवारी

सिन्धुपाल्चोक — नयाँ वर्षको रमाइलोले जिल्लालाई छपक्कै छोपिरहँदा जिल्लाका केही स्थानका कृषकलाई भने चैते रोपाइँको चटारो छ ।  आलु, गहुँ भित्र्याइसकेका इन्द्रावती करिडोर क्षेत्रदेखि मेलम्ची, हेलम्बुका अधिकांश कृषकलाई चैते धानको रोपाइँको हतारोले भ्याइनभ्याइ छ ।

सिन्धुपाल्चोकको इन्द्रावती गाउँपालिका ११ बिस्देउटारका माझी परिवार चैते धान रोपाइँमा । तस्बिर : अनिश/कान्तिपुर

‘चैतेधान हाम्रो समुदायमा विशेष मानिन्छ, त्यसैले पनि सबै माझी परिवार एक भएर चैते रोपाइँमा लागेका छन्,’ इन्द्रावती–११ विस्देउटारकी रत्नु माझीले भनिन् । माझी समुदायको एक मात्र आम्दानी कृषि र खेती पर्याप्त नहुँदा इन्द्रावतीको बगरमा उब्जनी लगाउने गरेको उनले सुनाइन् ।

Citizen

‘सकेसम्मको हरेक बाली लगाउँछौं, चैते, बर्खे धान दुवै रोप्छौं,’ उनले भनिन् । जिल्लाको भौगोलिक बनावटमा तराईको रूपमा चिनिने इन्द्रावती क्षेत्र माझीको चैत धान रोपाइँले चिटिक्क सजिसकेको छ । ‘सबै छिमेकी जम्मा भएर आपसमा रोपाइँको मेलापातमा सघाइरहेका छौं, यो बेला हाम्रा लागि व्यस्त समय हो,’ भीमटारका सुमन दनुवारले फाँट देखाउँदै भने । यहाँ पानीको स्रोत समस्या नभएकाले धमाधम रोपाइँ भइरहेकोदनुवारको भनाइ छ ।

चौतारा साँगाचोकगढी नगरको झ्याडी टोल, इन्द्रावती गाउँपालिकाको बिस्देउटार, भीमटार हुँदै हेलम्बु, मेलम्ची भेगमा असार र चैतमा गरी धानको दुई बाली भित्र्याइने गरिंदै आएको छ । इन्द्रावती करिडोरबाहेक केही पहाडी भेग चैत धानका लागि उर्वर मानिएको तत्कालीन जिल्ला कृषि कार्यालयको कृषिसम्बन्धी अध्ययनले जनाएको छ ।

अघिल्लो ००७४/०७५ वर्षको तुलनामा यो वर्ष फागुन, चैतमा फाट्टफुट्ट वर्षा भइरहेकाले चैत रोपाइँ सहज र चाँडै भइरहेको स्थानीय तहका कृषि शाखाले बताएका छन् । ‘अघिल्लो वर्ष बेलैमा वर्षा नहुँदा यही समयमा ६० प्रतिशत मात्रै रोपाइँ भएको थियो, आहिले लगभग शतप्रतिशत चैते रोपाइँ भइसकेको पाइएको छ,’ इन्द्रावती कृषि करिडोरको अनुमगनमा पुगेका इन्द्रावती गाउँपालिकाका कृषि शाखाका प्रमुख अमर आचार्यले भने ।

जिल्ला कृषि कार्यालयको तथ्यांकअनुसार जिल्लामा ३ हजार दुई सय ३५ हेक्टरमा धानबाली लगाइने गरिएको छ । भने, जिल्लामा धानबाली लगाइने फाँटमध्ये तीन हजार दुई सय ५९ हेक्टरमा चैतधान लगाइने गरिएको उनले बताए । ‘चैतेधान रोपिरहँदा वर्षा भएपछि कृषक झनै उत्साहित देखिन्छन्,’ उनले भने । आकाशेपानीको भर पर्नुपर्ने स्थानमा वर्षात वरदान बनेको उनले प्रस्ट्याए ।

अघिल्लो वर्षको तुलनामा आहिले समयमै धान बाली लगाएकाले चैतेधानको उत्पादन बढ्ने अनुमान गरिएको छ । जिल्लाको बलेफी गापाको जलविरे, जुगल गापाको बतासेदेखि मेलम्ची नपा र इन्द्रावती गापाको करिडोरमा धान उत्पादन उच्च हुने गरेको मानिन्छ ।

हालसम्म खुमलचार, मकवानपुरे १ देखि विभिन्न स्थानीय जातसम्मका धानबालीका बीउ जिल्लामा कृषकले लगाउने गरेका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०७:४५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

देवघाटमा ३० फिट अग्लो शिवमूर्ति बन्ने

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — चितवनस्थित देवघाटधाम अहिले धार्मिक पर्यटकको हब बन्दै गएको छ । मुलुकका विभिन्न भाग तथा भारतबाट समेत बर्सेनि हजारौंको संख्यामा पर्यटक देवघाट घुम्न आउने गर्छन् । माघे संक्रान्ति र साउन महिनाभर देवघाटमा पर्यटकको भीड लाग्छ । 

पर्यटकलाई आकर्षित गर्नकै लागि उक्त क्षेत्रमा ३० फिट अग्लो अष्टधातुको शिवमूर्ति निर्माण गरिने भएको छ । निर्माणमा आर्थिक सहयोग जुटाउन देवघाट संरक्षण प्रतिष्ठान (चितवनले पशुपति महोत्सव तथा अष्टधातु संकलन श्रीमद्भागवत विराट ज्ञान महायज्ञ’ गर्न लागेको छ । पशुपति क्षेत्रमा वैशाख १ गते सुरुभएको महायज्ञ ११ सम्म हुनेछ ।

मूर्ति बनाउन आर्थिक र अष्टधातु अभाव भएकाले महायज्ञ गर्न लागिएको आयोजकले जनाएको छ । उक्त महायज्ञमा घरमा थन्किएर रहेका पुराना धातु पनि संकलन गरिनेछ । ३० फिट अग्लो अष्टधातुको मूर्ति सबैका लागि नौलो बन्नेछ । पर्यटकको केन्द्रविन्दु बन्नेछ ।
अष्टधातुबाट बन्ने यस प्रकारको मूर्ति अन्यत्र कहीँ नभएको आयोजकको दाबी छ । जमिनमुनि पूजा कोठा र धार्मिक संग्रहालय, पार्क, यात्रु विश्रामस्थललगायत संरचना निर्माण गरिनेछ । नारायणी नदीको किनारमा पैदलमार्ग, शिव पार्क, ११ वटा गौमुखीधारा र स्नानगृहको निर्माण गरिनेछ ।

सौराहा, कसरा, मेघौली घुम्न आउने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउन यसले सहयोग पुर्‍याउने विश्वास आयोजकको छ । देवघाटधाम संरक्षण प्रतिष्ठानले पर्यटन बोर्डमा काठमाडौं, चितवनलगायत क्षेत्रका पर्यटन व्यवसायीहरूसँग छलफल गरेको थियो । प्रतिष्ठानका संयोजक केशव पाण्डेका अनुसार महायज्ञबाट ३ करोड रुपैयाँ संकलन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । ‘धार्मिक आस्थाको केन्द्र देवघाटमा अष्टधातुको मूर्ति बनाएपछि पर्यटकीय गन्तव्य बन्नेछ,’ उनले भने, ‘आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको
भीड यो क्षेत्रमा लाग्ने अपेक्षा गरेका छौं ।’

यो अभियान ३ वर्ष अघि सुरु भएको हो । अहिलेसम्म ७० क्विन्टल धातु जम्मा भएको छ । करिब ८ करोड खर्च लाग्ने अनुमान गरिएकामा अहिलेसम्म ३२ लाख संकलन र सरकारबाट ५० लाख सहयोग प्राप्त भएको प्रतिष्ठानका महासचिव मदन मिश्रले बताए । ऐतिहासिक, पुरातात्त्विक, धार्मिक, आध्यात्मिक, पौराणिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण देवघाटधाम समुद्र सतहदेखि २ सय ५० मिटर उचाइमा छ ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०७:४४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT