गर्मी छल्न गढी

चिसो मौसम खोज्दै आन्तरिक पर्यटक सिन्धुलीगढी पुग्ने गर्छन् । ब्रिटिस सेनालाई नेपालले युद्धमा पराजित गरेको ऐतिहासिक क्षेत्र भएकाले त्यसको अवलोकन गर्नेहरू बढेका छन् ।
राजकुमार कार्की

सिन्धुली — सुनकोसी गाउँपालिकाकी अध्यक्ष दीपा बोहोरा दाहाल सदरमुकाम आवतजावत गर्दा गढी नजिकको सोलाभन्ज्याँङमा सधैंजसो केही समय बिताउने गरेकी छन् । सदरमुकाम र आफ्नो गाउँपालिकाको कार्यालय रहेको गढतिर क्षेत्रमा उखरमाउलो गर्मी हुन्छ । गढी क्षेत्र आएपछि गर्मीको समयमा समेत हुने जाडोले आनन्द प्राप्त हुने उनले बताइन् ।

कामको चटारो त्यहीमाथि गर्मीले गर्दा धेरै नै थाकिएको हुन्छ, अध्यक्ष दीपाले भनिन्, ‘सोला आउना साथ बेग्लै आनन्द हुन्छ । फुर्सद छ भने गढी नै उक्लिएर आनन्द लिइन्छ, चटारो छ भने पनि एक, आधा घण्टा यहाँ बिताइन्छ ।’ सुनकोसीकी अध्यक्ष दीपा मात्र होइन्, गोलन्जोर गाउँपालिकाका अध्यक्ष पुष्प कार्कीको पनिअनुभव उस्तै छ ।

‘तनाव र थकान मेटाउने थलो गढी क्षेत्र हो, उनले भने, ‘१२ महिना यहाँ हुस्सु लागेर जाडो भइरहन्छ, झन गर्मीमा स्वर्गीय आनन्द नै प्राप्त हुन्छ । ‘गढी क्षेत्रको बृहत्तर विकास गर्न सके पर्यटकको ओइरो लाग्ने उनको भनाइ छ । गोलन्जोरकै वडा नं ५ रातनचुराले गढी क्षेत्रलाई छोएको र त्यसलाई साइकल जोनको रूपमा विकास गर्न गाउँपालिका लागि परेको अध्यक्ष कार्कीले बताए ।

यी जनप्रतिनिधिहरू मात्रै हैन्, संघ तथा प्रदेश सांसद, मन्त्रीहरू तथा उच्च पदस्थ अधिकारीदेखि लिएर बीपी राजमार्ग हुँदै सवार गर्ने जोकोही पनि सोलाभन्ज्याङ क्षेत्रमा शीतल पाउनका लागि रोकिन्छन् । गढी क्षेत्रमा बसोबासको राम्रो व्यवस्था हुने हो भने केही दिन बिताउनका लागि समेत पर्यटक आउने सिन्धुलीगढीका अन्वेषणकर्ता सागरकुमार ढकालको भनाइ छ ।

सदरमुकामबाट २० किलोमिटर उत्तरतर्फ गएपछि यो क्षेत्र पुगिन्छ । गर्मी मौसममा समेत सिन्धुलीगढी क्षेत्रमा जाडो हुने गरेको छ । गर्मी भुलाउन र प्राकृतिक सौंदर्यको मज्जा लिन तरार्ई क्षेत्रको हब सिन्धुलीगढी क्षेत्र बन्दै गएको छ ।

सिन्धुलीगढी क्षेत्रमा रहेको ऐतिहासिक महत्त्व, हावापानी र नागबेली सडकको मज्जा लिन तरार्ईबाट सयौं सवारीसाधनमा आन्तरिक पर्यटकहरू यहाँ आउने गरेका छन् । वर्षातको समयमा पनि गर्मी भुलाउन सिन्धुलीका मात्र नभएर छिमेकी जिल्ला तथा भारतबाट समेत आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूगढी क्षेत्र पुग्ने गरेका छन् ।

वनभोजका लागि तथा सामान्य घुमघामको रोजाइको क्षेत्र सिन्धुलीगढी पर्दैर् गएको स्थानीयको भनाइ छ । गर्मीमा चिसोको मज्जा लिन सयौंको संख्यामा तराई क्षेत्रबाट आन्तरिक पर्यटकहरू आउने गरेको सिन्धुलीगढी संरक्षण समितिका सचिव खिलराज देवकोटा बताउँछन् । भन्छन्, ‘चिसो मौसममा भन्दा अहिले यहाँ आउनेको संख्यामा वृद्धि भएको छ, गर्मी भुलाउनकै लागि गढी रोजाइमा परेको हो । वर्षातमा समेत गढीमा उत्तिकै चाप छ । गर्मी भुलाउने एकातर्फ छँदैछ, अर्कातर्फ भने विश्वमा साम्राज्य फैलाएको ब्रिटिस सेनालाई नेपालले युद्धमा पराजित गरेको स्थानको अवलोकन उनीहरूको विषय हो ।

यहाँ आएपछिको आनन्द वर्णन गरिसाध्यै छैन, सर्लाहीबाट आएर गढीक्षेत्रमा भुलिरहेका असीम अन्सारीले भने, ‘तराईमा चर्को गर्मी छ, गढी क्षेत्रमा त जाडो भयो । ’ गौरीशंकर हिमालसमेत देखिने भएकाले गढी क्षेत्रमा आउने जोसुकै पनि तस्बिर खिच्नमै व्यस्त हुन्छन् । विद्यालय छुट्टीको समय भएकाले आफूजस्तै सयौं विद्यार्थीहरू गढी घुम्न आएको उनको भनाइ थियो ।

बीपी राजमार्गको मनमोहक नागबेली सडक हुँदै सिन्धुलीगढी जान सकिन्छ । राजमार्गको सोलासम्म सवारीसाधनमा गएर पैदल गढी क्षेत्र गए पनि साना सवारीसाधन लिएरै गए पनि त्यो आफैंमा भरपर्ने सिन्धुलीगढी संरक्षण समितिका सचिव देवकोटा बताउँछन् ।
गढी क्षेत्रमा यतिखेर राजधानी आवतजावत गर्नेको लर्को भेटिन्छ ।

बीपी राजमार्ग हुँदै पूर्वी नेपाल जाने र फर्कने होस् वा राजधानीतर्फ जाने जोकोही पनि गढी क्षेत्र घुम्नलालायित हुने गरेको जलकन्याका शिक्षक कर्णबहादुर कार्की बताउँछन् । ऐतिहासिक सिन्धुलीगढी घाम लागेर खुलेको समयमा दोलखाको गौरीशंकर हिमालको दृश्यपान गर्न सकिन्छ । जाडोमा पारिलो घाम लाग्ने र गर्मी महिनामा हुस्सु लागेर शीतल हुने गढी क्षेत्रको विषेशता हो ।

खानेपानीको सुविधा र पुर्खाले लडेर विजय प्राप्त गरेको नालीबेली गढी क्षेत्रमा पुगेपछि देख्न पाइन्छ । सिन्धुलीगढीको इतिहासको वृत्तचित्र गढीमा टेलिभिजन राखेर दिनभर प्रसारण गरिन्छ, उक्त इतिहास पर्दामा जोसुकैले पनि हेर्न पाउने कमलामाइ नगरपालिकाले व्यवस्था मिलाएको छ ।

त्यसका अलावा दरबारको भग्नावशेष, राणाकालीन कार्यालय सञ्चालन, वीरवीरंगनाको इतिहास खुलाइएको तस्बिर, सानोगढी, ठूलोगढी, पौवागढी, तोप हान्ने प्वाल, फहराइरहेको राष्ट्रिय झण्डा, टुँडिखेल, सिद्धबाबा मन्दिरलगायतका स्थान हेर्न र दर्शन गर्न सकिन्छ ।

विसं १८२४ को कात्तिक २४ मा कप्तान किनलोकको नेतृत्वमा आएको ब्रिटिससेनालाई गोर्खाली फौजले सिन्धुलीगढीबाट पराजित गरेर पठाएको थियो । नेपाल एकीकरणको समयमा काठमाडौंका तत्कालीन राजा जयप्रकाश मल्ललाई सहयोग गर्न आएको ब्रिटिस सेनालाइ वंशु गुरुङ नेतृत्वको गोर्खाली सेनाले सिन्धुलीगढीबाट पराजित गरेरधपाएको थियो । सिन्धुलीगढीमा रहेको सानोगढी, पौवागढी, इनार, तोप हान्ने प्वाललाईपुनर्निर्माण गरिएको छ ।

सिन्धुलीगढी क्षेत्रका अन्वेषणकर्ता ढकाल पृथ्वीनारायण शाहको नेपाल एकीकरणमा बाधा पुर्‍याउन काठमाडौंका तत्कालीन राजालाई सहयोग गर्न आएका ब्रिटिस फौजलाई पराजित गर्न नेपाली फौजले भूगोलको साथ लिएका थिए ।

सिन्धुलीगढी घुमेर हेर्दा सुन्तली माई कति पो राम्रो दरबार, मारो नि मायाले मारो.... भन्ने स्वर्गीय कृष्णविक्रम थापाले गाएको गीत २०३६ सालमा रेडियो नेपाल प्रथम त भयो तर दरबार गढी परिसरमा एकाध इँटा मात्र रहेकाले राज्यलाई नै गिज्याइरहेको भान हुन्छ । यद्यपि यतिखेर कमलामाई नगरपालिकाले सिन्धुलीगढीलाई पर्यटकीय स्थलका रूपमा विकास गर्न गुरुयोजना नै तयार गरेर लागि परेको छ । सिन्धुलीगढी क्षेत्रलाई तारबारले घेरेर ऐतिहासिक सम्पदा जोगाउन नगरपालिका लागि परेको छ । गत वर्ष गढीको विकासका लागि नगरपालिकाले २ करोड बजेट खर्च गरेको छ ।

स्थानीय स्रोतसाधनबाट मात्र गढी क्षेत्रलाई पर्यटकीय स्थलको रूपमा विकास गर्न सम्भव नभएकाले केन्द्रदेखि लिएर दाताहरूसँगको सहकार्यमा काम अगाडि बढाइएको कमलामाई नगरपालिकाका मेयर खड्ग खत्री बताउँछन् । भन्छन्, ‘गढी क्षेत्रलाई पुरानै अवस्थामा
फर्काएर पर्यटकको ओइरो लगाइन्छ, त्यो हाम्रो मूलमन्त्र हो ।’

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७६ ०७:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

चन्द समूहसँग वार्ता गर्न पौडेलकाे सुझाव

राजकुमार कार्की

सिन्धुली — कांग्रेस बरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेलले नेत्रविक्रम चन्द समूहलाई मूलधारमा ल्याउनुपर्ने बताएका छन् । प्रधानमन्त्री केपी ओली र नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललाई राम्रोसँग थाहा हुँदाहुँदै पार्टीलाई नै प्रतिबन्ध लगाएर थप हिंसा भड्काउनु लोकतन्त्र माथिको प्रहार भएको बताए ।  

सिन्धुलीमाढीमा शनिबार पत्रकार भेटघाट कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल (वीचमा) । तस्बिर : राजकुमार कार्की/कान्तिपुर

सिन्धुलीमाढीमा शनिबार बिहान नेपाल प्रेस यूनियनले आयोजना गरेको पत्रकार भेटघाट कार्यक्रममा वरिष्ठ नेता पौडेलले सर्पको खुट्टा सर्पले नै देख्ने भन्दै चन्द समूहको मुहान खोजेर समस्या हल गर्न सरकार र नेकपालाई सुझाव दिएका छन् ।

समस्यालाई गम्भीर रुपमा नलिदाँ अहिलेको अवस्था आएको भन्दै उनले चन्द समूहसँग अब दमन होइन संवादको थालनी गर्नुपर्ने बताए । 'दमनले नै समस्याले चर्को रुप लियो कि समिक्षा गर्नुहोस्,' उनले भने, 'गाउँमा जनताहरु त्रसित हुन थालेका छन् ।'

अख्तियार र सर्वोच्चको अधिकार आफैं लिएर दुई तिहाई नेतृत्वको सरकार सर्वसत्तावादतिर लागेको पौडेलको आरोप थियो । काण्डैकाण्ड, भ्रष्टचार नै भ्रष्टचार भएकाले नेपाली राजनीतिक इतिहासमै यो सरकार असफल सावित भएको उनको आरोप छ ।

उनले राजाभन्दा कस्युनिष्टसँग लड्न कठिन भएकाले चनाखो रहन नेता कार्यकर्तालाई पौडेलले निर्देशन दिएका छन् । कम्युनिष्टहरुले शव्द फेरेर जनतालाई झुक्याउने उनको भनाइ थियो । 'कहिले जनवाद, कहिले बहुदलीय जनवाद, अनि समाजवाद, फेरि वैज्ञानिक समाजवाद कति झुक्याउन सकेको ?यस्तो कहीँ हुन्छ ?' पौडेलले भने ।

निर्वाचनमा कांग्रेस पराजयको प्रसंग कोट्याउदै उनले हार स्वीकार गर्न कांग्रेस अहिलेसम्म अलमलिएको उनको भनाइ थियो । पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवातर्फ लक्षित गर्दै पौडेलले सोच्न, बोल्न र गर्न नसक्ने नेतृत्व रहुन्जेल पार्टी उभो नलाग्ने तर्क गरे । अब नेताले हैन कार्यकर्ताले नेतृत्वको मुल्यांकन गर्ने बेला आएको पौडेलले जनाए । 'अब कांग्रेसले भाषण मात्र होइन्, ओरल्ली, मोरल्ली र पोल्टीकल्ली भइ जनताको घर दैलोमा जानुपर्छ,' उनले भने ।

कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य चन्द्र भण्डारीले बुढा र पुरानो नेतृत्वहरुका कारण पार्टी नेतृत्व ठिक ढंगले चल्न नसकेको भन्दै विगतका कमजोरीलाई आत्मसमिक्षा गर्दै नयाँ पुस्तामा नेतृत्व हस्तान्तरण हुनपर्नेमा जोड दिए ।

प्रकाशित : चैत्र ९, २०७५ ०९:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्