राजधानी छनोट विवाद सदनमा, ‘गौरीशंकर’ नाम राख्न अर्को प्रस्ताव

सुवास विडारी

मकवानपुर — लामो समयको अन्योलतालाई चिर्दै प्रदेश ३ को स्थायी राजधानीको विषयले मंगलबार औपचारिक रूपमा प्रदेशसभाको बैठकमा प्रवेश पाएको छ ।

राजधानी र नामकरण टुंग्याउन माग गर्दै प्रमुख प्रतिपक्षी दल कांग्रेसले सोमबार सदन अवरुद्ध गरेसँगै मंगलबारको बैठकमा यस विषयले प्रवेश पाएको हो । यो सँगै सदनको अवरोध हटेको छ ।

मंगलबार साँझ बसेको प्रदेशसभाको बैठकमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का मुख्य सचेतक रामेश्वर फुँयालले प्रस्ताव पेस गरेका थिए भने विपक्षी दल कांग्रेसकी प्रमुख सचेतक राधा घलेले समर्थन गरेकी थिइन् । अपराह्न ४ बजेको लागि बोलाइएको बैठक राजधानीको सम्बन्धमा कार्यविधि पेस हुने भएपछि साढे दुई घण्टा ढिलो गरी साँझ साढे ६ बजे मात्र सुरु भएको थियो ।

प्रस्तावअनुसार २०७५ असार २६ गते प्रदेशसभामा पेस गरेको राजधानी अध्ययन विशेष समितिको सिफारिसलाई आधार मानेर समितिले पेस गरेको क्रमअनुसारको प्रस्तावलाई सभामुखले अनुमति लिएर निर्णायार्थ पेस गर्ने भएका छन् । कार्यविधिअनुसारको सैद्धान्तिक छलफल र मतदानको मिति तोक्ने जिम्मेवारी सभामुखलाई दिइएको छ ।

समितिले क्रमअनुसार सिफारिस गरेको सम्भावित राजधानीको सूचीमा काभ्रे, चितवन, नुवाकोट, भक्तपुर र मकवानपुर जिल्ला छन् । विशेष समितिले स्थलगत अवलोकन गरी सम्भावित राजधानी तोकिने जिल्लाहरूको प्रतिवेदन तयार पारेको थियो ।

विशेष समितिले पेस गरेको प्रतिवेदनमाथि सभामुखले तोकेको मिति र समयमा सैद्धान्तिक छलफल हुने कार्यविधिमा उल्लेख नगरिएको नेपाली कांग्रेसकी मुख्य सचेतक राधा घलेले जानकारी दिइन् । प्रदेशसभामा पेस भएको प्रस्ताव पारित गर्नका लागि प्रदेशसभा सदस्यहरूबीच हस्ताक्षर गराउने निर्णय गर्ने घलेले बताइन् ।

वर्णानुक्रमअनुसार रहेका जिल्लाहरूमा पालैपालो हस्ताक्षर प्रक्रियाद्वारा सांसद्हरूको मत लिइनेछ । प्रस्तावको पहिलो क्रममा रहेको जिल्ला अथवा स्थानमा प्रदेशसभामा तत्काल कायम रहेको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको दुई तिहाइ बहुमत प्राप्त गर्न नसकेमा दोस्रो क्रममा रहेको जिल्लाको प्रस्ताव पेस गरिनेछ ।

प्रस्तावित क्रमअनुसार कुनै पनि जिल्ला वा स्थानले प्रदेशसभामा कायम रहेका सदस्य संख्याको दुई तिहाइ बहुमत प्राप्त गरेमा बाँकी रहेका जिल्लाहरूलाई निर्णायार्थ प्रस्तुत गरिने छैन । कुनै पनि सदस्यले जाहेर गरेको आफ्नो मत सच्याउन चाहेमा मतदान सकिएको तीन मिनेटभित्र तोकिएबमोजिमको ढाँचामा निवेदन लेखी सच्याउन सकिने व्यवस्था कार्यविधिमा गरिएको छ ।

संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार जेठ १ गते प्रदेश सरकारको वार्षिक विनियोजनको सिद्धान्त र प्राथमिकता (करबाहेक) प्रदेशसभामा पेस गर्नुपर्ने भएकाले राजधानीको विषयलाई औपचारिक रूपमा सदनमा प्रवेश गराई सदन सदन सुचारु गर्न नेकपा सहमत भएको हो ।

राजधानीबारे नेकपामा दुई धार
प्रदेशको स्थायी राजधानी र नामकरणको विषयमा सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) भित्र मत बाझिएको छ । मंगलबार बसेको संसदीय दलको बैठकमा मतदानबाट राजधानीको टुंगो लगाउने वा राजनीतिक सहमति गरेर मात्र मतदान प्रक्रियामा जाने भन्नेबारे दुई धार देखिएको हो ।

सदस्यहरूको फरक मतकैबीच मंगलबार साँझ बसेको प्रदेशसभा बैठकमा भने प्रदेश स्थायी राजधानी टुंग्याउन कार्यविधि पेस भएको छ । सत्तापक्ष र प्रमुख प्रतिपक्षी दलको मुख्य सचेतक र प्रमुख सचेतकको सहमतिमा सभामा प्रस्ताव पेस गरिएको हो ।

केन्द्रको निर्देशन पर्खन आग्रह
नेकपा संसदीय दलको बैठकलाई सम्बोधन गर्दै नेकपा प्रदेश ३ संगठन कमिटी अध्यक्ष नारायण दाहालले पार्टीको केन्द्रीय निर्देशनलाई पर्खन आग्रह गरेका छन् ।

‘हालसम्म केन्द्रीय नेतृत्व तहमा कुनै किसिमको निर्णय भएको छैन । शीर्ष नेतृत्वको निर्णयलाई आत्मसाथ गर्दै अगाडि बढ्न जरुरी रहेको छ ।’ संसदीय दलको बैठकलाई सम्बोधन गर्दै दाहालले नेतृत्व तहमा प्रदेशको राजधानी र नामकरणको विषयमा छिट्टै टुंगिने गरी छलफल अगाडि बढेको बताए ।

नेकपा प्रदेश ३ इन्चार्ज तथा प्रदेशसभा सदस्यसमेत रहेकी नेतृ अष्टलक्ष्मी शाक्यले बैठकमा नेतृत्वको सहमतिअनुसार अगाडि बढ्नुपर्ने भएकाले धैर्य गर्न सदस्यहरूलाई सुझाएकी थिइन् । ‘पहिल्यै टुंग्याउनुपर्ने विषय थियो । तर, त्यसो हुन सकेन ।’ शाक्यको भनाइलाई उद्धृत गर्दै बैठकमा सहभागी एक सदस्यले भने, ‘संसदको अधिकार भए पनि राजनीतिक नेतृत्वको निर्णयलाई आत्मसाथ गरेर अब स्थायी र नामकरण दुवै टुंग्याउन जरुरी रहेको छ ।’

नामकरणबारे मौन
प्रदेश स्थायी राजधानी कुन जिल्लामा कायम गर्ने विषयमा व्यापक छलफल अगाडि बढे पनि हालसम्म नामकरणको विषयमा भने कुनै पनि किसिमको छलफल भएको छैन ।

मंगलबारको नेकपाको बैठकमा प्रदेशसभा सदस्य विशाल खड्काले प्रदेश ३ को नाम गौरीशंकर प्रदेश राख्न पार्टी नेतृत्वलाई आग्रह गरे । यसअघि नेवाः ताम्सालिङ, वाग्मती, पशुपति, राजधानी प्रदेश र मध्यप्रदेश नामकरण राख्नुपर्ने माग विभिन्न राजनीतिक दल तथा सांसद्हरूले राखिसकेका छन् । विभिन्न सार्वजनिक फोरमहरूमा मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले प्रदेशको स्थायी राजधानी तोकेपछि नाम राख्न खासै गाह्रो नहुने बताउने गरेका छन् ।

दुई विधेयकको प्रतिवेदन पेस
प्रदेशसभाको बैठकमा दुईवटा विधेयकको प्रतिवेदन पेस गरिएको छ । प्रदेश बीउविजनसम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयकमाथि समितिले बनाएको प्रतिवेदन र प्रादेशिक कृषि व्यवसाय प्रवद्र्धन सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयकमाथि समितिले बनाएको प्रतिवेदन पेस गरिएको छ ।

शिक्षा, स्वास्थ्य तथा कृषि समितिले तयार गरेको प्रतिवेदन समितिका सभापति घनश्याम दाहालले पेस गरेका हुन् । यस्तै प्रदेशस्तरमा जलचर संरक्षण र व्यवस्थापन गर्न बनेको विधेयक पनि मंगलबार नै पेस भएको छ । भूमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्री दावादोर्जे लामाले विधेयक पेस गरेका हुन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७६ ०८:४७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मुरलीले जुटाए एक करोड

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — नेपालीमा उखान छ ‘एक थुकी सुकी, सय थुकी नदी ।’ खैरहनीका ५७ वर्षीय मुरलीप्रसाद गजुरेलले यो उखान मात्रै हैन सत्य नै बनेको छ ।

चितवन र आसपासका बासिन्दा जो जन्म दिवस, बिहेको वार्षिकोत्सव वा अन्य शुभकार्य गर्दै आएका छन् । उनीहरूमध्ये धेरैले गजुरेललाई चिनेका छन् । उनीहरूले सहर्ष दिएको केही नगदबाट गजुरेलले छात्रवृत्तिका लागि राम्रै रकम जुटाएका छन् ।
लगभग नौ वर्षअघि ०६७ सालको पुसमा गजुरेलले बैंकमा ५९ हजार पाँच सय रुपैयाँ जम्मा गरे ।

पूर्वी चितवन खैरहनी नगरपालिका-६ मा रहेको खैरहनी माविको ‘जन्मोत्सव तथा स्मृति छात्रवृत्ती अक्षयकोष’ का लागि जम्मा भएको पहिलो रकम थियो त्यो । जसका लागि गजुरेल आफंैले १५ सय रुपैयाँ राखेका थिए । परिवारका अन्य सदस्यबाट समेत गरेर ६५ सय रुपैयाँ जुटेको थियो ।

‘जन्मजयन्ती मनाउन थालेका अन्य दुई जनाले एक एक हजार र अरुणकुमार विकले ५१ हजार दिनुभयो । हाम्रो परिवारको पनि गरेर ५९ हजार पाँच सय रुपैयाँ बैंकमा जम्मा गरियो,’ गजुरेलले भने । यसरी सुरु भएको अभियानमा शुक्रबार एक करोड एक लाख रुपैयाँ जम्मा भयो । अक्षय कोषमा एक करोड जुटाउने कुरा गर्दा पत्याउने कमै हुन्थे । तर आँटेपछि काम पूरा हुन सक्दो रहेछ भन्ने कुरा गजुरेलले सिद्ध गरे ।

‘उद्देश्य प्रस्ट हुनुपर्‍यो, नगद कारोबारमा पारदर्शिता आवश्यक हुँदो रहेछ । अनि काममा निरन्तर जुट्नुपर्‍यो । यसो भएपछि लक्ष्य पूरा हुँदो रहेछ,’ हाल अस्ट्रेलियामा रहेका गजुरेलले कान्तिपुरसँग टेलिफोन सम्पर्कमा भने । उनले एक करोड रुपैयाँको अक्षयकोष पूर्वी चितवनको पुरानो विद्यालय खैरहनी माविमा कक्षा ११ र १२ मा पढ्ने गरिब तथा जेहनदार छात्रछात्राहरूलाई छात्रवृत्ति दिन स्थापना गरेका हुन् ।

नौ जनाको समिति बनाएर कोष सञ्चालन गरेका छन् । संयोजन गजुरेलले गरेका छन् । संयोजकसहित विद्यालयका प्रअ र कोषाध्यक्षको हस्ताक्षरले खाता सञ्चालन हुन्छ । कोषका लागि भनेर दिएको रकम अन्यत्र कतै पनि खर्च हुँदैन । जब कि त्यो रकम जुटाउन गजुरेलले निकै मिहिनेत गरेका हुन्छन् । टेलिफोन गर्नेदेखि रकम लिन मोटरसाइकलमा टाढाटाढा जान्छन् । तर यो खर्च उनी आफ्नै खल्तीबाट गर्छन् ।

‘जन्म दिनमा मान्छेले खर्च गर्ने परिपाटी बसालेको छ तर केही रकम दिए शिक्षामा सहयोग पुग्छ भन्ने सन्देश फैलाउन मैले पहिला गाउँ घरमा डुलेरै कस्को जन्म दिन कहिले पर्छ भन्ने विवरण ल्याएर आएँ,’ गजुरेलले भने । जन्म दिनमा सहयोग गर्नेलाई फूलमालाले स्वागत गरेर तस्बिर सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा राख्न थाले । विस्तारै उनको कामका बारेमा चासो दिने मात्रै हैन सहयोग गर्ने नै बढ्न थाले ।

‘कम्तीमा एक हजार रुपैयाँ सहयोग गर्नेहरू हुनुहुन्छ । लाख रुपैयाँ सहयोग गर्नेहरू चार पाँचजना हुनुहुन्छ । चितवन, नवलपुर, मकवानपुरबाट सहयोग लिन फोन आउन थाल्यो । विदेशमा बस्नेहरूले पनि ठूलो सहयोग गर्नुभयो । सबैको सहयोगले यति चाँडै यो रकम जुटेको हो,’ गजुरेलले भने । कमजोर आर्थिक अवस्थाले गर्दा आफूले धेरै पढ्न नपाएका कारण गजुरेललाई शिक्षामा यस्तो अभियान चलाउने उपाए आएको हो ।

‘घरको आर्थिक अवस्था कमजोर भएका कारण १० कक्षाभन्दा धेरै पढ्न सकिएन । केही कमाउन भनेर साउदी गएको बेलामा अशिक्षाका कारण के कति हन्डर, ठक्कर र हेपाइ खानु पर्दो रहेछ भन्ने भोगियो । पछि नेपालमै आएर बसे । शिक्षा क्षेत्रमा केही गरैं भन्ने लाग्थ्यो,’ गजुरेलले सुनाए । जन्मदिन, बिहे वर्षगाँठ र दिवंगतको स्मृतिमा सहयोग गर्ने चलनलाई सामाजिक सञ्जालको बढदो लोकप्रियताले फैलाउन मद्दत गर्‍यो ।

उनको यो अभियानमा पाँच हजार जनाभन्दा धेरै जोडिए । कोषमा रकम जम्मा हुन थालेपछि सुरुमा ०६९÷७० सालमा खैरहनी माविमा पढ्ने ७२ जनालाई ९० हजार रुपैयाँ छात्रवृत्ति दिएको गजुरेलले जानकारी दिए । त्यसपछि एक लाख, डेढ लाख हुँदै गएको वर्ष पौने सात लाख रुपैयाँ छात्रवृत्तिबापत् वितरण भएको उनले बताए । हालसम्म ६३० जना विद्यार्थीलाई छात्रवृत्तिबापत् १९ लाख १८ हजार आठ सय रुपैयाँ वितरण भएको छ । कोषमा राखेको रकमको ब्याजबाट मात्रै छात्रवृत्ति वितरण भएको हो ।

अक्षय कोषमा एक करोड रुयैयाँ नाघेपछि ब्याजबापत् मात्रै वर्षमा १० लाख रुपैयाँ प्राप्त हुने अवस्था छ । ‘कोषको विधानमा छात्रवृत्तिमा रकम खर्च हुने भन्ने छ । अब हामीसँग पर्याप्त रकम भएको छ । यसलाई शैक्षिक विकासमा के कसरी परिचालन गर्ने भन्नेबारेमा समिति बसेर मन्थन गर्नेछ,’ खैरहनी माविका प्रधानाध्यापक शम्भुशंकर बर्तौलाले भने ।

बर्तौलाका अनुसार विद्यालयमा अहिले कक्षा ११ मा ९३ जना र कक्षा १२ मा ७४ जना विद्यार्थी छन् । व्यवस्थापन र शिक्षाको पढाइ हुन्छ । विसं. २०१४ सालमा खुलेको विद्यालयमा पढ्ने अधिकांश निम्न आय अवस्था भएका विद्यार्थी रहेका बर्तौलाको भनाइ छ ।
‘एक करोड रुपैयाँको कोष खडा गर्छौ भन्दा हिजो हाँस्नेहरू पनि थिए । तर हामीले यो प्रण पूरा गरेरै छाड्यौं । अब विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तरलाई पनि सुधार्नेछौं । यसमा पनि हामी सफल नै हुने छौं,’ प्रअ बर्तौलाले भने ।

एक करोड रुपैयाँको लक्ष्य पूरा भएपछि अभियानकर्ता गजुरेल निकै खुुसी छन् । तत्कालका लागि सहयोग जारी नै रहनेछ । छोराहरू अस्ट्रेलियामा बसेका कारण हाल उनी पनि उतै छन् । चाँडै नेपाल आएर अभियानलाई के कसरी अगाडि बढाउने भन्ने विषयमा कोषका सञ्चालकसँग छलफल गर्ने गजुरेलले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७६ ०८:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT