सदरमुकाम पुग्न ३ जिल्लाको फन्को

नगेन्द्र अधिकारी

(तालढुंगा, काभ्रे) : आफ्नै जिल्लाभित्रै भएर जाने भरपर्दो सडक नहुँदा खानीखोला गाउँपालिकाको केन्द्र तालढुंगाबाट सदरमुकाम धुलिखेल आउन तीन जिल्लाको फन्को लगाउनुपर्छ  । जिल्लाभित्रैको सडक हुँदै यातायात सञ्चालन हुने अवस्था नभएपछि तालढुंगावासी ललितपुर, काठमाडौं र भक्तपुरको फन्को लगाएर मात्रै धुलिखेल पुग्न सक्छन्  ।

खोपासी तालढुंगा सडक चौडा गरिँदै । निर्माण शुरु भएको २ दशक बितिसक्दा पनि नियमित सञ्चालनमा नआउँदा स्थानीयले सास्ती खेप्दै आएका छन् । तस्बिर : नगेन्द्र अधिकारी/कान्तिपुर

(तालढुंगा, काभ्रे) :आफ्नै जिल्लाभित्रै भएर जाने भरपर्दो सडक नहुँदा खानीखोला गाउँपालिकाको केन्द्र तालढुंगाबाट सदरमुकाम धुलिखेल आउन तीन जिल्लाको फन्को लगाउनुपर्छ । जिल्लाभित्रैको सडक हुँदै यातायात सञ्चालन हुने अवस्था नभएपछि तालढुंगावासी ललितपुर, काठमाडौं र भक्तपुरको फन्को लगाएर मात्रै धुलिखेल पुग्न सक्छन् । उक्त रुटमा ठूला दुर्लुङ खोला पर्छ । वर्षाका बेला यही मार्गमा पनि बाढीले बस सेवा अवरुद्ध हुने गरेको छ । यातायातको असुविधाका कारण तालढुंगाका बासिन्दा दुई महिनाअघि नै खाद्यान्नको जोहो गर्न बाध्य छन् ।
खानी खोलाको तालढुंगाबाट ललितपुर जिल्लाको ग्रामीण बस्ती वाग्मती र महाँकाल गाउँपालिका हुँदै कान्ति लोकपथ भएर चापागाउँ निस्केर भक्तपुर हुँदै काभ्रे आउन १२ घण्टा लाग्छ । ‘सडक सजिलो नहुनुको पीडा यहाँका स्थानीयले भोगिरहेका छन्,’ खानीखोला गाउँपालिकाका पशु स्वास्थ्य प्राविधिक शुकदेव थपलियाले भने, ‘खोपासी तालढुंगा सडक बस चल्न योग्य बनाउने हो भने जनताले सास्ती खेप्नु पर्दैनथ्यो ।’
उनका अनुसार असुविधाका कारण गाउँले जोखिम मोलेर यात्रा गर्न बाध्य छन् । यात्रुबाहक बसमा सिमेन्ट र रडजस्ता निर्माण सामग्री पनि बोकिने भएकाले बढी भारका कारण दुर्घटनाको जोखिम पनि उत्तिकै हुन्छ । डाँडापारि क्षेत्रमा यातायात सेवा विस्तार गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको खोपासी–तालढुंगा सडकमा निर्माण सुरु भएको दुई दशक बितिसक्दा पनि गाडी चलाउन सहज भइसकेको छैन । करिब ४० करोड खर्च भइसक्दा पनि खोपासीदेखि तालढुंगा जोड्ने ६४ किलोमिटर सडक अझै पूरा भइसकेको छैन ।
एसियाली विकास बैंकको ऋण सहयोगमा २०५४ सालबाट सञ्चालित ग्रामीण पूर्वाधार विकास कार्यक्रमले २०६४ सालसम्ममा २२ किमि सडक बनाएपछि तत्कालीन जिल्ला विकास समितिलाई हस्तान्तरण गरेको थियो । कोत्रे भीरको पहरा फुटाउन कठिन भएकाले सडक दुईतर्फी हुन सकेको थिएन । खानीखोला गाउँपालिका अध्यक्ष कृष्णबहादुर खुलाल आगामी असारमा नै बस सेवा सञ्चालन गर्नेगरी तयारी भइरहेको दाबी गर्छन् । ‘बाटो सुधारको काम भइरहेको छ, मोडहरू फराकिलो गर्ने र बस चलाउन योग्य बनाउने काम भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘मर्मत र सुधार गरेर तत्काल नियमित बस सेवा सञ्चालन गर्न लागेका छौं ।’
पूर्वाधार विकास कार्यालय काभ्रेका प्रमुख लोकनाथ रेग्मीका अनुसार सडक विभागको १ करोड र प्रदेश सरकारको ३ करोड बजेटबाट सडक फराकिलो पार्ने र ग्रेड मिलाउनेलगायतका काम भइरहेका छन् । प्रदेश सरकारले जिल्ला सदरमुकामबाट गाउँपालिकाको केन्द्रसम्म जोड्ने सडक कालोपत्रे गर्ने घोषणा गरेपछि खानीखोलाले खोपासी–तालढुगा सडकलाई नै सिफारिस गरेको छ । ‘कालोपत्रे गर्न यही सडकलाई नै सिफारिस गरेका छौं । क्रमशः स्थितिमा सुधार हुँदै छ,’ अध्यक्ष खुलालले भने ।
डाँडापारिका विकट साविक १० गाविसमा सडकका लागि विभिन्न समय करोडौँ रकम खर्च भइसकेको छ । अझै पनि सडक सन्जालमा जोडिएका छैनन् । दलहरूका नेतापिच्छेका योजनाका कारण सदरमुकाम जोड्ने स्थायी सडक बन्न नसकेको हो । जिल्लाको भीमखोरी–सिन्धुली हुँदै महाभारत गाउँपालिकाको केन्द्र बनखुसम्म बस चल्न थालेको छ । ट्र्याक मात्रै खोलिएको सडकमा वर्षामा भने गाडी चल्दैन । ललितपुरको चापागाउँबाट वाग्मती किनार हुँदै ठूलादुर्लुङबाट खानीखोला गाउँपालिकाको तालढुंगासम्म मोटरबाटो सञ्चालनमा आए पनि वर्षामा अवरुद्ध हुन्छ । साबिक मिल्चे महाँकालदेखि साल्मेचाकल गाविसको तालढुंगासम्म डेढ दशकअघि नै ‘कामका लागि खाद्यान्न’ कार्यक्रमअन्तर्गत ट्र्याक खोलिएको थियो । पनौती, च्याम्राङबेंसी, मिल्चे र बोराङ सडक शीर्षकमा १० वर्षअघिदेखि बजेट विनियोजन भएको भए पनि उक्त मार्ग अझै गाडी चलाउन सहज भइसकेको छैन ।
यातायात सुविधा नभएका क्षेत्रका बासिन्दा बिरामी पर्दा धेरै मर्कामा हुन्छन् । केहीले स्वास्थ्य सेवा लिनकै लागि लाखौँ रकम खर्च गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २९, २०७६ १२:१७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

साँघुरियो व्यापारिक मार्ग

व्यापारिक मार्ग मध्यविन्दुबाट दायाँबायाँ २५/२५ मिटर फराकिलो हुनुपर्नेमा रानी–इटहरी सडकखण्ड १५/१५ मिटर मात्र बनाइँदै छ
देवनारायण साह

(मोरङ) — व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाअन्तर्गत रानी–विराटनगर–इटहरी–धरान ६ लेन सडक मापदण्डविपरीत साँघुरो निर्माण भइरहेको छ  । रानीदेखि धरानसम्म ४९ किलोमिटरमध्ये २९ दशमलव ६ किलोमिटरको रानी–इटहरी सडक मापदण्ड मिचेर निर्माण गरिएको हो  ।

सरकारले चार दशकअघि राजपत्रमा प्रकाशित गरेको मापदण्डअनुसार व्यापारिक मार्ग मध्यविन्दुबाट दायाँबायाँ २५/२५ मिटर फराकिलो हुनुपर्छ । तर रानीदेखि इटहरीसम्म सडक मध्यविन्दुबाट १५/१५ मिटर फराकिलो बनाइँदै छ । द्रुत गतिमा मालबाहकलगायत सवारी चल्ने सर्भिस लेन र मालबाहक सवारी पार्किङ गरेर मालवस्तु लोड/अनलोड गर्ने लेन भने निर्माण हुन सकेको छैन । हरियाली पार्कसमेत बनाइएको छैन ।

सरकारले रानीदेखि ढाटसम्म सडकको मध्यविन्दुबाट दायाँबायाँ १५/१५ मिटर मात्रै सडक कायम गर्ने मन्त्रिपरिषद्ले निर्णय गरेको आयोजना कार्यालयका सूचना अधिकारी इन्जिनियर उपेन्द्र दासले बताए । औद्योगिक कोरिडोर भएकाले सडक मापदण्ड मध्यविन्दुबाट दायाँबायाँ १५/१५ मिटर मात्रै कायम गरिएको भनी राजपत्रमा प्रकाशित भएको उनको भनाइ छ । ‘व्यापारिक मार्ग मध्यजिन्दुबाट दायाँबायाँ २५/२५ मिटर फराकिलो हुनुपर्ने हो,’ उनले भने, ‘तर सुरुमा सडक बनाउने आयोजना प्रमुखहरूले जति जग्गा प्राप्त भयो, त्यहीअनुसार गरे ।’

सुनसरीको दुहबी बजार खण्डमा भने मापदण्डअनुसार सरकारले जग्गा उपलब्ध नगराइदिँदा टेन्डरसमेत आहान हुन सकेको छैन । इस्ट–इन्डिया कम्पनीले सडकको बीचबाट १५ मिटर दायाँ र १५ मिटर बायाँ गरी ३० मिटर कायम गरेर सडक निर्माण गरेको थियो । उक्त सडकलाई सरकारले व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाअन्तर्गत ६ लेन सडक निर्माण सुरु गरेको छ । सरकारले २०३४ असार २० गते सडकको बीचबाट २५ मिटर दायाँ र २५ मिटर बायाँ हुनुपर्ने मापदण्ड कायम गरेको थियो ।

‘२०५४ सालमा पुनः राजपत्रमा दुहबी बजार खण्डमा सडक मध्यबिन्दुबाट दायाँबायाँ ८ दशमलव १५ मिटर हुनुपर्ने मापदण्ड कायम गरेकाले समस्या भयो,’ दासले भने ।

२०६० सालमा सडक डिभिजन कार्यालय विराटनगरले बीचबाट २५/२५ मिटर दायाँबायाँ कायम गर्ने प्रक्रिया अगाडि बढाउँदा स्थानीयले अदालतमा मुद्दा दायर गरेको उनले बताए । सर्वोच्चले दुहबी खण्डमा सडकको बीचबाट ८ दशमलव १५ मिटर मापदण्डअनुसार सडक निर्माण गर्न गराउन आदेश गरेको दासको भनाइ छ ।

‘६ लेन सडक विस्तारका लागि सुरुमा सडकको केन्द्रबाट दायाँबायाँ २५/२५ मिटरको डिजाइन गरेर काम सुरु भएको थियो,’ उनले भने, ‘सर्वोच्च अदालतको आदेशलाई दृष्टिगत गरी १५/१५ मिटर दायाँबायाँ कायम गरेर पहिलो चरणमा रानीदेखि इटहरीसम्म २९ किलोमिटर ६ सय मिटरमा र अहिले थप इटहरीदेखि तरहरासम्म निर्माण थालिएको छ ।’

दुहबी बजार खण्डको ६ सय ३० मिटर सडकका लागि मापदण्डअनुसारको जग्गा अधिग्रहणका लागि फाइल मन्त्रालयमा बुझाए पनि कुनै निर्णय नआएकाले काममा ढिलाइ भएको उनले बताए । इटहरी बजार क्षेत्रमा पनि सडकको मध्यबिन्दुबाट दायाँबायाँ १५/१५ मिटर मात्रै कायम गरेर सडक निर्माण थालिएको छ ।

‘३० मिटरमा ६ लेन सडक विस्तार गर्दा सडकको बीच भागमा हरियाली पार्क निर्माण गर्ने सुरुको डिजाइन परिवर्तन गरेर सडकको दायाँबायाँ ढल, सडकपेटी र बीचमा ६ लेन सडकको डिजाइन गरिएको छ,’ उनले भने, ‘यही आयोजनाअन्तर्गत वीरगन्ज, भैरहवा र नेपालगन्जमा बोर्डरदेखि राजमार्गसम्मको ६ लेन सडकको बीचमा हरियाली पार्कसमेत निर्माण हुन्छ ।’

इटहरीदेखि धरानसम्मको सडक भने मध्यविन्दुबाट २५/२५ मिटर दायाँबायाँमा ६ लेन सडक निर्माण भइरहेको दासले जानकारी दिए । उक्त सडकको विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार चालु आर्थिक वर्षको असारसम्ममा निर्माण सकिनुपर्ने थियो । तर हालसम्ममा ४८ प्रतिशत मात्रै काम भएको आयोजना कार्यालयको भनाइ छ ।

रानीदेखि धरानसम्मको सडकमध्ये ३२ दशमलव ५ किलोमिटर मात्रै निर्माणका लागि टेन्डर भएको छ । ७ दशमलव ५ किलोमिटर कालोपत्रे, २१ दशमलव २८ किलोमिटर ग्राभेल, ५ किलोमिटर माटो पुर्ने काम भएको छ भने १५ दशमलव २३ किलोमिटर ट्र्याक खोल्न बाँकी रहेको दासले बताए । १० अर्ब ९८ करोड रुपैयाँ लागतमा निर्माणाधीन यो सडकमा हालसम्म ७ अर्ब ६८ करोडको टेन्डर भएको आयोजना कार्यालयले जनाएको छ ।

विराटनगरको मूल बजारस्थित एसलाल पम्पदेखि बरगाछीसम्मको ३ किलोमिटर सडक निर्माण कामको म्याद सकिए पनि काम पूरा भएको छैन । उक्त सडक खण्ड एम/एस तुन्दी रमण जेभीले ५२ करोड ७० लाख ७० हजार ३ सय ६५ रुपैयाँमा ठेक्का लिएको थियो । उक्त खण्डको काम चालू आर्थिक वर्षभित्र जसरी पनि पूरा गर्नुपर्ने गरी कारबाही प्रक्रिया अघि बढाएको इन्जिनियर दासले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २९, २०७६ १२:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT