करेसामा जलकुम्भी

भान्सा र बाथरुमबाट निस्कने पानीलाई जलकुम्भीले शुद्ध बनाउने भएकाले भरतपुरका घरघरमा लगाइँदै 
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — जलकुम्भी झार जलाशयका लागि खतरनाक बन्दै गएको छ । तालतलैया, खोलानालालाई झपक्क ढाकेको हुन्छ यसले । जलकुम्भी भरिएपछि पानीभित्र जीव र जलचर राम्रोसँग हुर्कन पाउँदैनन् ।

तालतलैया नै सुकाउ सक्नेसम्मको दुर्गुण हुन्छ यसमा । यस्तो झारलाई कसले हुर्काउने बढाउने गर्नु ? सकेसम्म उखेल्ने र फ्याँक्ने नै गर्छन् । भरतपुरका केही घरको करेसामा भने जलकुम्भी हुर्काउन सुरु गरिएको छ ।

भरतपुर महानगरपालिका–७ कृष्णपुर दीपज्योति टोलमा छ मनीष सापकोटाको घर । उनको घरवरपर निकै हरियाली छ । चौरमा दुबो छ । सिजनअनुसारका फलफूलका बोट छन् । रुद्राक्षको अजंगको बोट नै घरको आडमा छ । सापकोटाले दुई महिनाअघि जलकुम्भी झार बोकेर ल्याए । छपक्कै हरियाली भएको घरमा जलकुम्भी ल्याउँदा छिमेकी छक्क परे । ‘बोटबिरुवाको के कमी थियो र यस्तो झार बोकेर आएको समेत भने नि,’ सापकोटाले सुनाए ।

उनले जलकुम्भी ल्याउनुको उद्देश्य घरमा बिरुवाको प्रजाति थप्नुभन्दा पनि हरियालीलाई चम्काउनु थियो । भान्सा र स्नान घर (बाथरुम) बाट निस्केको पानी शुद्ध बनाउन उनले जलकुम्भीको प्रयोग गरेका छन् । झन्डै तीन हजार लिटर पानी अट्ने एउटा ट्यांकी बनाएका छन्, जहाँ भान्सा र बाथरुमको फोहोर पानी आएर जम्मा हुन्छ ।

त्यसमाथि उनले जलकुम्भी झार राखेका छन् । ‘साबुन मिसिएको फोहोर पानी ट्यांकीमा आएर जम्मा भएपछि जलकुम्भी झारको जराले त्यसलाई छान्ने काम गर्दो रहेछ । पानी भरिँदै गएपछि सफा पानी ओभरफ्लो भएर बाहिर निस्कन थाल्छ । त्यसरी बाहिर निस्केको पानी २० मिटर पर नौ फिट गहिरो इनारजस्तो खाल्डोमा जम्मा गरेर राख्ने गरिन्छ,’ सापकोटाले बेलीबिस्तार लगाए । एक दिनमा जलकुम्भीले छानेको कम्तीमा दुई हजार लिटर पानी जम्मा हुने गर्छ ।

‘पहिला भान्साको र बाथरुमको पानी बगैंचा, तरकारी र बोटबिरुवामा हाल्नै मिल्ने थिएन,’ सापकोटाले भने, ‘जलकुम्भी राखेपछि बाहिर सफा पानी आउने गर्छ । त्यो पानी राख्दा बोटबिरुवालाई कुनै हानि भएको छैन । राम्रैसँग हुर्केका छन् ।’

पहिला उनले खानेपानीको धारामा आउने पानी करेसाबारी र बगैंचामा प्रयोग गर्दथे । अहिले रोकियो । ‘खानेपानी बोर्डले बाँडेको धाराको पानी बोटबिरुवामा हाल्ने, भान्साको पानी खेर जाने अवस्था थियो,’ उनले भने, ‘जलकुम्भी राखेपछि यो समस्या हल भयो ।’

जलकुम्भीबाट पानी शुद्ध बनाउने ट्यांकी निर्माणमा १८ हजार रुपैयाँ खर्च भएको थियो । त्योमध्ये १५ हजार रुपैयाँ उनले स्थानीय सरकारबाट अनुदान पाउने भएका छन् । जुन रकम प्रदेश सरकारले उपलब्ध गराएको हो ।

प्रदेश–३ का प्रदेशसभा सदस्य सांसद विजय सुवेदीका अनुसार जलकुम्भी झारले पानी शुद्ध बनाउने कुरा वैज्ञानिक रूपमा पुष्टि भएको छ । ‘तालतलैयामा टाउको दुखाइ बनेको यो जलकुम्भी घरमा ल्याएर पानी शुद्ध बनाउन सकिने भएपछि मेरो निर्वाचन क्षेत्रमा केही नमुना योग्य काम गरौं भन्ने लाग्यो र पानी प्रशोधन गर्ने यस्तो काममा स्थानीयलाई संलग्न गराइएको हो,’ सांसद सुवेदीले भने ।

उनको निर्वाचन क्षेत्रअन्तर्गत पर्ने भरतपुरको २, ४, ५, ७, १०, ११ र १२ वडाका १४ टोलमा वातावरण सुधारसम्बन्धी योजनाहरू सुरु भएको छन् । जसमध्ये ६ वटा वडाका एक एक घरमा तत्कालका लागि पानी शुद्धीकरण गर्न जलकुम्भी राखेको ट्यांकी निर्माण भएका छन् । जलकुम्भी लगाएको पानी ट्यांकीवरपर भुसुना र लामखुट्टे आउने पो हुन् कि भन्ने पीर लाग्न सक्छ ।

‘भुसुना र लामखुट्टे आएको चाल मैले पाएको छैन,’ सापकोटाले भने, ‘तर आउने पो हुन् कि भनेर एउटा नेट (जाली) ल्याएको छु । एक पटक ल्याएको नेटले तीन वर्ष काम गर्छ ।’ बुधबार प्रदेश–३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेल सापकोटको घर पुगेर जलकुम्भीबाट भए गरेको कामका बारेमा बुझेका थिए ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०७:३९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

प्रबलीकरणले गति लिएन

कान्तिपुर संवाददाता

हेटौंडा — भूकम्पले आशिंक क्षति भएका निजी आवास प्रबलीकरण (रेक्टोफिटिङ) ले गति लिन नसकेको पुनर्निर्माणमा खटिएका प्राविधिकले बताएका छन् । राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणको अव्यवाहारिक नीति र कम अनुदान रकमका कारण प्रबलीकरणले गति लिन नसकेको हो । 

प्रबलीकरण गर्न २ किस्तामा १ लाख रुपैयाँ दिने नीति प्राधिकरणको छ । एक लाख रुपैयाँले प्रबलीकरण नहुने भएकाले लाभग्राही इच्छुक नदेखिएका हुन् । मकवानपुमा प्रबलीकरणतर्फ १२ हजार ९ सय ४६ लाभग्राही छन् । तीमध्ये ७ हजार २ सय ४६ जना लाभग्राहीले अनुदान सम्झौता गरेर पहिलो किस्ता ५० हजार रुपैयाँ लगेका छन् ।

‘दोस्रो किस्ता एकजनाले पनि लगेका छैनन्,’ जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन एकाई (भवन) मकवानपुरका इन्जिनियर रविन पाठकले भने, ‘प्रबलीकरणका बारेमा सम्बन्धित निकायले पुनर्विचार गर्नुपर्ने देखिन्छ ।’ प्रबलीकरण गर्ने विधि, ज्ञान र अनुदान रकमको कमीका कारणले मकवानपुर जिल्लामा गति लिन नसकेको विज्ञको ठम्याइ छ । भूकम्प गएको ५० महिना बितिसक्दा मकवानपुरका भूकम्पपीडितमध्ये ४५ प्रतिशतभन्दा बढीले निजी आवासीय भवन निर्माण गरेका छन् ।

अनुदान सम्झौता भएकामध्ये ८२ प्रतिशतले निजी आवास भवन बनाइरहेका छन् । अनुदान सम्झौता गरेकामध्ये हालसम्म मकवानपुरमा १३ हजार ७० जना ४५.२१ प्रतिशत लाभग्राहीले घर निर्माण गरिसकेको कार्यान्वयन एकाईका प्रमुख सुदीप आचार्यले बताए । उनका अनुसार मकवानपुरमा कुल लाभग्राही संख्या ३४ हजार ३ सय ९ मध्ये २७ हजार ८ सय ३४ जना अर्थात ८० प्रतिशत लाभग्राहीले अनुदान सम्झौता गरेका छन् ।

करिब ७ हजार लाभग्राहीसँग सम्झौता हुन सकेको छैन । अनुदान सम्झौता भएका लाभग्राहीले प्रथम किस्ताको रकम बुझेर लगेको कार्यान्वय एकाईका इन्जिनियर रविन पाठकले बताए । उनले भने, ‘२२ हजार १ सय ६२ अर्थात् ९० प्रतिशत लाभग्राहीले दोस्रो किस्ता लगेर घर बनाइरहेका छन् ।’ तेस्रो किस्ता १७ हजार २७ लाभग्राहीले बुझेर लगेका छन् ।

१३ हजार ७० जना लाभग्राहीले घर निर्माण गरिसकेका छन् । यस अवधिमा १४ लाभग्राहीले पहिलो किस्ता रकम फिर्ता गरेका छन् । भवन बनाउन आवश्यक नपरेको भन्दै उनीहरूले रकम फिर्ता गरेका हुन् । मकवानपुरका १० स्थानीय तहमध्ये सबैभन्दा बढी थाहा नगरपालिकाका भूकम्पपीडितले आवासीय भवन निर्माण गरिसकेका छन् । यहाँ २ हजार ९ सय ९५ घर बनिसकेका छन् ।

हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा २ हजार १ सय, वाग्मती गाउँपालिकामा ६ सय ५०, बकैयामा ५ सय ५ घर पुनर्निर्माण गरिएको छ भने मकवानपुरगढीमा ७ सय, मनहरीमा १ हजार ४ सय ८० निजी भवन पुनर्निर्माण भइसकेको पाठकले बताए । यसैगरी, भीमफेदी गाउँपालिकामा १ हजार ४ सय ८०, राक्सिराङमा ८ सय, कैलाशमा १ हजार १ सय र इन्द्रसरोवरमा ९ सय ९८ घर पुनर्निर्माण भइसकेका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०७:३७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT