‘प्रतिपक्षलाई साथ लिएर काम गर्छौं’

प्रतिस्पर्धीले छाडेपछि सजिलो भयो
पोखराको विकल्प सोचिएन
विवादरहित ढंगले प्रदेशको नाम राखिनेछ
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — एमाले सचिव पृथ्वीसुब्बा गुरूङ प्रदेशसभाको गृहजिल्ला लमजुङबाट उम्मेदवार भएदेखि नै मुख्यमन्त्रीका प्रबल दावेदार थिए । अर्का दावेदार पार्टीका ४ नम्बर प्रदेश संयोजक किरण गुरूङले नै उनको नाममा समर्थन गरेपछि पार्टीले उनलाई संसदीय दलको नेता र माओवादीसमेतको समर्थनमा प्रदेश मुख्यमन्त्री बन्न सहज भयो ।

सोमबार वाम गठबन्धनको समर्थन रहेको पत्र प्रदेशप्रमुखको कार्यालयमा पेस गरेपछि उनी मुख्यमन्त्री भएका छन् । गुरुङसँग कान्तिपुरका भीम घिमिरे र लालप्रसाद शर्माले गरेको कुराकानी ।

मुख्यमन्त्रीमा प्रतिस्पर्धा गर्नै परेन । अब तपाईं नेतृत्वको प्रदेश सरकारले के गर्छ ?
खासमा प्रतिस्पर्धी हुन्छु भन्नुभएको कमरेडले नै समर्थन गरेपछि मलाई सजिलो भएको हो । यो हाम्रो पार्टीका नेता र सबैको भावना अनुसार नै भएको हो । जहाँसम्म प्रदेश सरकार चलाउने कुरा छ, त्यसमा केन्द्रमा केन्द्रीय सरकारले जे–जे अधिकार प्रयोग गर्छ, त्यही–त्यही अधिकार प्रदेश र स्थानीय तहले पनि प्रयोग गर्छ । तल्लो तहको स्थानीय सरकार र केन्द्रीय सरकारसँग समन्वय गरेर अघि बढाउन चुनौती पनि त्यत्तिकै छ । तर, हामी पहिले ऐन कानुन बनाउँछौं । अनि मात्रै हाम्रा काम कारबाही अघि बढ्छन् ।

तपाईंका योजना के–के छन् त ?
प्रदेश सरकारको कार्यालय विभिन्न ठाउँमा बसेको छ । एक/दुइ वर्ष हाम्रो तयारीमै बित्छ । सबै संरचना बनाउन समय लाग्छ । प्रदेश सरकारलाई जे–जे अधिकार दिइएको छ, त्यसको उपयोगका लागि ऐन कानुन बनाउन जरुरी छ । ऐन कानुन भएन भने अधिकार प्रयोग गर्न सकिँदैन । त्यसैले ऐनकानुन बनाएर अधिकार प्रयोगगर्दा पनि पहिलो कुरा भौतिक पूर्वाधारको निर्माणलाई अघि बढाउनुपर्छ । अर्को हामीले हाम्रो प्रदेशको आवश्यकता अनुसार हामीलाई चाहिने जनशक्ति तयार पार्नुपर्ने आवश्यकता छ । अहिलेसम्म हामीसँग भएको जनशक्ति पुरानो मेन्टालिटीमा हुर्केको छ । संघीय शासनको मूल्य मान्यता, त्यसको दायित्व अहिलेको जनशक्तिले आत्मसात गरिसकेको देखिँदैन । आफ्नै खालको विशेष संरचना बनाएर जनशक्ति तयार गर्नुपर्छ ।
यति गरेर मात्रै सामथ्र्य र स्रोतको पहिचान, कर र राजस्वको वृद्धि कसरी हुनसक्छ त्यसमा ध्यान दिनुपर्छ । केन्द्रबाट प्राप्त हुने सशर्त अनुदान र विशेष अनुदानलाई हामीले निर्माणको काममा मात्रै लगाउन सकियो भने प्रदेश समृद्धितिर जान्छ । हामी हतारमा योजना घोषणा गर्ने पक्षमा छैनौं । सबै मन्त्रालयले काम थाल्नुअघि विज्ञ समूहसँग छलफल गरेर पहिले हाम्रो अवस्था, आश्यकता, स्रोत अनि योजना तयार हुनेछन् । योजना अल्पकालीन र दीर्घकालीन हुनेछन् । धेरै कुरा हाम्रा चुनावी घोषणापत्रमै छन् । हामीले निर्धारण गर्ने योजना हाम्रो आवश्यकता र सामथ्र्यलाई ध्यानमा राखेर अगाडि आउनेछन् ।

प्रदेशले सार्वजनिक गर्ने योजनाचाहिँ केहुन् त ?
हामी पर्यटन, जलस्रोत र कृषिमा जोड दिन्छौं । हामीकहाँ उद्योग छैनन् । धेरैलाई रोजगारी दिलाउन उद्योग चाहिन्छ, त्यसका लागि काम गर्छांै । पूर्वाधार सबै जिल्लामा समान अवस्थामा छैन । भूगोल हिमालदेखि तराईसम्मको भए पनि हाम्रो प्रदेशमा ६८ प्रतिशत भाग पहाडमा छ । पहाडमा पूर्वाधार विकास खर्चिलो हुन्छ । खर्च गर्न केन्द्रको अनुदानको भर गरेर हुँदैन । ४ नम्बर प्रदेशले सम्भावना धेरै बोकेको छ । पाथीभरा वा दार्चुलाले लुम्बिनी जोड्छु भनेर सम्भव छैन तर हाम्रा लागि चितवन र लुम्बिनी जोड्न सम्भव हुन्छ । त्यसमा हामी काम गर्न सक्छौं । योजना सार्वजनिक गर्नुअघि त्यसको आवश्यकतालाई प्राथमिकीकरण गर्छांै, विज्ञसँग छलफल गरेर मात्रै निर्धारण गर्छौं ।
प्रदेशसभाको पहिलो बैठकमा भ्रष्टाचार र राजनीतिक भ्रष्टाचारको कुरा उठ्यो, त्यसले काम गर्न दिन्छ ?
यो सबैभन्दा नराम्रो कुरा हो । मुग्लिन– नारायणगढको बाटोलाइ हेर्नुस् । कतिवटा ठेकेदार कति समयको काम । देशमा ठूला ठेकेदार लाइसेन्स लिएर बसेका छन् । योजनाहरूको काम तिनैले अगाडि पाउँछन्, आफू काम गर्दैनन्, साना–सानालाई कमिसनमा बाँड्छन् । यस्तो रोक्न गाह्रो हो, असम्भव होइन । ठूला ठेकेदारको प्रभाव ठूलै तहसम्म हुन्छ । संघ, प्रदेश र स्थानीय तहसम्म हामी भ्रष्टाचारविरुद्ध, काममा हुने ढिलासुस्तिविरुद्ध काम गरौंभन्दा मिल्न सकिने ठाउँ छन् । हामीले समृद्धिको नारा दिएका छौं, यसका लागि हामी एक्लै होइन प्रतिपक्षलाई पनि साथ लिएर काम गर्छौं । प्रतिपक्षले विकासका मुद्दामा, अनियमितता रोकौं भन्ने विषयमा अवश्य सघाउनेछ ।

तल्लो तहसम्म गठबन्धनको पदीय बाँडफाँट कसरी जान्छ ?
केन्द्रको पार्टी एकता संयोजन समितिले जे निर्णय गर्छ दुवै दलले त्यसलाई अनुमोदन गर्छन् । केन्द्रबाट निर्देशन हुने सिट बाँडफाँटमा हामीले कार्यदल बनाएका छौं । दुईटा कार्यदलले गरेका कामलाई हामीले मान्नुपर्छ । एउटा पार्टीको नीति र विचारलाई कसरी संयोजक गर्ने, अर्को संसदीय मामिला, राजकीय मामिलाका सम्बन्धमा दुई पार्टी बीच सिटको बाँडफाँट कहाँ कसरी गर्ने भन्ने कार्यदलको निष्कर्षका आधारमा मुख्यमन्त्री, सभामुखलगायत पद कसरी समन्वय गर्ने भन्ने दुवै पार्टीले अनुमोदन गरेर तल्लो तहमा निर्देशनका रूपमा तल पठाएको छ । त्यसअनुसार नै हामी जान्छौं । प्रदेश ४ मा दुई दलको ७० र ३० प्रतिशतको आधारमा हाम्रो क्याबिनेट बन्छ । व्यक्ति–व्यक्ति पार्टीले निर्णय गरेर जान्छ । पुरानो नयाँ भन्ने पार्टीको अधिकार क्षेत्रभित्र पर्छ । परिणाममुखी ढंगबाट अघि बढ्नुपर्ने भएकाले जो योग्य छ, अहिलेको आवश्यक हो त्यसलाई रोज्छौं ।

राजधानी पोखरा निर्विकल्प हो ?
पोखरा राजधानीभन्दा कसैले संकीर्ण हुनुहुँदैन । कोत्रेदेखि तालबेंसी र हेम्जासम्म पोखरा नै हो । इलाकावादी र क्षेत्रवादी भएर कसैले सोच्नु हुँदैन । हामीले त्यसरी हेरेका छैनौं, कहिल्यै पनि पोखराको विकल्प सोचिएन । गर्नुपर्ने काम थुप्रै छन् तर पोखरा पोखरा नै हो ।

प्रदेशको नामचाहिँ के रहला ?
हाम्रो प्रदेश बहुभाषी, बहुधार्मिक र बहुजाति हो । नवलपुरका जनतादेखि मनाङ–मुस्ताङसम्मका जनताको सहअस्तितत्व नखल्बलियोस् । हाम्रो नामका कारणले कसैलाई आघात नपरोस् त्यस्तो सबैले अपनाउने नामको चयन गर्छौं । राष्ट्रिय एकतालाई कसरी प्रवद्र्धन गर्न सकिन्छ । त्यसलाई ध्यान दिएर हामीले सबैको चित्त बुझ्ने नाम छान्छौं । साझा रूपमा प्रस्ताव गर्छौं । विवादरहित ढंगले सबैको मतका आधारमा चयन हुन्छ । कुनै एउटा पक्षको वकालत गरेर जाँदा दुर्भाग्य हुन्छ । धेरै छलफल गरेर प्रस्ताव गर्छौं, आग्रह पूर्वाग्रह राख्नु जरुरी छैन । देशको हितलाई सर्वोपरि राखेर जान्छौं ।

प्रदेश सरकारका अवसर, चुनौती के–के छन् ?
जनशक्ति चुस्त दुरुस्त बनाउने चुनौती छँदैछन् । संघीय शासन प्रणाली ल्याइसक्यौं तर, यसको मर्म अनुसारको काम अघि बढाउन सकिरहेका छैनौं । धेरैको भावना प्रदेशमा म मिल्किने हो कि मेरो के हुने हो भन्ने हटेको छैन । परिवर्तित परिस्थिति अनुसार हाम्रो ब्युरोक्रेसी अघि बढ्न नसक्ने समस्या छ । जनलस्रोत, पर्यटन र कृषिका सम्भावना धेरै छन् । तर, हामी सीमित स्रोत भएको देशका मान्छे । वैदेशिक सहयोग पनि व्यवस्थित गरिनुपर्छ । छिमेकी मुलुकहरूको सहयोगमा विकासका ठूला काम गर्न सकिन्छ । त्यसमा हामीलाई संघले सघाउँछ ।

प्रतिपक्षीले सघाउलान् ?
हामीले अहिलेसम्मको छलफलमा प्रतिपक्षी पनि समृद्धिकै मुद्दामा सहमत रहेको पाएका छौं । विकासका योजनामा उहाँहरूको सहयोग लिएरै, सल्लह लिएरै जाने भएकाले समस्या नहोला । प्रदेश सबैको हो । जिल्ला, क्षेत्र, स्थानीय तहको विकासको चासो सबैलाई छ । योजनाको समान वितरणले समस्या पार्दैन ।

प्रकाशित : फाल्गुन १, २०७४ १०:४६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बैसाखीकै भरमा नाच्छन् लालबहादुर

आश गुरुङ

लमजुङ — मञ्चमा चलचित्र ‘गोर्खा पल्टन’ को ‘लाहुरे म त सोल्टिना, छुट्टीमा आको’ बोलको गीत गुञ्जिन सुरु भयो । अपांगता भएका एक अधबैंसे दुईवटा बैसाखी टेकेर लाहुरे भेवेशमा उक्लिए । धेरैले उनी नाच्लान् भन्ने ठानेकै थिएनन् । तर, उनले दर्शकलाई नाचेर देखाउँदै अचम्ममा पारे । 

बेंसीसहरको सांस्कृतिक कार्यक्रममा प्रतिभा प्रस्तुत गर्दै ५६ वर्षीय लालबहादुर (एलबी) तामाङ । तस्बिर : आश/कान्तिपुर

बायाँ खुट्टा नभएका उनी बैसाखीको सहारामा मुस्कुराउँदै मञ्चमा उभिएका थिए । त्यसअघि उनले खाली कागजमा सादा पानी राखिएकोमा घोल्दै जुसपानीबनाएर अतिथिहरूलाई खुवाएका थिए । आफ्नो कलाबाटै उनले दुई छोरीलाई स्टाफ नर्स पढाएको जानकारी दिँदा ताली र हुटिङ आउनुको सट्टा मञ्च र दर्शकदीर्घामा हाँसो सुनियो । छोरालाई काठमाडौंकै राम्रै स्कुलमा पढाएका छन् । दुर्घटनामा परेर बायाँ खुट्टा गुमाएको छोटो जानकारी दिँदै उनले स्याहार गर्नुपर्ने पत्नीले छाडेर गएको पीडा सुनाए । ‘बाध्यताले पनि अर्को ल्याउनुपर्ने अवस्था आयो । हो, मैले अकी बूढी ल्याएको छु,’ शनिबार नेपाल तामाङ घेदुङले बेंसीसहरको फूलबारी मञ्चमा आयोजित बृहत् सांस्कृतिक उत्सवमा उनले भने, ‘मेरो एउटा खुट्टा नभए पनि म पैसा मागेर खाँदिन । मेरो कलालाई मन पर्‍यो भने दिनुहोला, नभए मलाई नदिँदा पनि हुन्छ । बाँचुन्जेल कलाले खान्छु ।’
उनी हुन्, सुनसरीको इटहरी ४ का ५६ वर्षीय लालबहादुर तामाङ । बैसाखी टेकेर स्टेजमा आएका उनले ५ मिनेटसम्म एउटै खुट्टाको भरमा एकपटक पनि नलडी छमछमी नाचे । बैसाखी छाडेर दायाँ हातमा खादा बाँधेर बायाँ हातमा मुरली लिई उनले कलात्मक शैलीमा नृत्य प्रस्तुत गरे । गीतको बीचमै कागजको टुक्रालाई कार्टुनभित्र राखेर जादू गरी निकालिएको खादालाई उनले सुरुमा कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला राज्यमन्त्री दिलमान पाख्रिन तामाङलाई लगाइदिए । त्यसपछि नेपाल तामाङ घेदुङ जिल्ला कार्यकारिणी समितिका अध्यक्ष अजय तामाङ, ४ नम्बर प्रदेश उपाध्यक्ष हरिजंग तामाङलगायतलाई पालैपालो खादा लगाइदिए । गीत सकियो, दर्शकबाट ‘वान्स मोर’ भने पनि उनीसँगै आएर अतिथिहरू खादा लगाउन व्यस्त थिए । अन्तिममा जलेको कागज सानो फलामे बाकसभित्र राखेर खुला गर्दा परेवा निस्किएपछि अतिथि र दर्शक उनका सामु झुम्मिए । तामाङ सांस्कृतिक घेदुङका जिल्ला अध्यक्ष आशिष तामाङले उडाएको परेवा राज्यमन्त्री तामाङको शिरको टोपीमाथि गएर बस्दा गन्यमान्य तामाङले आउँदो वर्ष देशमा शान्ति छाउने बताए । कलाकार तामाङले देशमा शान्तिको कामना गरे । ‘म ७ वर्षदेखि यही कर्ममा छु,’ थकित मुद्रामाआफ्नो लुगा फेर्दै उनले भने, ‘चिल्ड्ेरन, रोमान्टिक र डेन्जर गरी ३२ वटा जादू देखाउँछु । यहाँ देखाइएको जादू रोमान्टिक हो ।’काठमाडौं, पोखरा साथै पूर्वमा रात्रिकालीन सवारी चलाउँदै आएका उनी २०४८ असारमा काठमाडौं बसपार्कबाट बस झिक्ने क्रममा च्यापिएर दुर्घटनामा परेका थिए । बायाँ खुट्टा च्यापिएर उनले उपचारार्थ तीन वर्ष अस्पतालमा बस्नुपर्‍यो । खुट्टा काम नलाग्ने भएर काट्नु परेको उनले बताए । ‘यस्तो अवस्था छाडेर बूढी पोइल गइन् । पछि उनकै भदैनीलाई ल्याएँ,’ उनले भने, ‘यसपछिको मेरो जीवन कसरी बिते होला ?, आफैं कल्पना गर्नोस् ।’ मेला महोत्सवमा गएर आफ्नो प्रतिभा देखाउँदै आएका उनले आफ्नो कमाइबाट जेठी छोरी एलीलाई स्टाफ नर्स पढाएको बताए । कान्छी छोरी पनि लाहानमा स्टाफ नर्स पढ्छिन् । छोरा ९ कक्षामा पढ्छन् ।
‘म रमाइलो गरी हिँड्छु । अरूलाई हँसाउँछु । मनभित्र पीडा त हुन्छ नि,’ उनले भने, ‘जीवन सहज तरिकाले जिउनुपर्छ । मेरो एउटा खुट्टा मात्रै पो छैन, अरू सबैथोक छ । म सबैथोक काम गर्न सक्छु ।’ कला देखाउँदै देश–विदेश घुमेका उनले भारत, अमेरिका, जापान, स्वीट्जरल्यान्ड र जर्मन लगायत धेरै ठाउँ घुमेको बताए । ‘म देश–विदेश गएँ, कला देखाएँ । विदेशमै पनि केही सिक्ने मौका पाएँ । धेरै भारत र केही नेपालमै सिक्ने मौका पाएँ’ उनले भने, ‘म कसैलाई ढाँटछल गर्दिनँ । यो मेरो कला हो । मन पराउनुहुन्छ भने सहयोग गर्नुस् । मन पराउनु हुन्न भने पनिहामीजस्ता अपांगता भएकालाई कला देखाएर खाने वातावरण बनाइदिनोस् भन्ने हो ।’

प्रकाशित : फाल्गुन १, २०७४ १०:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT