बहिरा स्कुलमा ४६ जिल्लाका विद्यार्थी

पूर्ण विके

पोखरा — सञ्चालनमा आएको तीन दशक पुग्दा लेखनाथस्थित सिर्जना बहिरा आवासीय माध्यमिक विद्यालयमा यतिबेला पढ्न आउने विद्यार्थी ४६ जिल्लाबाट २ सय ४० जना पुगेका छन् ।

पोखरा २९ लेखनाथमा रहेको सिर्जना बहिरा आवासीय माविका विद्यार्थी । तस्बिर : पूर्ण/कान्तिपुर

११ र १२ कक्षासम्म बहिरा विद्यार्थी पढाउने मुलुककै यो पहिलो विद्यालय पनि हो । विद्यालयका अनुसार यहाँ पढ्न पठाउन सम्बद्ध अभिभावकको चासो बढेकाले विद्यार्थी बढेका हुन् । मुलुकमै बहिरा विद्यालयतर्फ पहिलोपटक २०६३ सालदेखि ११ र १२ को पढाइ सुरु गरेपछि बाहिरी जिल्लाबाट पनि बहिरा छोराछोरीलाई पढाउन ल्याउने अभिभावकहरूकोचाप बढेको प्रधानाध्यापक अनिता सिग्देलले बताइन् ।
छात्रछात्रा गरी १ सय ५० ले छात्रावासमै बसेर पढ्छन् । प्रत्येक विद्यार्थीलाई खाजा, खाना र व्यवस्थापनका लागि राज्यले मासिक ४ हजार रुपैयाँका दरले ११ महिनाको रकम उपलब्ध गराउँछ ।
सैद्धान्तिक शिक्षाको अपेक्षा यहाँ अध्ययनरत विद्यार्थीहरू व्यावहारिक शिक्षाको आशा गर्छन् । राज्यले व्यावहारिक शिक्षाको पाठ्यक्रम ल्याउन सके आफूहरू बेरोजगार हुनु नपर्ने १२ कक्षामा पढ्ने झापाकी सुजना अधिकारीले बताइन् । ‘हामी अरूजस्तो बोल्न सक्दैनौं,’ हातको संकेतबाट उनले भनिन्, ‘त्यसैले व्यावहारिक शिक्षा पाए हामी आफैं केही गर्न सक्ने थियौं ।’ २०४४ सालदेखि सञ्चालनमा रहेको विद्यालयमा मावि तहका ११ जनासहित २४ जना शिक्षक छन् । विद्यार्थीलाई खाना, खाजा र छात्रावासका लागि थप ९ जना कर्मचारी छन् । राज्यले प्रतिशिक्षक १० विद्यार्थी तोके पनि पर्याप्त भौतिक पूर्वाधार नभएकाले समस्या भएको विद्यालयका शिक्षक सुनील भण्डारीले बताए । ‘हातको संकेतबाटै विद्यार्थीलाई पढाउनु पर्दा निकै सावधानी अपनाउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘भवन पर्याप्त नहुँदा शिशु र नर्सरीका विद्यार्थीलाई एकै ठाउँमा राखेर पढाउनु परेको छ ।’
विद्यालयमा १७ वटा कक्षा छन् । कोठा अपर्याप्त भएकाले जिल्ला शिक्षा कार्यालयबाट दुई कोठे भवन निर्माणका लागि १६ लाख र महानगरपालिकाको कार्यालयबाट ३ लाख प्राप्त भएको विद्यालयले जनाएको छ । ती भवन निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष विष्णुहरि पाण्डेले बताए । शैक्षिक गुणस्तर वृद्धिका लागि आफूहरूले समेत नियमित परामर्श, छलफल र चासो राख्ने गरेको उनले जानकारी दिए । ‘बहिरा विद्यार्थीले राम्रोसँग सिकुन् र सक्षम होउन् भन्नेमा हामी लागि परेका छौं,’ उनले भने, ‘उच्च शिक्षासमेत यहाँ नै प्राप्त हुने भएपछि विद्यार्थीको चाप यो विद्यालयमा बढेको छ ।’ हावापानीले समेत पोखरा उपयुक्त भएकाले आफूले ८ वर्षीय नाति समिरलाई स्याङ्जाबाट ल्याएर गत वर्ष उक्त विद्यालयको २ कक्षामा भर्ना गरेको मनबहादुर क्षत्रीले बताए । बहिरा विद्यार्थीले नाचगान र नाटक प्रस्तुत गरेर अभिभावकलाई मनोरञ्जन दिए । वार्षिकोत्सवमा संविधानसभा सदस्य खगराज अधिकारीले अपांगता भएका विद्यार्थीलाई राज्यले दक्ष बनाउने शिक्षामा जोड दिइनुपर्ने बताए ।

प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७४ ११:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सन्तान देखाउने र माग्नेको भीड

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — काठमाडौंका प्रकाश लम्साल र उनकी पत्नी टिंकु चापागाईं करापुटारको ईशानेश्वर मन्दिरमा २ वर्ष नपुग्दैकी छोरी शिवानी च्यापेर आए ।

लमजुङको मध्यनेपालमा पर्ने करापुटारस्थित ईशानेश्वर महादेवको मन्दिरमा ठाडो बत्ती बालेपछि जन्मिएकी छोरी देखाउन आएकी काठमाडौंकी टिंकु चापागाइँ (छोरी च्याप्दै गरेकी) । साथमा उनका आफन्त । तस्बिर : कान्तिपुर

विवाह भएको १० वर्षसम्म पनि सन्तान नभएको अवस्थामा ईशानेश्वर मन्दिर आएर ठाडाबत्ती बालेपछि सन्तान सुख प्राप्त भएको उनीहरूको विश्वास छ । ‘पहिले हामीलाई विश्वास लागेन । पछि २/४ जनाले भनेपछि ३ वर्षअघि ठाडाबत्ती बाल्न आएका थियौं’ लजालु स्वभावमा टिंकुले भनिन्, ‘हुन त भगवानप्रति आस्था हो । विश्वास नगरौं भने पनि आफ्नै सन्तान भएपछि गर्न करै लाग्यो । अनि छोरी देखाउन पुन: मन्दिर आएँ ।’ उनीहरूसँगै काठमाडौंबाट शर्मिला पाण्डे आएकी छन् । ‘रातभरि उभिएर ठाडाबत्ती बालेमा सन्तान प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ । म पनि ठाडाबत्ती बाल्न आएकी हुँ,’ उनले भनिन् ।
लमजुङकै मध्यनेपाल थानसिङ नेटाका कृष्ण गुरुङ र सम्झना गुरुङ पनि छोरा कृषलाई लिएर ईशानेश्वर मन्दिरको दर्शन गर्न आए । विवाह गरेपछि छोराको चाहना बोकेका गुरुङ दम्पतीले २ वर्षअघि रातभर जाग्राम बसेर ठाडाबत्ती बालेको बताए । ‘मनमा छोरा नै चिताएर ठाडाबत्ती बालेको थिएँ । रातभरिको कष्टपूर्ण तवरले बत्ती बालेरै उभिएर रात कटाउनु कम दु:ख थिएन । त्यसैले छोरा प्राप्त भो, मनले सोचेको जस्तै भयो’ कृष्णले भने । ईशानेश्वर महादेव मन्दिरमा रातभरि ठाडाबत्ती बालेमा सन्तान प्राप्त हुने वा मनोकामना पूरा हुने विश्वास लिएर मन्दिर दर्शनको लागि आएको कास्की लेखनाथस्थित एभरेस्ट बैंक तालचोक शाखाकी प्रिती बनियाले बताइन् । नबिल बैंक न्यूरोड शाखा काठमाडौंकी देवी खड्काले पनि सन्तान प्राप्त हुने सुनेर ठाडाबत्ती बाल्नआएको बताइन् ।
ईशानेश्वर मन्दिर क्षेत्र विकास समितिका अध्यक्ष रामचन्द्र घिमिरे ‘शास्त्री’ का अनुसार सन्तान प्राप्ति, पुत्रपुत्री लाभका लागि शिवरात्रिको रातभर उभिएरै ठाडाबत्ती बाल्ने गरिन्छ । सन्तान प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ । ‘रातैभर उभिएर बत्ती बालेमा मागेका कुरा पूरा हुने धार्मिक विश्वास छ,’ उनले भने । मन्दिर परिसरमा मंगलबार राति ७ सय जनाले ५ सय रुपैयाँको टिकट काटेर सुरक्षित तवरले ठाडाबत्ती बालेको समितिले जनाएको छ । यस्तै ४ सयभन्दा बढीले आफ्नै ढंगले ठाडाबत्ती बालेको अनुमान गरिएको छ । ‘यस वर्ष हामी मन्दिर पुनर्निर्माण गर्दैछौं । अझै व्यवस्थित गर्न सकिएको छैन,’ उनले भने । करिब २० हजारको संख्याले पाल टाँगेर रातभर जाग्राम बसी बत्ती बालेको अनुमान मन्दिर क्षेत्र विकास समितिले जनाएको छ । मन्दिरका पुजारी दिव्यचन्द्र सोतीका अनुसार सन्तान वा पुत्रपुत्री लाभको कामना गर्दै भक्तजनले रातभर निराहार बत्ती बाल्छन् । सन्तानको इच्छा राखेर ईशानेश्वर महादेव मन्दिर परिसरमा रातभर उभिएर बत्ती बाल्ने, सन्तान वा पुत्रलाभ भएपछि मन्दिरमा आएर महादेवलाई सन्तान देखाउने, विवाह भएको लामो समयसम्म सन्तान नभएका जोडीका अन्य मनोकामना पनि पूरा हुने विश्वासले शिवरात्रिमा ईशानेश्वर महादेव मन्दिर परिसरमा ठाडाबत्ती बाल्न आउँछन् ।
विशेषगरी महिलाले रातभरि उभिएरै बत्ती बाल्ने गर्छन् । आफ्ना पतिको सुखशान्तिको कामना गर्दै बालिने बत्तीलाई पुरुषबत्ती भनिने पुजारीहरू बताउँछन् । उभिएरै बत्ती बाल्ने भएकाले यसलाई ठाडाबत्ती भनिएको उनीहरूको भनाइ छ । परिवारको सुखशान्तिको कामना गर्दै भक्तजनले लाखबत्ती पनि बालेका छन् । पुजारीहरूका अनुसार विदेशमा रहेका पतिको सुखशान्तिको कामना गर्दै बत्ती बाल्न आउनेको संख्या पनि बढेको छ । ठाडाबत्ती बाल्न र मन्दिरमा दूध चढाउन हिमालदेखि तराईसम्मका भक्तजन आएका पुजारी सोतीले बताए ।
महाशिवरात्रि पर्वको अवसरमा ईशानेश्वरमा हरेक वर्ष मेलाको आयोजना हुँदै आएको छ । मेलामा छेलो हान्ने, ठाडोभाका गाउने, सप्ताह ज्ञान महायज्ञ, भजन गाउने, लोकदोहोरी, भलिबल प्रतियोगिता, कृषि प्रदर्शनी लगायतका कार्यक्रम गरिँदै आएको छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७४ ११:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT